۵ آزمایش ضروری برای مردان

رویداد۲۴| ایرج خسرونیا، متخصص داخلی و فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد درباره آزمایش‌ها و چکاپ‌های ضروری و نیز غیرضروری مردها توضیح می‌دهد.

اولین و مهم‌ترین چکاپ برای مردان، اندازه‌گیری فشار خون است. چون بیشتر آقایان عصبی‌مزاج هستند و فشار خون به این دلیل زود بالا می‌رود. فشار خون بالا معمولاً علامتی ندارد و به همین دلیل به «قاتل خاموش» معروف است. توصیه می‌شود همه مردان از ۱۸ سالگی حداقل سالی یک ‌بار فشار خون خود را اندازه بگیرند.
چک کردن قند خون

غربالگری دیابت، یکی دیگر از چکاپ‌های ضروری است که همه افراد از جمله مردها باید ۶ ماه یک بار یا سالانه یک بار آن را بررسی کنند تا دچار دیابت نشوند.

بررسی سلامت کلیه‌ها
آقایان باید هر سال باید آزمایش ادرار، اوره و کراتین بدهند تا از سلامت کلیه‌های خود مطمئن شوند.

بررسی کبد چرب
کبد همه افراد – از جمله آقایان – باید هر سال بررسی شود. متاسفانه بیشتر آقایان به کبد چرب مبتلا هستند و از آن اطلاع ندارند. چون اغلب مردها پایبند به رژیم غذایی مناسبی نیستند، اضافه وزن دارند یا الکل مصرف می‌کنند و درنتیجه دچار کبد چرب می‌شوند.

آزمایش‌هایی که در همه سنین ضروری نیستند
آزمایش ویتامین D

انجام این آزمایش، سالانه برای همه افراد توصیه نمی‌شود چون. ۹۰ درصد ایرانی‌ها کمبود ویتامین D دارند و گرانی افسارگسیخته‌ی لبنیات هم دارد به آن دامن می‌زند. بنابراین باید یک بار آزمایش بدهند – هر سال نیاز به تکرار آزمایش نیست – و طبق نتیجه آزمایش و تجویز پزشک، هر روز یا هر هفته یا ماهانه این ویتامین را مصرف کنند.

آزمایش تستوسترون
آزمایش تستوسترون هم نمونه دیگری از آزمایش‌های غیرضروری در چکاپ سالانه مردها است. برخلاف تصور رایج، کاهش انرژی یا افزایش سن به‌ تنهایی دلیل انجام این آزمایش نیست. پزشکان زمانی تستوسترون را درخواست می‌کنند که فرد علائمی مانند کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری، کاهش توده عضلانی یا پوکی استخوان داشته باشد.

بررسی سلامت قلب
از ۵۰ سالگی به بعد بهتر است سالانه حداقل آزمایش نوار قلب را انجام دهند تا از سلامت قلب خود مطمئن شوند.»

غربالگری سرطان روده بزرگ
یکی از چکاپ‌هایی که اتفاقاً اهمیت زیادی دارد اما کمتر درباره آن صحبت می‌شود، غربالگری سرطان روده بزرگ است. بیشتر راهنماها توصیه می‌کنند مردان و زنان از ۴۵ سالگی غربالگری را با یکی از روش‌های استاندارد مثل کولونوسکوپی آغاز کنند. مگر اینکه سابقه خانوادگی یا بیماری‌های زمینه‌ای، شروع غربالگری در سنین پایین‌تر را ضروری کند.

غربالگری سرطان پروستات
در مورد آزمایش PSA یا غربالگری سرطان پروستات هم اتفاق‌نظر بر انجام همگانی وجود ندارد. در بیشتر راهنماها توصیه می‌شود مردان از حدود ۵۰ سالگی، و افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارند از حدود ۴۵ سالگی، پس از مشورت با پزشک درباره مزایا و معایب این آزمایش تصمیم بگیرند. دلیل این احتیاط آن است که بالا بودن PSA همیشه به معنای سرطان نیست و از سوی دیگر، طبیعی بودن آن نیز سرطان را به طور کامل رد نمی‌کند.

دکتر ناصر سیم‌فروش، فلوشیپ جراحی کلیه، مجاری ادراری و تناسلی و استاد تمام اورولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، پیش از این در این رابطه به همشهری‌آنلاین گفته بود: «افرادی که سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارند، مخصوصا اگر پدر، برادر، عموها یا سایر بستگان درجه یک آنها به این بیماری مبتلا بوده‌اند، بهتر است از ۴۰ سالگی سالانه یک بار و حتی ۲ بار آزمایش PSA انجام دهند. در افرادی که سابقه خانوادگی ندارند، این بررسی (PSA) معمولاً از ۵۰ سالگی و سالانه یک بار توصیه می‌شود.»

چرا مردها کمتر به سلامت خود اهمیت می‌دهند؟

اما چرا مردان کمتر به سلامت خود اهمیت می‌دهند؟ پژوهش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از مردان مراجعه به پزشک را نشانه ضعف می‌دانند یا تا زمانی که علائم جدی ایجاد نشود، احساس نیاز به معاینه نمی‌کنند. مشغله کاری، کمبود وقت، ترس از تشخیص بیماری و این باور که «اگر مشکلی نباشد، نیازی به پزشک نیست» نیز از دلایل شایع به تعویق انداختن چکاپ است. در حالی که هدف از چکاپ، پیدا کردن بیماری پیش از بروز علائم است؛ یعنی وقتی که درمان ساده‌تر، کم‌هزینه‌تر و مؤثرتر است.

خسرونیا، متخصص داخلی و استاد دانشگاه درباره دلیل این مساله به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «به نظر من دلیلش این است که مردها مشغله کاری و مالی فراوانی دارند و به همین دلیل برای پزشک و آزمایش و ... وقت نمی‌گذارند. یک عده از آقایان هم فکر می‌کنند همیشه سلامت می‌مانند و تا وقتی که در بستر بیماری نیفتند، دنبال درمان بیماری یا پیگیری علائم خود نمی‌روند. در مقابل، خانم‌ها اکثرا با دیدن کوچک‌ترین علامت، به پزشک مراجعه می‌کنند و آن را پیگیری می‌کنند.»