معمای رأی منفی به تفاهم با آمریکا | مخالف واقعی چه کسی بود؛ جلیلی یا سرپرست واجا؟
رویداد۲۴| ماجرای رأیگیری در شورای عالی امنیت ملی درباره تفاهم ایران و آمریکا، حالا به یکی از جنجالیترین اختلافات سیاسی پس از پایان جنگ تبدیل شده است. در حالی که طی هفتههای گذشته گفته میشد، سعید جلیلی همان یک نفری بوده که به این تفاهم رای منفی داده، محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رئیس جمهور با اعلام اسامی موافقان، روایت دیگری ارائه کرد، روایت که خیلی زود با واکنش پایداریچیها مواجه شد و با اصلاحیه خبرگزاری دولت به پیچیدگی این ماجرا افزود.
پس از انتشار نظر رهبری درباره تفاهم میان ایران و آمریکا و اشاره مستقیم ایشان به اینکه به واسطه نظر رئیس جمهور و اعضای شورای عالی امنیت ملی موافقت کردهاند و اگر نه خودشان علی الاصول نظر دیگر داشتهاند، اینکه چه کسی در آن جلسه خاص رای منفی داده است، بسیار مورد توجه قرار گرفت.
روایتی که بیش از هر چیز در فضای سیاسی و رسانهای دست به دست میشد؛ سعید جلیلی تنها مخالف این تفاهم بوده است. روایتی که ابتدا در قالب گمانهزنی مطرح شد، اما به مرور از سوی چهرههای نزدیک به جریان پایداری نیز تکرار شد، چنانچه محمود نبویان صراحتا از وی نام برد. نماینده تهران که از چهرههای نزدیک به جلیلی محسوب میشود، گفت: «فقط یک نفر از سیزده نفر رأی مثبت نداد و به درستی تشخیص داد که نظر ولی جامعه و نایب امام زمان چیست؛ او هم آقای جلیلی بود. دوازده نفر دیگر هم نظر آقا را تأمین نکردند.»
در همان روزهای نخست، البته منابع نزدیک به دولت روایت متفاوتی داشتند. آنها میگفتند مخالف اصلی، نه سعید جلیلی بلکه سرپرست وزارت اطلاعات بوده است؛ روایتی که هرگز به طور رسمی تأیید یا تکذیب نشد، اما باعث شد از همان ابتدا درباره هویت تنها رأی مخالف، ابهام وجود داشته باشد.
این ابهام زمانی بیشتر شد که مخالفتهای طیف رادیکال با تفاهم ایران و آمریکا شدت گرفت؛ مخالفتهایی که حتی به انتشار اسناد طبقهبندیشده در رسانه ملی نیز کشیده شد و واکنشهای گستردهای را به دنبال داشت. در چنین فضایی، بحث درباره رأی اعضای شورای عالی امنیت ملی نیز دوباره به صدر اخبار بازگشت.
نکته قابل توجه این است که در همین مدت سعید جلیلی، سکوت اختیار کرد و نه این روایتها را تأیید و نه آن را تکذیب میکند! تنها اظهار نظر او همان بود که گفت که نظر رهبری مبنی بر اینکه علی الاصول نظر دیگری داشته، مخالفت با اصل مذاکره نبوده است.
همین سکوت باعث شد روایت نبویان، در افکار عمومی به عنوان روایت غالب پذیرفته شود؛ روایتی که اکنون با سخنان تازه معاون اجرایی رئیسجمهور با چالش جدی مواجه شده است.
قائمپناه؛ جلیلی هم رأی مثبت داد
محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی رئیس جمهور امروز با تشریح روند تصویب تفاهم ایران و آمریکا، تصویری متفاوت از آنچه تاکنون گفته میشد ارائه داد و گفت رهبر انقلاب دستور داده بودند جلسه شورای عالی امنیت ملی با حضور فرماندهان ارشد نظامی برگزار شود و «اگر سه چهارم افراد رأی مثبت دادند، پذیرفته شود.»
قائمپناه سپس اسامی کسانی را که به گفته او به این تفاهم رأی مثبت دادهاند، اعلام کرد؛ فهرستی که نام سعید جلیلی نیز در آن دیده میشود.
به گفته معاون اجرایی رئیسجمهور، رئیسجمهور، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه، جانشین شهید موسوی، وزیر کشور، رئیس سازمان برنامه و بودجه، وزیر امور خارجه، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، امیر حاتمی، دو نماینده ولیفقیه و سعید جلیلی از موافقان این تفاهم بودهاند.
او همچنین با اشاره به انتقادهایی که نسبت به این تصمیم مطرح شده، گفت: «تصور نکنیم کسانی که رأی دادند کمتر از سردار حاجیزاده و سلامی هستند. آیا فقط اگر شهید شوند عزیز میشوند؟ چرا فکر میکنیم امیر حاتمی کمتر از شهید موسوی است؟ چرا فکر میکنیم ذوالقدر کمتر از شهید لاریجانی است؟ بنابراین تفاهمنامه امضا شد و بلافاصله مقام معظم رهبری پیام صادر کردند.»
قائمپناه در ادامه نیز تأکید کرد: «رهبر انقلاب فرمودند نظر دیگری داشتم، اگر قرار باشد تنها نظر رهبری اجرا شود که دیگر مجلس و شورای عالی امنیت ملی معنا ندارد. اگر ایشان میفرمایند نظر دیگری داشتم، به منزله مخالفت نیست، چرا که برای امضای تفاهمنامه مجوز صادر کردند.»
موضع تند رجانیوز یا اصلاحیه خبرگزاری دولت
همزمان با انتشار سخنان قائمپناه، رسانههای نزدیک به جبهه پایداری نیز ناچار به واکنش شدند. رجانیوز با انتشار مطلبی با عنوان «اصلاح دروغ رأی مثبت جلیلی به تفاهمنامه» نوشت: خبرگزاری دولت در خبر گذب اولیه مدعی شده بود که «دو نماینده ولیفقیه به تفاهم رأی مثبت دادند»، اما بعداً خبر خود را اصلاح کرده و نوشته است «دو نماینده ولیفقیه در جلسه حضور داشتند» و به جز یک نفر، همه اعضا به توافق رأی مثبت دادهاند.
اگر جلیلی مخالف نبود، مخالف چه کسی بود؟
اظهارات تازه قائمپناه، بیش از آنکه به اختلافها پایان دهد، پرسشهای تازهای ایجاد کرده است. اگر روایت معاون اجرایی رئیسجمهور درست باشد و سعید جلیلی نیز به تفاهم رأی مثبت داده باشد، پس روایت محمود نبویان بر چه اساسی مطرح شده بود؟ و مهمتر از آن، تنها عضو مخالف شورای عالی امنیت ملی چه کسی بوده است؟
تا این لحظه، هیچ مقام رسمی پاسخی روشن به این پرسش نداده است. از یک سو، روایت اولیه نزدیکان دولت درباره مخالفت سرپرست وزارت اطلاعات هیچگاه به طور رسمی تأیید نشد و از سوی دیگر، جلیلی نیز همچنان سکوت خود را حفظ کرده است.
همین سکوت، در کنار روایتهای متناقض، باعث شده یکی از مهمترین تصمیمهای امنیتی و سیاسی ماههای اخیر، همچنان در هالهای از ابهام باقی بماند؛ ابهامی که به نظر میرسد بدون شفافسازی رسمی، همچنان خوراک جدالهای سیاسی میان دولت و جریانهای تندرو خواهد بود.
