توپخانه علیه توافق دوباره فعال شد | چرا سقوط علیالطاهر در جنوب لبنان تهران را به هم ریخت؟
رویداد۲۴ | سقوط ارتفاعات علیالطاهر در جنوب لبنان، دیوار یک منازعه قدیمی در داخل ایران را بار دیگر فروریخت؛ همان اختلافی که در ماجرای توافق اسلام آباد و حمله جریانهای تندرو به مذاکرهکنندگان با کلیدواژه «معامله حزب الله» در خردادماه کلید خورده بود، این بار با سقوط علیالطاهر دوباره سر باز کرده است.
علیالطاهر؛ سقوط یک ارتفاع و فرونشست یک شکاف قدیمی در ایران
نبرد بر سر علیالطاهر در جنوب لبنان هنوز از نظر نظامی محل اختلاف است. اسرائیل مدعی است این ارتفاع راهبردی و شبکه تونلهای زیر آن را تحت کنترل گرفته، در حالی که حزبالله این ادعا را رد کرده و درباره میزان کنترل اسرائیل بر منطقه تردید وجود دارد.
اما فارغ از واقعیت میدانی، سقوط علیالطاهر در ایران با بالاگرفتن درگیری میان جریانهای رقیب عملا تایید شده است.
برای مخالفان توافق اخیر لبنان، سقوط علیالطاهر نشانهای از نتیجه اعتماد به مذاکره و کوتاه آمدن از اصول مقاومت و معامله حزب الله بر سر پایان جنگ است. برای مدافعان توافق، این حملات نمونه دیگری از تلاش جریانهای تندرو برای تبدیل هر تحول منطقهای به دعوای داخلی و حتی فراتر از آن، نتیجه شکست توافق (یا همان اشاره غیر مستقیم به حمله عجیب به نفتکش ها در تنگه هرمز در خلال برگزاری مراسم تشییع رهبری شهید و سوت پایان تفاهم ایران و امریکا) است.
در واقع، نبرد بر سر علیالطاهر ادامه همان نزاعی است که پیشتر بر سر توافق لبنان شکل گرفته بود؛ نزاعی میان رادیکالها و سوپررادیکال های یونیفرم پوش که امروز جریانی از درون آنها، ردای دیپلماتیک بر تن کرده است.
تکرار دعوای توافق یا مقاومت
سه مقام منطقهای پنجشنبه ۱۲ شهریور به رویترز گفتند تهران اعلام کرده بود در صورت آغاز عملیات گسترده اسرائیل در این ارتفاعات، با «حملهای وسیع» پاسخ خواهد داد. رویترز نوشت این پیام که اواخر مردادماه با میانجیگری عمان به واشینگتن منتقل شده بود.
دفتر رسانهای حزبالله هم همان زمان اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی هرگونه عملیات زمینی اسرائیل در جنوب لبنان، بهویژه گسترش مناطق تحت کنترل آن، را نقض جدی توافق اسلامآباد میداند.
با این حال معادلات ناگهان تغییر کرد. روز پنجشنبه که اسرائیلی ها مدعی تسلط بر علی الطاهر شد.
اخبار رسمی ایران درباره این ادعا ضد و نقیض بوده است. روایت رسمی رسانه های ایران این است با توجه به سکوت حزب الله، نباید روایت اسرائیلی ها درباره سقوط را باور کرد. خبرگزاری فارس در گزارشی نوشه روایت اسرائیل درباره آنچه در علیالطاهر رخ داده، بهویژه درباره ساختار زیرزمینی این منطقه و میزان تلفات مقاومت، با اطلاعاتی که این رسانه به دست آورده تفاوت اساسی دارد. روزنامه کیهان هم در گزارشی نوشته تسلط بر تپه مهم «علیالطاهر» لبنان، بیش از آنکه یک واقعیت و پیروزی میدانی باشد، یک عملیات روانی-رسانهای با اهداف انتخاباتی و سیاسی در داخل سرزمینهای اشغالی است.
با این حال حسین پاک خبرنگار میدانی مقاومت که در لبنان حضور دارد، آب پاکی را روی دست همه ریخته است. او سقوط منطقه را تایید کرده است. پاک ویدئویی در جنوب لبنان و منطقه علی الطاهر ضبط کرده و با اشاره به ارتفاعات پشت سرش میگوید: «سوالات زیادی بعد از تصاویر منتشر شده توسط دشمن پرسیده میشود؛ روایت دشمن این است که تمام مدافعان علی الطاهر را به شهادت رسانده و تمام تاسیسات استراتژیک این منطقه استراتژیک جغرافیایی را به اشغال خود در آورده است. طبعا این روایت دشمن را نمیتوانیم قبول کنیم و منتظر روایت مقاومت هستیم، اما تحرکات روی زمین و میدان نشان میدهد منطقه جغرافیایی علی الطهار از حیث نظامی سقوط کرده است.»
حالا با ادعای سقوط علیالطاهر، اختلاف بر سر توافق دوباره زنده شده است. منتقدان میگویند سقوط نتیجه توافق، عقبنشینی در میدان و تضعیف موقعیت حزبالله بوده است؛ در مقابل، طرف دیگر معتقد است هنوز مشخص نیست واقعیت نظامی چه بوده و تبدیل یک عملیات جنگی به تسویهحساب سیاسی، بیشتر از آنکه به مقاومت کمک کند، باعث شکاف داخلی میشود.
شکاف چنان جدی است که پیام هشدارها به تعمیق آن به سرعت صادر شده است. روزنامه فرهیختگان در یادداشتی نوشته: «شکلگیری چندین طرف در منازعات رسانهای و سیاسی، همراه با تبادل متنها، ورود نوچهها تحتعنوان مشاوران و کارشناسان در امری که خلاف پیام و خواسته رهبری است، از هیچ طرفی پذیرفته نخواهد بود. بررسیهای کارشناسی به معنای سوقدادن کشور به جدل و بحثهایی نیست که در نهایت بیهوده خواهند ماند. نقد تند و سیاستزده بیش از آنکه به انبساط و گسترش نقد کمک کند، باعث انقباض و انسداد فضای نقد میشود؛ چهبسا اگر نقدی منصفانه و رسا بیان شود یک مجموعه را به بررسی وادارد و اگر نقدی صحیح به شکلی تند مطرح گردد، یک مجموعه را وادار به رد و واکنش بر خلاف جهت آن سازد.»
محمدسعید احدیان، دستیار سیاسی و رسانهای قالیباف هم نسبت به این دوقطبی هشدار داده و گفته برخی جریانها بهجای ارائه راهحل مؤثر، بر خلاف امر رهبری، به ایجاد دوقطبی داخلی دامن زدهاند.
احدیان در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به تحولات میدانی لبنان نوشت: «اصحاب ناراهحل بابت اتفاقات لبنان، خلاف امر رهبری بهجای حمله به دشمن، دوقطبی داخلی را کلید زدند تا فرار به جلو کنند.»
دستیار رئیس مجلس در ادامه با اشاره به عملکرد تفاهمنامه در جلوگیری ازسقوط منطقه راهبردی علیالطاهر تصریح کرد: «اسراییل قبل از تفاهم نامه تا آستانه سقوط علیالطاهر رفت. با رشادت حزبالله، امضای تفاهمنامه و فشار دیپلماتیک جلوی سقوط علیالطاهر گرفته شد.»
احدیان بر تمرکز بر راهحلهای عملیاتی برای مدیریت بحران در لبنان و پرهیز از حاشیهسازیهای داخلی تأکید کرده است. اما این حاشیه ها راهشان را پیدا کرده اند و مرکز این دعوا رسانههای دو طیف درگیر است.
خبرگزاری تسنیم، رسانه وابسته به سپاه که نزدیک به رئیس مجلس و حامی توافق اسلام آباد است در گزارشی با عنوان «آخرین وضعیت تپههای علی الطاهر در جنوب لبنان» به نقل از کارشناس خود نوشته: «واقعیت میدانی با این تصویر تبلیغاتی فاصله قابل توجهی دارد و ...برخلاف فضاسازیهای صورتگرفته، نه حجم قابل توجهی از تسلیحات راهبردی (در این منطقه) وجود دارد و نه نیروی ویژهای در ابعادی که رسانههای اسرائیلی القا میکنند.»
این رسانه در واقع اهمیت راهبردی علی طاهر را به لحاظ استراتژیک تقلیل داده، اما سعی کرده نسبت به مرحله بعد این حملات هشدار هم بدهد. صدالحسینی کارشناس مسائل منطقهای به تسنیم گفته: ورود نیروهای اسرائیلی به تونلهای زیر تپه نیز با ملاحظات و نگرانیهای جدی از ناحیه رژیم همراه است.
او نسبت به احتمال حضور نیروهای ویژه یا حتی نیروهای ایرانی در این منطقه هشدار داده و گفته «این تصور وجود دارد که ورودی تونلها ممکن است مینگذاری، تلهگذاری و با انواع مواد منفجره تجهیز شده باشند؛ و بنابراین ورود مستقیم نیروهای اسرائیلی به تونلها بسیار پرریسک است»
اما در مقابل، خبرگزاری فارس، رسانه دیگر وابسته به سپاه و منتقد توافق اسلام آباد در صفحه شبکه اجتماعی خود در حال بازنشر محتواهایی است که سفوط ارتفاعات عالی الطاهر را هزینه اسلام آباد می خوانند.
این رسانه گزارشی از روزنامه «عصر ایرانیان» را بازنشر کرده که می گوید: «دادههای میدانی گواهی میدهند که رخنه صهیونیستها به خطوط دفاعی حزبالله نه به دلیل ضعف تاکتیکی رزمندگان، بلکه محصول مستقیمی از باز شدن خلاهای امنیتی و تحمیل انفعال میدانی تحت چتر توافقات سیاسی بوده است؛ مفاهیمی که با پیشروی گامبهگام و آشکار دشمن به سمت دژهای حیاتی مجسم شده است.»
در این یادداشت آمده «سقوط خطوط دفاعی و رخنه نیروهای صهیونیستی به استراتژیکترین دژهای زیرزمینی مقاومت، مانند پایگاههای موشکی «عماد ۴» و «عماد ۲» در ارتفاعات علیالطاهر، محصول مستقیم همین خطای محاسباتی سنگین، سادهلوحی سیاسی و خوشبینی مفرط تیم مذاکرهکننده به ریاست محمدباقر قالیباف است. پس از امضای توافق اسلامآباد و ایجاد فضای کاذب آتشبس، ارتش رژیم صهیونیستی با سوءاستفاده از انفعال سیاسی ناشی از این سند، پیشرویهای گامبهگام و تهاجمی خود را در چند محور کلیدی آغاز کرد.»
در بخشی از این یادداشت آمده: «متأسفانه آقایان و تیم مذاکرهکننده، این نجابت و بزرگمنشی حزبالله و جناب شیخ نعیم قاسم را به حساب فتحالفتوحهای خیالی خود گذاشتند و آن را دستاورد سیاسی کارنامه منفعلانه خویش قلمداد کردند!... بترسید از روزی که موشکها بگویند به جای شلیک به قلب دشمن، به خاطر توهمات دیپلماتیک شما در انبارها منهدم شدند یا به دست تجاوزگر افتادند!»
البته خبرگزاری فارس در گزارشهای رسمی خود به این صراحت از سقوط علی الطاهر و نقش توافق اسلام آباد حرف نزده است. این رسانه مانند تسنیم سعی در نفی اهمیت علی الطاهر نکرده و در گزارشی به صراحت بر «اهمیت این رشته ارتفاع» تاکید کرده و گفته «خصوصا اینکه درگیریهای ریشهدار و پرحجمی از دیرباز در این منطقه میان حزب الله و رژیم صهیونیستی برای تصاحب آن شکل گرفته است و رژیم صهیونیستی نیز بارها این بخش را هدف حملات و موشکهای خود قرار داده است.»
فارس با وجود بازنشر گزارشهایی نظیر گزاش عصر ایرانیان، در گزارش خود به تبدیل شدن ماجرای علی الطاهر به میدان یک درگیری داخلی در ایران اشاره کرده و آن را نقد کرده است. این رسانه نوشته «حمله به برخی چهرههای سیاسی و متهمکردن آنان به کمکاری، در شرایطی که اطلاعات دقیق و مستقلی از وضعیت میدان وجود ندارد، عملاً میتواند در راستای خواسته رسانهای دشمن قرار گیرد.»
منتقدان قالیباف: جنوب لبنان را معامله کردند؟
بیشتر بخوانید:
سوپر رادیکالیسم علیه رادیکالیسم | ماجرای دعوای بر سر «لوبیای سحرآمیز» چیست؟
چرا جمهوری اسلامی سرنوشت خود را به لبنان گره زده است؟
آیا لبنان از دستور کار ایران خارج شده بود؟ | پشتپرده آخرین ناکامی دیپلماتیک با آمریکا
یکی از اصلیترین اهداف حملات اخیر، محمدباقر قالیباف و تیم مذاکرهکننده مرتبط با تفاهم لبنان بوده است.
منتقدان قالیباف معتقدند توافق اخیر باعث شد حزبالله بخشی از موقعیتهای خود را از دست بدهد و اسرائیل فرصت پیدا کند در جنوب لبنان پیشروی کند. به گفته این جریان، سقوط علی الطاهر نه فقط یک شکست نظامی، بلکه نتیجه یک خطای محاسباتی است؛ خطایی ناشی از اعتماد بیش از حد به مسیر مذاکره.
این جریان به اظهارات حسین پاک نیز اشاره میکند؛ کسی که پیشتر در صداوسیما گفته بود مقاومت «۸۰ روز تنها با اسرائیل جنگید». منتقدان میگویند این سخنان نشان میدهد حزبالله در دورهای تنها مانده و توافق اخیر نیز عملاً به ضرر جبهه مقاومت تمام شده است.
در فضای مجازی حتی ادبیاتی شکل گرفته که خلاصه آن این است: «به علی الاصول رهبری گوش نکردید.»
برخی کاربران با اشاره به سقوط علیالطاهر نوشتهاند: «علیالطاهر سقوط کرد، بند دوم توهمنامه هزاران بار نقض شد، هیچ امتیازی داده نشد، محاصره دریایی برداشته نشد؛ وقتش نیست به خودتان بیایید؟ به قول شهید اگر مقاومت کردید پیروز میشوید؛ خود دانید.»
در میان این بحثها، برخی چهرهها تلاش کردهاند روایت سقوط کامل منطقه را تثبیت کنند.
محمدمهدی صالحی، که خود را روحانی و فردی بازگشته از لبنان معرفی کرده، در شبکه اجتماعی ایکس مدعی شده که شاهد عینی سقوط علیالطاهر بوده است.
او نوشته است: «سقوط علیالطاهر برای دو گروه مهم نیست: عزیزانی که اطلاعی از اهمیت این تپه مهم ندارند. و کسانی که نمیخواهند مردم از اهمیت این تپه باخبر شوند تا امید واهیشان به بازگشت ترامپ به مذاکرات، لطمه نخورد.»
جریان منتقد قالیباف به محمد مرندی هم رحم نکرده اند. فرزند علیرضا مرندی و از چهره هایی که به عنوان فعال رسانهای همراه با تیم قالیباف راهی اسلام آباد شده بود، پس از امضای تفاهم لبنان در توییتی نوشته بود: «دوستان لبنانی بسیار خوشحال هستند ولی برخی اینجا رضایت نمیدهند.»
پس از انتشار خبرهای مربوط به علیالطاهر، برخی کاربران به شدت به او حمله کردند و نوشتند: «جناب آقای مرندی، برای مشخص شدن خطای محاسباتی شما فقط کمتر از چند روز نیاز بود. کاش با یک کوت از این توییت، از مردم به دلیل واکنش هیجانی و نادرست خودتان عذرخواهی میکردید.»
یکی از عجیبترین بخشهای این مناقشه، حمله به کسانی است که به مواضع نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، پس از توافق لبنان اشاره کردهاند.
نعیم قاسم پس از توافق از آن استقبال کرده و آن را فرصتی برای مدیریت شرایط دانسته بود. جریان مخالف توافق امروز و پس از سقوط ارتفاعات علی الطاهر خطاب به کسانی که حمله اسرائیل را نتیجه برهم خوردن توافق می دانند، می گویند نعیم قاسم بعد از امضای تفاهم اسلام آباد آن عبارات را به کار برده بود «که فتنهای ایجاد نشود».
