هما میرافشار کیست؟ | ترانه سرای محبوب ایرانی درگذشت

رویداد۲۴| مازیار وکیلی- موسیقی ایران (خصوصاً در دهه چهل شمسی) با ظهور خوانندگان، آهنگ سازان و ترانه سرایان بسیار مشهور جهش خیره کنندهای را تجربه کرد. ظهور خوانندگانی مانند فرهاد مهراد، فریدون فروغی، داریوش اقبالی، فائقه آتشین (گوگوش)، ابراهیم حامدی (ابی) و آهنگسازانی مانند صادق نوجوکی، اسفندیار منفردزاده، واروژان و حسن شماعی زاده و ترانه سرایانی مانند ایرج جنتی عطایی، اردلان سرافراز و شهریار قنبری باعث شد تا فضای موسیقی ایران دگرگون شد. البته این دگرگونی فقط مربوط به موسیقی نبود.
سینمای ایران هم دوران تازهای را آغاز کرد که بعدها به موج نو معروف شد و با ظهور کارگردانانی مانند مسعود کیمیایی، داریوش مهرجویی، امیر نادری، ناصر تقوایی و بهرام بیضایی سینمای فارسی به محاق رفت و موج نوی سینمای ایران شکل و شمایل تازهای پیدا کرد. نکته جالب توجه پیوند سینما و موسیقی در این دوران بود. مرد تنها که باعث شهرت فرهاد مهراد شد روی فیلم رضا موتوری شنیده شد، اسفندیار منفرد زاده ترانه جمعه را به امیر نادری تقدیم کرد و آهنگ کندو ابی هم در فیلم اعتراضی کندو فریدون گله مورد استفاده قرار گرفت. حتی داریوش اقبالی هم تعدادی از آهنگهایش را در فیلمهایی که خودش بازی کرده بود استفاده کرد. این پیوند باعث شد تا موسیقی ایران بسیار بیشتر و بهتر دیده شود و آهنگهایی در این دوران به عرصه برسند که هنوز هم جز خاطرات جمعی ایرانیان هستند. اما موفقیت موسیقی دانان و ترانه سرایان ایرانی در دهه چهل دلیل دیگری هم داشت و آن جو و اتمسفر سیاسی آن زمان بود.
ظهور جنبشهای چپ و ورود آنها به عرصه مبارزه مسلحانه حال و هوای متفاوتی به جامعه ایران بخشیده بود. شهریار قنبری ترانه جمعه را متاثر از حادثه سیاهکل نوشته بود و مرد تنها نقدی بود از مدرنیته آمرانه پهلوی. بوی گمندم آشکارا مضمونی چپ گرایانه داشت و حتی خوانندگان غیرسیاسی مانند ابی هم ترانههای غیر سیاسی کمتری در این دو ران خوانده است. هما میرافشار در چنین دورانی وارد عرصه موسیقی شد. دورانی که زمینه چه لحاظ موسیقیایی و چه از لحاظ سیاسی و اجتماعی برای درخشش در عرصه موسیقی مهیا بود.
هما میرافشار کیست؟

هما میرافشار بانویی که با بیش از ۶۰۰ ترانه در موسیقی ایران ماندگار شد به شکل غریبانهای در گذشت. خبر فوت او را مرتضی برجسته در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد و نوشت: «هر چند وقت یکبار به دیدارش میرفتم. اخرین بار با تعجب متوجه شدم که مرا نشناخت خودش را از تنگ و تاب ننداخت ولی کاملا متوجه شدم که من را به یاد نمیاورد. هفته گذشته چشم از جهان فرو بست البته خانواده خبر فوتش را اعلام نکردندند و من امروز متوجه شدم.
بانویی با بیش از ۶۰۰ ترانه ماندگار با ارزوی دیدار وطن با این جهان بدرود گفت.» میرافشار متولد ۴ اسفند سال ۱۳۱۵ بود. خودش در مصاحبههای مختلف اعلام کرده از همان دوران کودکی ذوق هنری داشت و در ایام دبستان شعر میسرود. در جوانی با علی میرافشار که پسر عموی حمیرا خواننده ایرانی بود ازدواج کرد و نام فامیلش را از همایون به میرافشار تغییر داد. اشنایی با حمیرا باعث شد تا میرافشار با تشویقهای پدرش و حمایتهای حمیرا وارد عرصه ترانه سرایی شود.
سال ۱۳۴۸ با ترانه آسمون که توسط کوروس سرهنگ زاده خوانده شد رسماً به جرگه ترانه سرایان پیوست. اما این ترانه دل میگه دلبر میاد که توسط مهستی اجرا شد بود که باعث شهرت میرافشار در سطح جامعه شد. وقتی به سیاهه بلند ترانههایی که میرافشار سروده نگاه میکنیم متوجه میشویم این ترانه سرای قدیمی با اکثر خوانندگان مشهور دوران خود کار کرده است. هایده، مهستی، ابی، داریوش، حسن شماعی زاده، حمیرا و بیژن مرتضوی از مشهورترین خوانندگانی هستند که هما میرافشار برای آنها ترانه سروده است. نکته جالب توجه این است که ارتباط هما میر افشار با فضای فرهنگی و هنری ایران قطع نشد و ترانههای او توسط خوانندگان بسیار مشهوری مانند علیرضا افتخاری و ایرج بسطامی خوانده شد. مشهورترین آهنگی که در سالهای بعد از انقلاب با ترانهای از میرافشار منتشر شد گل پونهها با صدای ایرج بسطامی است.
ترانهای که مقدمهای شد برای نوشتن کتاب گلپونهها که میرافشار در مقدمه این کتاب نوشته است: سلام به تو خواننده عزیزی که سالها با نواهای دل من همنوا بودهای، به تو که تشویقهای بی شائبهات مرا در کاری که به ذوق و احساس و وجودم بستگی دارد یاری و توانایی بخشید، آنقدر که بتوانم پس از هفده سال اولین مجموعه شعرم را با نام تو و سلام به تو آغاز کنم. شاید میتوانستم ظرف سالهایی که گذشت چندین مجموعه از آثارم را به چاپ برسانم ولی احساس میکردم با توای خوانندهٔ عزیز نباید گندمنمای جوفروش باشم.
کتابی که اکنون در دست داری چکیدهٔ چند مجموعه از آثاری است که همهٔ زندگی مرا دربردارد، عصارهٔ هفده سال در خود سوختن، فریاد و فغان برداشتن و بهصورت شعر و ترانه برسینه سپید دفتر رقم سیاه زدن است.»
این مقدمه بیانگر روحیه شاعرانه و رمانتیک میر افشار بود که در شعرها و ترانههایش هم جاری و ساری است و باعث ماندگاری او در موسیقی ایران زمین شد.



یادش بسیار گرامی
