ادعای ترامپ: تنگه هرمز بر اساس توافق با ایران «برای همیشه معاف از عوارض» خواهد بود
رویداد۲۴| دونالد ترامپ در مصاحبهای در بعدازظهر یکشنبه اعلام کرد توافقی که با ایران به آن دست یافته است، در نهایت تضمین خواهد کرد که تنگه هرمز «برای همیشه معاف از عوارض» باقی بماند. او همچنین مدعی شد که علیرغم مخالفتهای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، او این کشور را از نابودی اتمی نجات داده است.
ترامپ همچنین تاکید کرد که اگر ایران در دستیابی به یک توافق نهایی هستهای با ایالات متحده ناکام بماند — فرآیندی که به گفته دستیارانش انتظار میرود از روز جمعه در سوئیس آغاز شود — حملات نظامی به تهران را از سر خواهد گرفت یا در ازای دریافت ۲۰ درصد از درآمدهای منطقه، ایالات متحده را به «نگهبان خاورمیانه» تبدیل خواهد کرد.
در این گفتگوی تلفنی ۲۸ دقیقهای که به ابتکار ترامپ از محل اقامتگاه کاخ سفید صورت گرفت و به همراه یک تماس کوتاه تکمیلی همراه بود، رئیسجمهور ادعا کرد که تصمیم او برای حمله به ایران در اواخر فوریه و محاصره دریایی متعاقب بنادر آن پس از بستن تنگه توسط تهران، خاورمیانه را به نفع آمریکا بازسازی کرده است.
وی که در هشتادمین سالروز تولدش صحبت میکرد و صدای اعضای خانوادهاش که برای شام جشن تولد گرد هم میآمدند در پسزمینه شنیده میشد، از دو رهبر اقتدارگرا — شی ژینپینگ، رئیسجمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه — برای کمک به این حلوفصل، یا دستکم عدم مداخله در محاصره تنگه، تمجید کرد.
ترامپ درباره شی که ماه گذشته در چین با او دیدار کرده بود، گفت: «او یک جنتلمن واقعی بود. او نفتکشی را به همراه ۲۰ ناوشکن در دو طرف آن نفرستاد تا برای شکستن محاصره تلاش کند»؛ اقدامی که میتوانست نیروی دریایی چین و آمریکا را در معرض یک درگیری احتمالی قرار دهد.
اما او به شدت از نتانیاهو به خاطر انجام حملاتی که نزدیک بود توافق نهایی را به هم بزند، انتقاد کرد.
ترامپ درباره نخستوزیر اسرائیل گفت: «او آدم بسیار دشواری است و اگر بخواهم با شما صادق باشم، باید برای این کار از ما بسیار سپاسگزار باشد. چون اگر ایران به سلاح هستهای دست پیدا میکرد، اسرائیل دو ساعت هم دوام نمیآورد.»
ادعای ترامپ مبنی بر اینکه ایالات متحده در صورت نیاز به یک نیروی پلیس حقوقبگیر برای خاورمیانه تبدیل خواهد شد، یک چرخش چشمگیر، هرچند بسیار ترامپی، خواهد بود. رئیسجمهور در واقع حفاظت آمریکا از منطقه — و چتر هستهای ایالات متحده — را به یک نیروی مزدود کار در ازای سود تبدیل میکند. این آرایش اساساً سنت آمریکایی پس از جنگ جهانی دوم را که در آن ایالات متحده از قدرت خود برای تضمین صلح و رفاه جهانی استفاده میکرد، رد میکند.
این اولین بار نیست که ترامپ چنین ترتیبانی را در نقاط مختلف جهان پیشنهاد میکند. اما روز یکشنبه در پاسخ به این سوال که آیا موافقت کشورهای حاشیه خلیج فارس — از جمله متحدان آمریکا مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی — را برای چنین طرحی جلب کرده است یا خیر، پاسخ مستقیمی نداد و در عوض اشاره کرد که تازه گفتوگو درباره این موضوع را آغاز کرده است. او تلویحاً گفت که این امر تنها در صورتی رخ خواهد داد که ایران یک دشمن باقی بماند.
ترامپ رهبری کنونی ایران، از جمله رهبر جدید، آیتالله مجتبی خامنهای را افرادی واقعگرا (پراگماتیست) توصیف کرد. این لحنی بسیار متفاوت با لحن او در روز اول جنگ بود، زمانی که از مردم ایران خواست پس از پایان بمبارانهای آمریکا و اسرائیل، بپاخیزند و حکومت خود را در دست بگیرند. او تایید کرد که چنین حرفی زده است، اما در ادامه خاطرنشان کرد که مردم ایران به اسلحه دسترسی ندارند و اگر تلاش کنند، قتلعام خواهند شد.
اما او تاکید کرد که اگر رهبران ایران معترضان را به قتل برسانند، این اقدام مانع از لغو کامل تحریمها و دسترسی آنها به ۲۵ میلیارد دلار داراییهای مسدود شده خواهد شد. با این حال، این شرط ظاهراً در هیچ کجای متن کنونی تفاهمنامه وجود ندارد و مشخص نیست که در مذاکرات بعدی تا چه حد محوری خواهد بود.
در حالی که متن توافق هنوز منتشر نشده است، به نظر میرسید ترامپ در حال توصیف امتیازاتی از سوی ایران است که این کشور هنوز واگذار نکرده یا به مذاکرات بعدی موکول شده است. به عنوان مثال، این تفاهمنامه عوارض در تنگه را تنها به مدت ۶۰ روز به حالت تعلیق درمیآورد و سپس وعده یک گفتگوی منطقهای را درباره آینده میدهد. ایران پیش از جنگ هرگز عوارضی دریافت نکرده بود، بنابراین رئیسجمهور اساساً بازگشت به وضعیت موجود پیش از جنگ را جشن میگیرد.
ترامپ بارها تفاهمنامه جدید خود را با توافق سال ۲۰۱۵ که میان پرزیدنت باراک اوباما و رهبری ایران به دست آمده بود مقایسه کرد و مدعی شد که توافق او تضمین میکند ایران «نمیتواند سلاح هستهای توسعه دهد یا خریداری کند.» ایران زمانی که برای اولین بار پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) را در سال ۱۹۷۰ تصویب کرد، با آن موافقت کرده بود و این توافق را در اولین صفحه از توافقنامه دوران اوباما مجدداً تأیید نمود.
در طول سه ماه گذشته مذاکرات که به رهبری استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور و جرد کوشنر، داماد او انجام شد، ایرانیها تاکید کردند که هرگز حق خود را برای غنیسازی اورانیوم بر اساس آن معاهده نادیده نخواهند گرفت. ترامپ گفت که آنها هنوز در حال مذاکره هستند که آیا ایران غنیسازی خود را به مدت ۲۰ سال تعلیق خواهد کرد یا خیر. ترامپ اشاره کرد که ممکن است به یک تعلیق ۱۵ ساله رضایت دهد، اما نمیخواهد از طریق رسانهها مذاکره کند.
او همچنین تاکید کرد که غنیسازی ایران برای همیشه به سطوح پایینی محدود خواهد شد که «هرگز نتواند توسط ارتش استفاده شود.»
او گفت: «آنها هرگز نمیتوانند از یک مقدار مشخص فراتر روند.»، اما وقتی از او پرسیده شد که آیا این محدودیت همانند توافق دوران اوباما است — که غنیسازی را به ۳.۶۷ درصد محدود میکرد، سطحی که در راکتورهای قدرت قابل استفاده است، اما در تسلیحات نه — او فقط گفت که توافق جدید تضمین میکند «آنها فقط میتوانند برای اهداف غیرنظامی غنیسازی کنند. برای همیشه.»
در هر دوی این زمینهها، به نظر میرسید ترامپ در حال جشن گرفتن امتیازاتی از سوی ایران در موضوعاتی است که در سوئیس روی میز مذاکره خواهد بود — همانطور که در فوریه، زمانی که ویتکاف و کوشنر تقریباً تا زمان شروع بمباران در ۲۸ فوریه در حال انجام مذاکرات بودند، مطرح بود.
اما ترامپ میداند که جزئیات این توافق با آنچه دولت اوباما بدون راه انداختن جنگی که منجر به کشته شدن صدها یا هزاران ایرانی (و بیش از ده آمریکایی) شد مذاکره کرد، مقایسه خواهد شد. این موضوعی است که ترامپ آشکارا نسبت به آن حساس است: درست پیش از تماس با تایمز، او مطلبی در انتقاد از سناتور جک رید، دموکرات رود آیلند، منتشر کرد که گفته بود اوباما در مذاکرات خود دستاوردهای بیشتری نسبت به ترامپ داشته است.
ترامپ گفت: «ما از موضع قدرت مذاکره کردیم. او (اوباما) در واقع به آنها حقالسکوت پرداخت میکرد.»
ترامپ همانند دستیارانش تاکید کرد که ایران تا زمانی که به تعهدات خود عمل نکند، هیچ تغییری در تحریمها یا آزادسازی داراییهای مالی مسدود شدهاش دریافت نخواهد کرد.
او مدعی شد که هیچ عجلهای برای خارج کردن سوخت نزدیک به درجه تسلیحاتی از سایتهای زیرزمینی ایران ندارد، جایی که بخش زیادی از آن پس از پرتاب بمبهای سنگرشکن ایالات متحده به نطنز، فردو و اصفهان (که همگی از تاسیسات هستهای اصلی هستند) در یک سال پیش، مدفون شده است.
او گفت که ایالات متحده به مرور زمان در «رقیقسازی» مواد هستهای غنیشده با ایران همراهی خواهد کرد تا آن را به درجه راکتور برساند. اما او هیچ ضربالاجلی ارائه نکرد و درباره زمانبندی آن مبهم صحبت کرد.
ترامپ تاکید کرد که این حملات موشکی و بمبارانها علیه ایران بود که تفاوت را ایجاد کرد. او گفت: «آنها حمله سوم را نمیخواستند. آنها به زنده ماندن اهمیت میدهند.»
«نکته کلیدی این است که حملاتی که ما انجام دادیم تاثیر بسیار زیادی در شکلگیری این توافق داشت، یک تاثیر بزرگ.»
ایران در زمان حضور اوباما در قدرت و تا اوایل دوره اول ریاستجمهوری ترامپ به آن حد غنیسازی پایبند بود. اما پس از اینکه ترامپ توافق را لغو کرد، رهبر تهران دستور غنیسازی در سطوح بسیار بالاتر را صادر کرد — از جمله اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی غنیشده تا ۶۰ درصد که به محور عمیقترین نگرانیها تبدیل شد. این مقدار میتوانست به سرعت به سوخت برای ۱۰ تا ۱۲ سلاح هستهای تبدیل شود.
در این مصاحبه، ترامپ تاکید کرد که ایالات متحده در نهایت با ایران برای حفاری، رقیقسازی و خارج کردن تمام ۱۲ تن سوخت هستهای غنیشدهای که در اختیار دارد، همکاری خواهد کرد. در توافق اوباما، ۹۷ درصد از ذخایر این کشور به روسیه ارسال شد.
ترامپ همچنین پیشنهاد کرد که ایالات متحده از آنچه او «اختیارات پلیسی قوی» نامید، برخوردار خواهد بود تا اطمینان حاصل کند ایران فعالیتهای هستهای مغایر با تعهدات خود انجام نمیدهد. او گفت توافق قبلی اجازه میداد درخواستهای بازرسی ماهها به طول بینجامد، اما توافقی که او در حال انعقاد آن است، دسترسی تقریباً فوری را فراهم میکند. ایران هنوز به طور علنی درباره چنین توافقی صحبت نکرده است.
در طول این گفتوگو، لحن رئیسجمهور مسرور و پیروزمندانه به نظر میرسید؛ او درباره مسابقه یوافسی (UFC) که قرار بود عصر یکشنبه در محوطه جنوبی کاخ سفید برگزار شود و احتمال اختلال در آن به دلیل بارندگی صحبت کرد. او گفت: «این اتفاقات در زمان جنگ رخ میدهد.»
ترامپ تنها چند ساعت پیش از عزیمت به اجلاس سران گروه ۷ در فرانسه صحبت کرد و این خبر قطعاً فضای این نشست را تغییر خواهد داد. در حالی که متحدان آمریکایی تقریباً به طور همهجانبه با حمله آمریکا و اسرائیل مخالف بودند — و بریتانیا در ابتدا با اجازه ندادن به بمبافکنها برای شرکت در موجهای اول حملات از پایگاههایش، خشم ترامپ را برانگیخت — رهبران فرانسه، آلمان، ایتالیا و بریتانیا در بیانیهای از توافق جدید استقبال کردند.
آنها نوشتند: «این لحظهای از فرصت برای بازگرداندن ثبات منطقهای و تثبیت اقتصاد جهانی است. اکنون حیاتی است که مذاکرات تفصیلی به پایان برسد و این توافق به سرعت و به طور جامع اجرا شود. ما آماده حمایت از این تلاش هستیم.»
ترامپ در گفتگوی خود، واکنشهای اولیه متحدان اروپایی را بیاهمیت دانست، اما گفت که اکنون از پیوستن آنها استقبال میکند، هرچند اشاره کرد که کمی دیر شده است.
