چنگیز وثوقی کیست؟ | برادر همیشه در سایه بهروز

رویداد۲۴| مازیار وکیلی- سینمای ایران پر است از بازیگران ریز و درشتی که شاید امروز کسی نام آنها را نشنیده باشد، اما روزی روزگاری این بازیگر‌ها برای خود برو و بیا و شهرتی داشتند. بعید است کسی از نسل جدید نام بیژن امکانیان، محمود جعفری، غلامحسین لطفی، رضا ژیان، فخرالدین صدیق شریف و محمدرضا حقگو را در خاطر داشته باشد.

این بازیگران هم به قدری کم کار شده‌اند که ممکن است آنها را گاه و بی گاه در صفحه تلویزیون یا یک فیلم سینمایی در نقشی حاشیه‌ای و نه چندان مهم ببینیم و تماشا کنیم. اکثر این بازیگران گاهی هم که در صفحه تلویزیون ظاهر می‌شوند از روزگار بد و عدم توجه مسئولان حرف می‌زنند. حکایت چنگیز وثوقی، اما متفاوت است. او برادر مهم‌ترین بازیگر و ستاره سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی یعنی بهروز وثوقی بود. محور اصلی سینمای ایران از دهه چهل، مهم‌ترین بازیگر موج نو و شمایل سینمای اعتراضی که تعداد زیادی از فیلم‌های مهم سینمای ایران در آن قالب ساخته شد. برای همین چنگیز وثوقی از همان ابتدا کار سختی برای دیده شدن داشت. او باید با برادری رقابت می‌کرد که بزرگ‌ترین بازیگران هم دوره‌اش توانایی رقابت با او را نداشتند. 

برای همین چنگیز وثوقی تبدیل شد به مرد همیشه در سایه‌ای که تماشاگر اگر او را دوست داشت هم بیشتر به این خاطر بود که ظاهرش مردم را به یاد بهروز وثوقی می‌انداخت. برای همین فارغ از کیفیت بازی چنگیز وثوقی او بازیگر نوستالژیکی است. چرا که تماشاگر را به یاد دورانی می‌اندازد که سینمای برایش معنا داشت. مهم‌ترین کاری که چنگیز وثوقی در دوران حرفه‌ای خود انجام داد این بود که پس از انقلاب از ایران مهاجرت نکرد. او شش سالی صبر کرد تا مجوز بازی‌اش صادر شود و بتواند در سینمای ایران حضور داشته باشد و ادامه دهد. این صبر او نتیجه داد و او سرانجام از سال ۱۳۶۳ توانست در سینمای ایران حضور پیدا کند. اما آیا این حضور نتایج ارزشمندی به دنبال داشت؟ پاسخ به این سوال منفی است. اما باید این را هم در نظر داشت چنگیز وثوقی از ابتدا هم قرار نبود بازیگر بزرگی باشد. او فقط قرار بود سایه برادری باشد که خیلی بزرگ بود. اگر از این زاویه به کارنامه کاری چنگیز وثوقی نگاه کنیم متوجه می‌شویم برای سایه بهروز همین کارنامه هم دستاورد بزرگی است. چه آن که چنگیز وثوقی توانست یکی دو بار هم نشان دهد که کمی بازیگری هم بلد است.

چنگیز وثوقی کیست؟

چنگیز وثوقی متولد ۱۰ اسفند ۱۳۲۶ است و کار خودش در سینما را با بازی در نقش کوتاهی در فیلم بلوچ مسعود کیمیایی آغاز کرد. منهای نازنین علیرضا داوود نژاد در سینمای قبل از انقلاب فیلم قابل ذکر دیگری ندارد. خوشگلا عوضی گرفتین، چشمان بسته، سه نفر روی خط و تا آخرین نفس تنها فیلم‌هایی است که او بازی کرده است. بعد از انقلاب هم ایران ماند تا بعد از شش سال بلیط بخت و اقبالش برنده شود و بتواند بعد از شش سال با حضور در یک روز گرم کار بازیگری در سینمای ایران را آغاز کند.

هر چند قبل از آن هم در سربداران محمد علی نجفی حضور پیدا کرد. دهه هفتاد دهه بدی برای چنگیز وثوقی نبود. او توانست در اکشن‌های مواد مخدری و ملودرام‌های عامه پسندی که سکه راج آن روز‌های سینمای ایران بود برای خودش جایگاهی پیدا کند.

برای تماشاگرانی که اهل نوستالژی هستند چنگیز وثوقی کاراکتر منفی آواز تهران و پلیس مهربان اکشن شاهرگ است که شاید بیشتر شهرتش به خاطر این باشد که فریبرز عرب نیا جوان با یک دوبله بامزه در آن نقش یک جوان آس و پاس و زرنگ را بازی کرده است. دهه هفتاد، اما یک شانس بزرگ دیگر هم برای چنگیز وثوقی داشت. میرباقری او را برای بازی در یکی از نقش‌های سریال ماندگار امام علی (ع) انتخاب کرد؛ وردان. همان محافظ قلچماق ولید ابن عقبه که در ابتدا محافظ مورد اعتماد خلیفه منصوب عثمان بود و در ادامه داستان درگیر عشق قطام شد.

وردان مهم‌ترین نقش کارنامه چنگیز وثوقی است. بازی وثوقی در این نقش یک خشونت همراه با بدویت دارد که با کلیت سریال هم خوان و هماهنگ است.

نام چنگیز البته یک بار هم با مسائل حاشیه‌ای به صدر اخبار آمد و آن زمانی بود که بهروز وثوقی در اینستاگرام خود نوشت: «از آنجایی که عده اى به عنوان برادران من خود را معرفى مى کنند، باید بگویم که فیروز، چنگیز، شهراد، از برادران ناتنى هم بد‌تر بوده‌اند و همه آنها با جعل سندها، اموال مرا صاحب شدند و حالا ادعاى برادرى میکنند. اینها همگى از پشت بمن خنجر زدند. متاسفم که از اسم من بعنوان برادر سوء استفاده میکنند. من برادرانى واقعى با این اسامى ندارم.» موضوعی که نشان می‌داد بهروز بزرگ دل خوشی از سایه‌های خودش ندارد. چنگیز وثوقی این روز‌ها به واسطه بیماری در بیمارستان بستری است و ظاهراً نقشی را هم در سریال عظیم داوود میرباقری یعنی سلمان فارسی بازی کرده است.