سناریوهای پیش رو بازار نفت | بغزیان: بعد از پایان جنگ هم نفت زیر ۱۰۰ دلار نمیآید
رویداد۲۴| عرفان بیوکنژاد- قیمت نفت در روزهای اخیر تحت تأثیر اختلال در حرکت نفتکشها در تنگه هرمز و نگرانی از کاهش عرضه، با روندی صعودی روبهرو شده است.
ایران با هدف بهچالشکشیدن فشارهای غربی، مسیر برخی کشتیها را محدود کرده، اما در اقدامی دیپلماتیک به کشتیهای هندی و ترکیهای اجازه عبور امن داده است؛ اقدامی که میخواهد نشان دهد تنگه به طور کامل بسته نشده و هنوز امکان عبور کنترلشده وجود دارد.
همزمان، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا اعلام کرده نیروی دریایی این کشور مأموریت اسکورت نفتکشها در خلیج فارس و تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد؛ ادعایی که با واکنش سریع سپاه پاسداران روبهرو شد.
منابع خبری سیانان نیز از بررسی ایران برای صدور مجوز محدود عبور کشتیها به شرط معامله نفت با یوان چین خبر دادهاند، حرکتی که به تعبیر ناظران، میتواند پیام اقتصادی روشنی برای بازار جهانی انرژی داشته باشد.
شوک مقطعی یا تغییر ساختاری؟
آلبرت بغزیان اقتصاددان، در گفتوگو با «رویداد۲۴» علل رشد اخیر قیمت نفت را تشریح کرده است. او میگوید: «ممکن است در بازار نفت شاهد دو نوع رخداد باشیم: یکی شوک مقطعی که پس از برطرف شدن به حالت قبل بازمیگردد و دیگری تغییرات ساختاری که اثرات بلندمدت دارد.»
بغزیان توضیح میدهد که برخی مصرفکنندگان بزرگ در دورههای کوتاهمدت، برای پر کردن مخازن یا تأمین نیاز فوری خود، خرید نفت را افزایش میدهند. «وقتی این مسائل تمام شود، قیمت دوباره به جای خود برمیگردد.»
فشار بر بازار و کشورهای مصرفکننده
به باور این اقتصاددان، ناامن شدن تنگه هرمز، کاهش ذخایر و اخلال در مسیر نفتکشها، سه عامل اصلی فشار بر بازار جهانی نفت هستند. او هشدار میدهد: «هرچه این شرایط طولانیتر شود، کشورهای مصرفکننده با فشار بیشتری روبهرو میشوند تا با اثرگذاری بر آمریکا و اروپا، جریان بازگردانی عرضه را تغییر دهند یا قیمتهای داخلی را تعدیل کنند.»
مقایسه تاریخی؛ از تشکیل اوپک تا جنگ نفتی جدید
بغزیان وضعیت فعلی را با شوک تاریخی ناشی از تشکیل اوپک مقایسه میکند و یادآور میشود: «تشکیل اوپک شوکی بود که قیمت نفت را از ۱۱ دلار به ۲۵ دلار رساند و آن سطح تاکنون حفظ شده است؛ اما قضیه درگیری آمریکا و ایران مثل تشکیل اوپک نیست، پس از پایان درگیریها قیمت احتمالاً بازمیگردد.»
به گفته او، «تا زمانی که این جنگ برقرار است، نفت زیر ۱۰۰ دلار نخواهد آمد. ممکن است تا ۸۵ دلار کاهش یابد، اما دیگر به ۶۵ یا ۶۰ دلار سابق نمیرسد.»
دو سناریو برای آینده بازار نفت
بغزیان چشمانداز بازار را در قالب دو سناریو تحلیل میکند؛ نخست خاتمه نسبی درگیریها. با امضای قطعنامه یا آتشبس از سوی آمریکا، مسیر قیمتها به سمت تعدیل میرود و بازار ساختار جدیدی پیدا میکند.
در سناریو دوم، اما شاهد تداوم بحران به شکل آتش زیر خاکستر خواهیم بود. مشابه جنگ ۱۲ روزه، سرمایهگذاری در کشورهای منطقه مانند امارات، کویت و عربستان را مختل کرده و اثرات بلندمدتی بر عرضه جهانی میگذارد.
اثر روانی بر بازار سرمایه
این کارشناس اقتصادی تأکید دارد که ساختار فیزیکی شرکتها در ایران همچنان سالم است و مشکل عمده در بخش تولید یا تأمین سوخت ندارند. او افت شاخص بورس را بیشتر ناشی از کاهش تقاضا میداند تا بحران عرضه یا توقف تولید. به گته او «بخش غیرفیزیکی شرکتها آسیب ندیده، افت معاملات بیشتر رفتار انتظاری بازار است.»
نفت، سیاست و اقتصاد در میدان هرمز
با افزایش تنش در خلیج فارس و ورود سیاستهای پولی چین به معاملات انرژی، چشمانداز بازار جهانی نفت بیش از هر زمان وابسته به تصمیمات ژئوپلیتیکی شده است. اگرچه ممکن است به تعبیر بغزیان، درگیری کنونی تنها یک شوک گذرا باشد، اما تنگه هرمز بار دیگر به یاد جهان آورده که امنیت خلیج فارس مستقیماً معادله قیمت نفت را مینویسد.
