موج کمسابقه هشدار خروج از ایران؛ از ضربالاجل ترامپ تا سایه «تروریستی» خواندن سپاه
رویداد ۲۴| در پی تشدید تنشها میان تهران و واشنگتن، موجی کمسابقه از هشدارهای رسمی سفر از سوی دولتهای غربی و برخی کشورهای آسیایی صادر شده است؛ هشدارهایی که در آن به شهروندان توصیه یا حتی دستور داده شده ایران را «فوراً ترک کنند». این سطح از همزمانی و گستره جغرافیایی، نشاندهنده ارزیابی مشترک از افزایش ریسکهای امنیتی در منطقه است.
در میان کشورهایی که هشدار صادر کردهاند، نام قدرتهای بزرگ غربی به چشم میخورد: آلمان، انگلیس، کانادا، فرانسه. در کنار آنها، کشورهایی، چون استرالیا و ژاپن نیز به جمع هشداردهندگان پیوستهاند. از اروپای مرکزی و شرقی نیز لهستان چنین توصیههایی صادر کردهاند.
دامنه این هشدارها تنها به چند کشور محدود نمیشود. سوئیس، بلژیک، سوئد، اسپانیا و ایتالیا نیز با صدور بیانیههای مشابه، سطح هشدار سفر به ایران را افزایش دادهاند. این هماهنگی گسترده، از وجود یک برآورد امنیتی مشترک در میان دولتهای غربی حکایت دارد.
زمینه صدور هشدارها
این توصیهها همزمان با افزایش لحن تهدیدآمیز در روابط تهران و واشنگتن منتشر شدهاند. پس از اعلام ضربالاجل از سوی رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، فضای رسانهای و دیپلماتیک وارد مرحلهای تازه شده است. هرچند جزئیات دقیق این ضربالاجل و سناریوهای محتمل بهطور رسمی روشن نشده، اما تجربه سالهای گذشته نشان داده که در چنین مقاطعی، دولتهای غربی ترجیح میدهند ریسک حضور اتباع خود در مناطق پرتنش را به حداقل برسانند.
احتمال ارتباط با تروریستی خواندن سپاه
در کنار سناریوی تشدید مستقیم تنش میان تهران و واشنگتن، برخی تحلیلگران معتقدند این هشدارها میتواند واکنشی پیشدستانه به تحولات حقوقی و سیاسی پیرامون سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باشد. در سالهای گذشته، آمریکا سپاه را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد؛ اقدامی که پیامدهای حقوقی گستردهای برای اتباع، شرکتها و حتی نهادهای مدنی مرتبط با ایران به همراه داشت. همچنین در برخی پارلمانهای اروپایی نیز بحثهایی درباره قراردادن نام سپاه در فهرست گروههای تروریستی مطرح بوده است.
در صورت تشدید این روند یا هماهنگی بیشتر کشورهای اروپایی در این زمینه، سطح ریسک برای شهروندان خارجی در ایران از نگاه دولتهایشان افزایش مییابد؛ چرا که هرگونه تعامل ناخواسته با نهادهایی که ذیل چنین فهرستهایی قرار میگیرند میتواند تبعات حقوقی یا امنیتی به همراه داشته باشد. از این منظر، توصیه به ترک ایران میتواند بخشی از مدیریت ریسک حقوقی و امنیتی برای اتباع این کشورها باشد، نه صرفاً واکنشی به احتمال درگیری نظامی.
فراتر از بُعد امنیتی، این هشدارها حامل پیام سیاسی نیز هستند. هنگامی که طیفی متنوع از کشورها بهطور همزمان شهروندان خود را به خروج از یک کشور فرا میخوانند، این اقدام میتواند به منزله فشار دیپلماتیک غیرمستقیم تلقی شود. چنین اقدامی نهتنها بر افکار عمومی داخل ایران اثر میگذارد، بلکه در سطح بینالمللی نیز تصویری از «ریسک بالا» ترسیم میکند.
از سوی دیگر، این هشدارها میتواند بر اقتصاد ایران نیز تأثیر بگذارد. صنعت گردشگری، فعالیت شرکتهای خارجی و حتی همکاریهای علمی و دانشگاهی در چنین فضایی آسیبپذیر میشوند. شرکتهای بیمه بینالمللی نیز معمولاً پس از صدور این سطح از هشدارها، پوششهای خود را محدود میکنند که این موضوع میتواند به افزایش هزینه مبادلات بینالمللی بینجامد.
چه این هشدارها ناشی از نگرانی درباره سناریوی نظامی باشد و چه واکنشی به تحولات حقوقی پیرامون سپاه، واقعیت این است که سطح نااطمینانی درباره آینده کوتاهمدت منطقه افزایش یافته است. تداوم این وضعیت، حتی بدون وقوع درگیری مستقیم، میتواند تبعات سیاسی، اقتصادی و روانی قابلتوجهی برای ایران و منطقه به همراه داشته باشد.
