مهرداد اخلاقی کتابچی کیست؟ | وزیر دفاع با پیام موشکی

رویداد۲۴| امیرحسین جعفری- پزشکیان در نامه‌ای به قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، مهرداد اخلاقی کتابچی را برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح معرفی کرد. این معرفی پس از شهادت امیر عزیز نصیرزاده، وزیر پیشین دفاع، و دوره سرپرستی سردار سید مجید ابن‌الرضا صورت گرفته است.

مهرداد اخلاقی کتابچی از مدیران ارشد وزارت دفاع است که بخش عمده کارنامه حرفه‌ای او در ساختار‌های صنعتی، هوافضایی و موشکی این وزارتخانه شکل گرفته. برخلاف بسیاری از وزیران پیشین دفاع که از مسیر فرماندهی نظامی آمده‌اند، او بیشتر در لایه‌های تخصصی و تولیدی صنایع دفاعی فعالیت داشته است. انتخاب چنین وزیری برای وزارت دفاع در موقعیت فعلی، پیامی آشکار به دشمن خارجی است که برنامه موشکی در تمامی سطوح نظامی با حضور کارشناسان صنعت موشکی ادامه خواهد یافت.

بیوگرافی و سوابق مهرداد اخلاقی

مهرداد اخلاقی کتابچی متولد ۱۹ شهریور ۱۳۳۷ است. نام او از میانه دهه ۸۰ در اسناد مرتبط با برنامه موشکی ایران دیده میشود. در آن دوره ریاست گروه صنعتی شهید باقری (از مجموعه‌های وابسته به سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع) را بر عهده داشت.

شورای امنیت سازمان ملل در قطعنامه ۱۷۴۷ (مصوب ۲۴ مارس ۲۰۰۷ / ۴ فروردین ۱۳۸۶) نام او را با عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باقری در فهرست اشخاص مرتبط با برنامه موشکی قرار داد. وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز در همان سال او را در فهرست تحریم‌های خود گنجاند. در اسناد رسمی اتحادیه اروپا نیز نامش با تاریخ تولد مذکور و تابعیت ایرانی ثبت شده و از سمت‌های او در سازمان صنایع دفاع و سازمان صنایع هوافضا یاد شده است اتحادیه اروپا و بریتانیاهم تحریم دارایی، ممنوعیت سفر و محدودیت مدیریتی (از جمله در سال ۲۰۲۳ و تمدید‌های بعدی) را به علت دخالت در توسعه سیستم‌های تحویل سلاح هسته‌ای یا برنامه موشکی بالستیک در رابطه با وی اعمال کرده‌اند.

گروه صنعتی شهید باقری به عنوان یکی از مجموعه‌های مرتبط با برنامه موشک‌های بالستیک ایران معرفی شده است. در اسناد اتحادیه اروپا، SBIG مجموعه‌ای زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضا معرفی شده که در توسعه و تولید موشک‌های بالستیک با سوخت جامد فعالیت داشته است.

اطلاعات منتشر شده از اخلاقی کم و قطره چکانی است و عکسی از او در رسانه‌ها منتشر نشده است.

ریاست سازمان صنایع هوافضا

مهم‌ترین سمت رسمی او در داخل کشور به ۲۱ آبان ۱۳۹۳ بازمی‌گردد. یکی از تنها اشاره ها به نام اخلاقی در چهار دهه گذشته به سخنرانی حسین دهقان، وزیر وقت دفاع در مراسم تودیع و معارفه او بر می گردد. دهقان اخلاقی را به‌عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع منصوب کرد. او جایگزین سیدمهدی فرحی شد. دهقان در آن مراسم تأکید کرد که اخلاقی تجارب ارزند‌های از پایین‌ترین سطوح تا عالیترین سطح مدیریتی در سازمان هوافضا و صنایع تابعه کسب کرده و عضوی از خانواده این مجموعه است.

اخلاقی سال‌ها در مجموعه‌های مرتبط با صنایع موشکی و هوافضایی فعالیت داشته و نامش با زیرساخت‌های تولیدی دفاعی کشور گره خورده است. حالا پس از سال‌ها حضور در بخش‌های تخصصی صنایع دفاعی، به عنوان گزینه پیشنهادی دولت چهاردهم برای تصدی وزارت دفاع معرفی شده است.

طبق آیین‌نامه داخلی مجلس، پس از بررسی برنامه‌های وزیر پیشنهادی در کمیسیون مربوطه، جلسه رأی اعتماد به او برگزار خواهد شد.

چهره پشت پرده صنعت موشکی

نکته جالب درباره او این است که تاکنون بخش‌های وسیعی از جامعه حتی نام وی را نیز نشنیده بود. در تمامی مراجع رسانه ای نیز صحبت یا مصاحب‌های از او دیده نمی‌شود. تنها جمله‌ای که درباره او ثبت شده، مربوط به مراسم معارفه سال ۱۳۹۳ است که حسین دهقان (وزیر وقت دفاع) درباره او گفته بود: مهندس مهرداد اخلاقی با توجه به تجارب بسیار ارزنده و خوبی که از پایینترین سطوح تا عالی‌ترین سطح مدیریتی در سازمان هوافضا و صنایع تابعه کسب کرده، در واقع عضوی از خانواده این سازمان است. مهرداد اخلاقی کتابچی چهر‌های کاملاً پشت‌پرده، فنی و صنعتی است که در طول دو دهه فعالیت خود تقریباً هیچ ردپای رسان‌های از خود به جا نگذاشته. تمام اطلاعات موجود درباره او از انتصاب‌های رسمی و اسناد تحریمی به دست آمده است.

او بعد از انتخاب به عنوان وزیر پیشنهادی دفاع یکی از معدود اظهارنظرهای رسانه ای خود را انجام داده و گفته: نیرو‌های مسلح مقتدر، همچنان‌که تا امروز حماسه خلق کرده و دشمن زبون را در رسیدن به اهداف ننگین خود مأیوس کرده‌اند، هرچه زودتر به پیروزی نهایی که اخراج آمریکا از منطقه است، دست یابند.

نقش اخلاقی در پرونده موشکی

سال ۱۴۰۲ بود که مستندی به نام «پرچمدار» در رابطه با شکل‌گیری صنعت موشکی ساخته شد. در این مستند، شهید حاجی‌زاده درباره چالش‌های اولیه در این حوزه صحبت کرده است. او مدعی است که در اولین جلسه حضوری‌اش با رهبر انقلاب، از ایشان اجازه خواست که برخی زمین‌ها و پادگان‌های نیروی هوافضا را بفروشد تا هزینه تحقیقات پهپادی تأمین شود. علت این درخواست را اینطور بیان کرده که میدانستم پول نیست؛ و کشور در آن مقطع (اوایل دولت دوم احمدینژاد و پس از حوادث ۸۸) بودجه کافی برای پیشبرد برنامه پهپادی نداشت.

در این دوره اخلاقی از مدیران ارشد وزارت دفاع بوده است؛ روشن نیست نقش وزارت دفاع در عدم تخصیص بودجه به پروژه موشکی و پهپادی ایران در آن سالها چه بوده است اما آنچه روشن است این است که حاجی زاده از نحوه تعامل مالی دولت با هوافضای سپاه در آن سالها راضی نبوده است.

با توجه به عدم اطلاعات دقیق در رابطه با او نمیتوان گزاره دقیقی درباره وی گفت، اما با توجه به سال تولد و احتمال مشارکت در فرآیند انقلاب و سال‌های نخست جنگ و با توجه به تجربه وی بعد از جنگ مبنی بر حضور در صنعت موشکی، احتمالاً او یکی از چهره‌های موشکی نسل اول انقلاب است که در همکاری و آموزش با کره شمالی، چین، روسیه، سوریه و اروپای شرقی توانسته اند صنعت موشکی ایران را به نقطه امروز خود برسانند.