«بازارآن» سکوی جدید بانک توسعه تعاون برای حمایت هدفمند از تولید
رویداد۲۴| به همین دلیل، مفهوم «تامین مالی زنجیره تامین» به تدریج به یکی از محورهای اصلی سیاست گذاری در نظام بانکی تبدیل شده است که تلاش میکند اعتبار بانکی را مستقیما در خدمت جریان تولید، توزیع و تجارت قرار دهد.
در همین چارچوب، بانک توسعه تعاون از تازهترین ابزار خود با عنوان «بازارآن» رونمایی کرده است، پلتفرمی که فراتر از یک بازارگاه الکترونیکی، به دنبال ایجاد یک زیست بوم مالی و تجاری برای فعالان بخش تعاون و بنگاههای کوچک و متوسط است. این سامانه، در واقع، بخشی از رویکرد جدید بانک توسعه تعاون برای تغییر مدل سنتی اعطای تسهیلات و حرکت به سمت تامین مالی هوشمند محسوب میشود.
بانک توسعه تعاون، بازوی تخصصی تامین مالی بخش تعاون
بانک توسعه تعاون جایگاه متفاوتی نسبت به بسیاری از بانکهای تجاری کشور دارد. ماموریت این بانک، صرفا ارائه خدمات بانکی نیست، بلکه به عنوان بانک تخصصی و توسعهای بخش تعاون، وظیفه حمایت مالی از تعاونی ها، اتحادیههای تعاونی، کسب و کارهای خرد، بنگاههای کوچک و متوسط و طرحهای اشتغال زا را نیز بر عهده دارد.
همین ماموریت باعث شده نگاه این بانک به ابزارهای تامین مالی، متفاوت از الگوهای مرسوم باشد. در سالهای اخیر نیز مدیران بانک بارها بر ضرورت حرکت از بانکداری مبتنی بر پرداخت منابع به سمت بانکداری مبتنی بر خلق ارزش تاکید کردهاند، مسیری که بازارآن را میتوان یکی از مهمترین نمودهای آن دانست.
در این الگو، بانک تنها تامین کننده منابع مالی نیست، بلکه تلاش میکند میان تولیدکننده، تامین کننده کالا، شبکه توزیع و خریدار نهایی نیز ارتباط برقرار کند تا اعتبار بانکی دقیقا در همان مسیری مصرف شود که برای آن تعریف شده است.
از پرداخت تسهیلات تا مدیریت زنجیره تامین
یکی از مهمترین تفاوتهای بازارآن با شیوههای سنتی پرداخت تسهیلات، اتصال اعتبار به معاملات واقعی است. در این مدل، منابع بانکی به جای آنکه به صورت عمومی در اختیار متقاضی قرار گیرد، در قالب فرآیند خرید و فروش کالا و خدمات مورد استفاده قرار میگیرد. این امر موضوعی است که هم امکان نظارت بر مصرف منابع را افزایش میدهد و هم احتمال انحراف تسهیلات را کاهش میدهد.
این پلتفرم همچنین تلاش میکند فرآیند تامین مالی را به بخشی از زنجیره تجارت تبدیل کند. به بیان دیگر، خدمات بانکی دیگر یک فعالیت مستقل و خارج از جریان اقتصادی نیست، بلکه در دل فرآیند تولید، تامین، توزیع و فروش تعریف میشود.
از سوی دیگر، بازارآن بر حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط تمرکز ویژهای دارد بنگاههایی که معمولا بیشترین نیاز را به سرمایه در گردش دارند، اما دسترسی آنها به منابع مالی همواره با محدودیتهایی همراه بوده است. این سامانه میتواند مسیر دسترسی این واحدها به اعتبار را کوتاه تر، شفافتر و هدفمندتر کند.
یکی دیگر از ویژگیهای این پلتفرم، هوشمندسازی فرآیند انعقاد قراردادهای مرابحه است. حذف بخش قابل توجهی از بروکراسی اداری، کاهش اسناد کاغذی، افزایش دقت در اجرای قراردادها و انطباق کامل فرآیندها با ضوابط شرعی، از جمله اهدافی است که در طراحی این سامانه دنبال شده است.
اقتصاد داده محور در خدمت بخش تعاون
بازارآن تنها یک ابزار تامین مالی نیست، بلکه بستری برای شکل گیری یک شبکه اطلاعاتی نیز محسوب میشود. تراکنشهایی که در این سامانه انجام میشود، دادههای ارزشمندی درباره رفتار بازار، الگوی خرید، وضعیت زنجیرههای تامین و نیازهای واقعی فعالان اقتصادی در اختیار بانک قرار میدهد.
استفاده از این دادهها میتواند زمینه طراحی محصولات اعتباری متناسب با نیاز مشتریان، بهبود ارزیابی ریسک، افزایش دقت در تصمیم گیریهای اعتباری و حتی توسعه سیاستهای حمایتی برای بخش تعاون را فراهم کند.
از سوی دیگر، طراحی این سامانه بر پایه زیرساختهای مقیاس پذیر انجام شده تا امکان توسعه آن در سطح ملی وجود داشته باشد. به همین دلیل، بازارآن تنها برای یک گروه محدود از مشتریان تعریف نشده و قابلیت توسعه به شبکه گستردهای از تعاونی ها، اتحادیه ها، تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان را دارد.
فراتر از یک بازارگاه الکترونیکی
آنچه بازارآن را از بسیاری از سامانههای مشابه متمایز میکند، نگاه اکوسیستمی به اقتصاد تعاون است. این پلتفرم تلاش میکند حلقههای مختلف زنجیره اقتصادی را در کنار خدمات مالی بانک قرار دهد تا تامین مالی، تجارت و خدمات بانکی در یک بستر واحد به یکدیگر متصل شوند.
از نگاه مسئولان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز این سامانه میتواند آغازگر انسجام بیشتر میان بازیگران بخش تعاون باشد. اتصال عرضه کنندگان، متقاضیان، اتحادیهها و خدمات مالی در یک بستر مشترک، ظرفیت آن را دارد که تعامل میان فعالان این بخش را افزایش دهد و بخشی از مشکلات ساختاری موجود را کاهش دهد.
مدیران بانک توسعه تعاون نیز بازارآن را پاسخی به یکی از مهمترین دغدغههای نظام بانکی یعنی «اصابت تسهیلات به هدف» میدانند، موضوعی که سالها مورد تاکید سیاست گذاران اقتصادی بوده است. به گفته آنها، توسعه این پلتفرم در آینده با معرفی ابزارهای جدید تامین مالی غیرنقدی ادامه خواهد یافت تا دامنه خدمات بانک برای فعالان اقتصادی گستردهتر شود.
اگرچه موفقیت نهایی این طرح به استقبال فعالان اقتصادی، همکاری اتحادیههای تعاونی و توسعه زیرساختهای مالی وابسته است، اما بازارآن را میتوان یکی از مهمترین تلاشهای بانک توسعه تعاون برای بازتعریف نقش خود در اقتصاد کشور دانست. بانک توسعه تعاون تلاش میکند این بانک را از یک پرداخت کننده تسهیلات، به حلقهای موثر در زنجیره ارزش، تولید و تجارت تبدیل کند. چنین رویکردی، در صورت توسعه و تکمیل، میتواند جایگاه این بانک را به عنوان بانک تخصصی بخش تعاون بیش از گذشته در نظام بانکی کشور تثبیت کند و مسیر تازهای برای تامین مالی هوشمند در اقتصاد ایران بگشاید.
