هشدار روزنامه اطلاعات درباره حملات به دولت؛ در میانه جنگ، «سوراخ کردن کشتی» سیاستورزی نیست
رویداد۲۴| روزنامه اطلاعات در یادداشتی با بررسی شرایط اقتصادی و سیاسی کشور در وضعیت فشارهای همزمان، نسبت به تبعات تشدید حملات به رئیسجمهور و دولت هشدار داده است. این روزنامه معتقد است محدودیتهای دریایی، مشکلات مرزهای زمینی و تحریمهای صنعت هواپیمایی، شرایطی را ایجاد کرده که نمیتوان آن را صرفاً یک بحران مقطعی دانست.
روزنامه اطلاعات در ابتدای این یادداشت نوشته است: «وقتی مسیرهای دریایی تحت فشار قرار میگیرد، واردات از دریا مختل میشود، مرزهای زمینی با چالشهای امنیتی و لجستیکی روبهرو هستند و شرکتهای هواپیمایی هم زیر تیغ تحریم نفسنفس میزنند، کشور صرفاً با یک «بحران مقطعی» مواجه نیست؛ بلکه با وضعیت «فشار ترکیبی» روبهروست.»
این روزنامه در ادامه، موضوع حملات سیاسی به رئیسجمهور را در چنین شرایطی مورد توجه قرار داده و نوشته است که این حملات صرفاً در چارچوب اختلافات جناحی قابل بررسی نیست و میتواند بر تابآوری ملی، اقتصاد و محاسبات طرف مقابل اثر بگذارد.
نقد رئیسجمهور کجا تمام میشود و تخریب از کجا آغاز؟
اطلاعات با طرح این پرسش که «نقد در شرایط جنگی کجا تمام میشود و تخریب از کجا آغاز؟» نوشته است که در جنگهای امروز، میدان تقابل تنها به خط مقدم محدود نمیشود و زنجیره تأمین، افکار عمومی و روایتها نیز بخشی از میدان هستند.
در این یادداشت آمده است: «در جنگهای امروز، میدان فقط خط مقدم نیست؛ زنجیره تأمین، افکار عمومی و روایتها نیز میداناند.»
این روزنامه در ادامه توضیح داده است که محدودیتهای دریایی میتواند هزینه حملونقل را افزایش دهد، دسترسی به کالاهای اساسی و نهادههای تولید را دشوار کند و سیگنال نااطمینانی به بازار بدهد. از سوی دیگر، تنش در مرزهای زمینی میتواند مسیرهای جایگزین را پرهزینه و کند کند و تحریمهای هواپیمایی نیز محدودیتهایی برای تجارت و دیپلماسی ایجاد میکند.
به نوشته اطلاعات، دولت در چنین شرایطی ناچار است تصمیمهای فوری درباره اولویتبندی واردات، مدیریت ذخایر، کنترل شوکهای قیمتی و بازچینی مسیرهای ترانزیتی اتخاذ کند؛ تصمیمهایی که طبیعتاً هزینهبر هستند و میتوانند با مخالفتهایی نیز روبهرو شوند.
این روزنامه در ادامه تأکید کرده است که رئیسجمهور به دلیل قرار داشتن در رأس قوه مجریه، بیش از هر مقام دیگری به «نماد اداره کشور» تبدیل میشود و همین مسئله میتواند او را در شرایط فشار ترکیبی به هدفی برای حملات داخلی و فشارهای بیرونی تبدیل کند.
اطلاعات درباره دلایل حملات مداوم به دولت نوشته است که نمیتوان برای این رفتار یک پاسخ واحد ارائه کرد، اما چند انگیزه را میتوان در این زمینه مشاهده کرد؛ از رقابت سیاسی برای تضعیف دولت و کسب دستاورد گرفته تا تلاش برای انتقال هزینههای گذشته به دولت فعلی.
در بخش دیگری از این یادداشت، منافع اقتصادی برخی گروهها نیز مورد اشاره قرار گرفته است؛ گروههایی که به نوشته اطلاعات ممکن است از آشفتگی بازار، چندنرخی شدن و رانت منتفع شوند. این روزنامه در کنار این عوامل، «هیجان رسانهای و عطش دیدهشدن» را نیز از دیگر انگیزههای احتمالی عنوان کرده است.
با این حال، اطلاعات تأکید میکند که مهمتر از بررسی نیت افراد، توجه به «اثر» این حملات است.
هر پیام داخلی میتواند به دادهای برای بیرون تبدیل شود
روزنامه اطلاعات در ادامه هشدار داده است که در شرایط جنگی، پیامها و اختلافات داخلی صرفاً در داخل کشور باقی نمیمانند و طرفهای بیرونی نیز آنها را رصد میکنند.
در این یادداشت آمده است: «با این حال، مهمتر از نیتها، «اثر» این حملات است. در شرایط جنگی، هر پیام داخلی به داده تبدیل میشود؛ بیرون کشور بهدقت میسنجد که آیا در داخل انسجام وجود دارد یا فرسایش، آیا فرماندهی اقتصادی یکصداست یا چندپاره.»
به نوشته این روزنامه، اگر تصویر غالب از وضعیت داخلی، بیاعتمادی و بیثباتی باشد، طرف مقابل ممکن است آن را نشانهای از افزایش آثار فشار تلقی کند.
اطلاعات نوشته است: «وقتی تصویر مسلط در داخل، بیاعتمادی و بیثباتی باشد، طرف مقابل انگیزه میگیرد فشار را ادامه دهد؛ چون علامت میگیرد که هزینههای فشار، از درون تشدید میشود.»
تعطیل کردن نقد راهحل نیست
با وجود این هشدارها، روزنامه اطلاعات بر ضرورت حفظ امکان نقد تأکید کرده و نوشته است که شرایط بحرانی نباید به حذف نقد منجر شود.
در این یادداشت آمده است: «این به معنای تعطیل کردن نقد نیست. هیچ کشوری با حذف نقد نجات پیدا نمیکند؛ اما با بیقاعده شدن نقد هم نجات پیدا نمیکند.»
این روزنامه در ادامه تلاش کرده است میان نقد مسئولانه و تخریب سیاسی تفکیک قائل شود. بر اساس این تحلیل، نقدی که مسئله را دقیق تعریف کند، بر داده و واقعیت متکی باشد، راهحل عملی ارائه دهد و بیدلیل اعتماد عمومی را هدف قرار ندهد، نهتنها قابل پذیرش بلکه ضروری است.
در مقابل، اطلاعات درباره حملاتی که صرفاً بر شخصیتکشی، از بین بردن امید اجتماعی و مختل کردن فرآیند تصمیمگیری متمرکز هستند، هشدار داده است.
پیشنهادهای «اطلاعات» برای دولت
روزنامه اطلاعات در بخش دیگری از این یادداشت به اقداماتی که دولت میتواند در چنین شرایطی انجام دهد پرداخته است.
نخستین پیشنهاد این روزنامه، ارائه یک روایت رسمی، دقیق و روشن از شرایط و برنامههای دولت است؛ روایتی که به نوشته اطلاعات نه مبتنی بر سیاهنمایی باشد و نه انکار واقعیت.
این روزنامه هشدار داده است: «ابهام، کارخانه شایعه است و شایعه در بحران، خودِ بحران را بزرگتر میکند.»
در گام دوم، اطلاعات ایجاد یک ستاد واحد تابآوری اقتصادی با اختیارات مشخص را ضروری دانسته تا موضوعاتی مانند مدیریت زنجیره تأمین کالاهای حیاتی، اولویتبندی واردات، ذخایر راهبردی و کنترل شوکهای قیمتی از حالت پراکنده و واکنشی خارج شود.
در حوزه سیاست خارجی نیز این روزنامه بر فعالتر شدن دیپلماسی منطقهای و همسایگی تأکید کرده و از باز کردن گلوگاههای ترانزیتی، تأمین بیمه و حملونقل و باز نگه داشتن کانالهای کاهش تنش به عنوان برخی اقدامات ضروری نام برده است.
عدالت در توزیع فشار؛ شرط حفظ سرمایه اجتماعی
اطلاعات در ادامه، نحوه توزیع فشار اقتصادی و اجتماعی را یکی از مسائل مهم در شرایط بحرانی دانسته و بر ضرورت عدالت در این زمینه تأکید کرده است.
در این یادداشت آمده است: «چهارم، عدالت در توزیع فشار، حیاتی است؛ هیچ چیز به اندازه احساس تبعیض سرمایه اجتماعی را در بحران نابود نمیکند.»
این روزنامه همچنین از دولت خواسته است میان منتقد مسئول و تخریبگر تفاوت قائل شود و به جای برخورد یکسان با همه صداهای مخالف، از گفتوگو، انتشار داده و پذیرش نقد مستند استفاده کند.
«اتحاد» به معنای یکدستی نیست
روزنامه اطلاعات در پایان یادداشت خود تأکید کرده است که کشور در شرایط فعلی به همدلی و اتحاد نیاز دارد، اما این اتحاد نباید به معنای حذف اختلافنظرها و ایجاد یکدستی تصنعی باشد.
در این یادداشت آمده است: «امروز کشور بیش از هر چیز به همدلی و اتحاد نیاز دارد؛ اما اتحاد به معنای یکدستی تصنعی نیست.»
این روزنامه سپس مفهوم موردنظر خود از اتحاد را توضیح داده و نوشته است: «اتحاد یعنی توافق بر یک اصل: در میانه فشارهای جنگی، ستونهای اداره کشور را نباید با دست خود شکست.»
اطلاعات در پایان تأکید کرده است که نقد دولت همچنان ضروری است، اما این نقد باید در مسیر حل مسائل کشور قرار گیرد.
این روزنامه در جمعبندی خود نوشته است: «اگر قرار است از این شرایط عبور کنیم، نقد باید کمک به حل مسئله باشد، نه مسابقه برای زمینگیر کردن دولت.»
و در نهایت با استفاده از یک استعاره، هشدار خود را اینگونه به پایان رسانده است: «در طوفان، دعوا بر سر سکان ممکن است؛ اما سوراخکردن کشتی به هر نیت و با هر شعار نامش سیاستورزی نیست؛ عملاً همافزایی با بحران است.»
