رفتارشناسی سرمایه‌گذاران خرد در سال ۱۴۰۴| ایرانی‌ها با چه الگویی سرمایه‌گذاری می‌کنند؟
رویداد۲۴| در شرایطی که قیمت‌ها مدام در حال به‌روزرسانی هستند و ارزش پول هر روز بیشتر به دغدغه مردم تبدیل می‌شود، جست‌و‌جو برای راهی که بتواند از دارایی‌هایشان محافظت کند، طبیعی است. یکی سراغ طلا می‌رود، دیگری اپلیکیشن‌های سرمایه‌گذاری را زیر و رو می‌کند و عده‌ای هم به پلتفرم‌های آنلاین خریدوفروش دارایی اعتماد می‌کنند؛ اما همه این مسیر‌ها لزوماً مقصد امنی برای سرمایه‌گذاران نخواهد بود.
تجربه‌های اخیر برخی کاربران پلتفرم‌های آنلاین فروش دارایی نیز نشان داده در بازار پررونق سرمایه‌گذاری، تشخیص فرصت از خطر و تمایز امنیت از ناامنی تا چه اندازه اهمیت دارد. ردپای این دغدغه را می‌توان در فضای دیجیتال هم دنبال کرد؛ جایی که حوزه‌های مالی و بیمه و طلا، نقره و زیورآلات بیش از ۳۹ درصد بودجه تبلیغات در وب‌سایت‌های ایرانی را به خود اختصاص داده‌اند و بودجه تبلیغاتی طلا، نقره و زیورآلات با رشد ۱۹۵ درصدی، بیشترین افزایش را ثبت کرده است.
افزایش جست‌وجوی طلا، رشد فروش طلای آب‌شده و حضور برنامه‌های مالی در میان پردانلودترین اپلیکیشن‌ها نیز نشانه‌های دیگری از پررنگ‌شدن توجه کاربران به بازارهای مالی و مدیریت دارایی‌هاست. گزارش پیش‌رو، ضمن بررسی نشانه‌های افزایش توجه کاربران به حوزه مالی و سرمایه‌گذاری، به ابزار‌هایی می‌پردازد که می‌توانند راه مشارکت مردم در بازارهای مالی را هموارتر و از مسیر‌های امن‌تری میسر کنند.
سهم ۴۰ درصدی خرید دارایی از تبلیغات وب‌سایت‌های ایرانی
بر اساس گزارش یکتانت، در سال ۱۴۰۴ حوزه مالی، فناوری‌های مالی و بیمه با اختصاص ۲۶ درصد از کل بودجه تبلیغات در وب‌سایت‌های ایرانی، بیشترین سهم را در میان حوزه‌های اقتصادی به خود اختصاص داده است. این سهم به معنای آن است که بیش از یک‌چهارم بودجه تبلیغاتی بررسی‌شده در این گزارش به کسب‌وکار‌های فعال در زمینه خدمات مالی، فناوری‌های مالی و بیمه اختصاص داشته است.
پس از این حوزه، طلا، نقره و زیورآلات با سهم ۱۳.۸ درصدی در رتبه دوم قرار دارد؛ حوزه‌ای که بخش مهمی از فعالیت آن با خریدوفروش دارایی‌های ارزش‌محور و تقاضا برای مصنوعات و سرمایه‌گذاری در طلا ارتباط دارد. همچنین لوازم‌خانگی و اداری با سهم ۱۱.۴ درصدی، رتبه سوم را به خود اختصاص داده است. در مجموع، حوزه‌های مالی و بیمه و طلا، نقره و زیورآلات بیش از ۳۹ درصد از کل بودجه تبلیغات در وب‌سایت‌های ایرانی را جذب کرده‌اند؛ سهمی که جایگاه پررنگ این دو گروه را در بازار تبلیغات دیجیتال نشان می‌دهد و می‌تواند مبنایی برای بررسی اولویت‌های بازاریابی کسب‌وکار‌ها در اقتصاد ایران باشد.
رشد ۱۹۵ درصدی بودجه تبلیغات طلا
گزارش یکتانت از وضعیت بازاریابی دیجیتال ایران در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بودجه تبلیغاتی کسب‌وکار‌ها در حوزه‌های مختلف نسبت به سال قبل افزایش یافته، اما شدت این رشد در همه بخش‌ها یکسان نبوده است. در این میان، حوزه طلا، نقره و زیورآلات با رشد ۱۹۵ درصدی، بیشترین افزایش بودجه تبلیغاتی را به ثبت رسانده است. پس از آن، لوازم‌خانگی و اداری با رشد ۱۵۲ درصدی و پیام‌رسان‌ها با افزایش ۱۱۸ درصدی در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
بیشتر بخوانید: بازار‌ها باهوشند | ارزش دلار و سهام جهانی چه پیامی از مذاکرات ایران و آمریکا مخابره می‌کنند؟
در سایر حوزه‌ها نیز روند افزایشی بودجه تبلیغات ادامه داشته است؛ به‌طوری‌که بودجه تبلیغاتی خودرو و موتورسیکلت ۹۴ درصد، فروشگاه‌های آنلاین ۹۰ درصد، محصولات آرایشی و بهداشتی ۸۷ درصد و حوزه مالی، فناوری‌های مالی و بیمه ۸۰ درصد افزایش یافته است. خدمات قضایی و حقوقی با رشد ۷۹ درصدی، سلامت و پزشکی با ۷۸ درصد، خدمات مخابراتی و اینترنتی با ۷۱ درصد و پلتفرم‌های خدمات آنلاین با ۶۴ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در این میان، حمل‌ونقل با رشد ۴۶ درصدی و سوپرمارکت‌ها و کالا‌های تندمصرف با افزایش ۳۹ درصدی، کمترین میزان رشد را در میان حوزه‌های فهرست‌شده تجربه کرده‌اند.
از منظر اقتصادی، رشد قابل‌توجه بودجه تبلیغاتی طلا و زیورآلات می‌تواند نشان‌دهنده افزایش تمرکز کسب‌وکار‌های این حوزه بر جذب مشتری در فضای دیجیتال باتوجه‌به تشدید انتظارات تورمی و اقبال زیاد به خرید دارایی‌ها باشد. بااین‌حال، افزایش هزینه تبلیغات لزوماً به معنای رشد هم‌اندازه فروش یا افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان نیست؛ بلکه می‌تواند تحت‌تأثیر عواملی مانند تشدید رقابت، تغییر هزینه‌های جذب مشتری و تلاش کسب‌وکار‌ها برای توسعه سهم بازار قرار داشته باشد. بنابراین، بررسی این ارقام در کنار داده‌های فروش و تغییرات بازار دارایی‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از تحولات اقتصادی این حوزه ارائه دهد.
افزایش اقبال به حوزه مالی و سرمایه‌گذاری
بر اساس گزارش یکتانت، ترکیب موضوعی تبلیغات نمایش‌داده‌شده در وب‌سایت‌های ایرانی نسبت به سال قبل تغییر کرده است. در این میان، حوزه «مالی و سرمایه‌گذاری» با افزایش سهم از ۱۴ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۲۳ درصد در سال ۱۴۰۴، بیشترین رشد را تجربه کرده است. این افزایش ۹ درصدی به معنای آن است که نزدیک به یک‌چهارم حجم نمایش تبلیغات در وب‌سایت‌های ایرانی به این حوزه اختصاص داشته است؛ تغییری که از پررنگ‌تر شدن جایگاه خدمات مالی و سرمایه‌گذاری در فضای تبلیغات دیجیتال حکایت دارد.
پس از حوزه مالی و سرمایه‌گذاری، سلامت با افزایش سهم از ۸ به ۱۴ درصد، رشد ۶ درصدی را ثبت کرده است. سهم خدمات تجاری نیز از ۴ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۸ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده و ۴ درصد افزایش یافته است. در مقابل، خدمات درمانی با کاهش سهم از ۱۴ به ۵ درصد، بیشترین افت را در میان حوزه‌های بررسی‌شده داشته است. خدمات زیبایی نیز با کاهش ۲ درصدی، از ۱۲ به ۱۰ درصد رسیده است. در سایر حوزه‌ها، سهم لوازم و تجهیزات خانه ۲ درصد افزایش یافته، درحالی‌که مد و پوشاک، تجهیزات الکترونیک شخصی و خودرو تغییر محسوسی نداشته‌اند.
خرید طلای آب‌شده جای سکه را گرفت!
در سمت دیگر، گزارش دیجی‌کالا از رفتار خرید کاربران در سال ۱۴۰۴ نیز نکات قابل تأملی را نشان می‌دهد. طبق این گزارش، طی سال ۱۴۰۴ فروش انواع طلا و سکه روند یکسانی نداشته است. در این میان، طلای آب‌شده با رشد ۱۱۸ درصدی فروش، بیشترین افزایش را در میان انواع طلا تجربه کرده؛ درحالی‌که فروش سکه تمام بهار آزادی با کاهش ۳۷ درصدی مواجه شده است. این تفاوت می‌تواند نشانه‌ای از تغییر ترجیحات خریداران در انتخاب نوع دارایی و توجه بیشتر به هزینه ورود به بازار طلا باشد.
بررسی پرفروش‌ترین سکه‌ها نیز نشان می‌دهد ربع‌سکه بهار آزادی در صدر فهرست قرار گرفته و تمام‌سکه بهار آزادی طرح امامی در رتبه سوم است. بر اساس تحلیل ارائه‌شده در گزارش، قیمت پایین‌تر ربع‌سکه در مقایسه با تمام‌سکه، آن را به گزینه‌ای در دسترس‌تر برای خریداران خرد تبدیل کرده است. به‌این‌ترتیب، محدودیت قدرت خرید می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر انتخاب قطعات کوچک‌تر سکه باشد؛ هرچند برای تأیید این رابطه، بررسی قیمت‌ها و حجم معاملات نیز ضروری است.
سهم طلا از فروش دیجی‌کالا به ۱۹ درصد رسید
گزارش دیجی‌کالا از روند خرید کاربران در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد سهم ریالی طلا و سکه از کل فروش این پلتفرم در طول سال افزایش یافته است. بر اساس نمودار این گزارش، سهم طلا و سکه از فروش دیجی‌کالا که در ابتدای سال حدود ۸ درصد بود، در ماه‌های پایانی به نزدیک ۱۹ درصد رسید؛ به‌این‌ترتیب، سهم این گروه کالایی از کل فروش پلتفرم تقریباً دوبرابر شد. این در حالی است که در سال ۱۴۰۳، سهم طلا و سکه نوسان داشت و در پایان سال به حدود ۱۳ درصد رسید.
بیشتر بخوانید: سکوت دلار و بورس در برابر تحولات هسته‌ای | سرمایه‌گذاران به دنبال امنیت و سود پایدار
مقایسه دو سال نشان می‌دهد سهم ریالی طلا و سکه از کل فروش دیجی‌کالا در بیشتر ماه‌های سال ۱۴۰۴ بالاتر از دوره مشابه سال قبل بوده و در ماه‌های پایانی به بالاترین سطح در بازه دوساله مورد بررسی رسیده است. افزایش سهم این گروه به معنای آن است که طلا و سکه بخش بزرگ‌تری از ارزش خرید‌های ثبت‌شده در این پلتفرم را به خود اختصاص داده‌اند؛ تغییری که می‌تواند از افزایش وزن این کالا‌ها در سبد خرید کاربران حکایت داشته باشد.
مردم روزی ۴ هزار و ۷۰۰ بار کلمه طلا را جست‌و‌جو می‌کنند
داده‌های مربوط به رفتار کاربران نشان می‌دهد توجه به طلا در دوران جنگ افزایش یافته و این روند پس از پایان درگیری‌ها نیز ادامه داشته است. میانگین جست‌وجوی روزانه واژه «طلا» در دوران جنگ به ۴ هزار و ۷۰۰ بار رسیده که نسبت به دوره پیش از جنگ ۳۹ درصد افزایش داشته است. این روند پس از آتش‌بس نیز متوقف نشده و میانگین جست‌وجوی روزانه این واژه به ۵ هزار و ۴۰۰ بار رسیده است؛ رقمی که ۵۹ درصد بیشتر از روز‌های پیش از جنگ است. تداوم این افزایش پس از آتش‌بس نشان می‌دهد توجه کاربران به طلا صرفاً به روز‌های اوج بحران محدود نبوده است.
داده‌های خرید نیز از تغییراتی در ترکیب سبد خرید کاربران حکایت دارد. بر اساس آمار ارائه شده، سهم طلا و نقره در سبد خرید مردم طی دوران جنگ ۱۰ درصد افزایش یافته، درحالی‌که سهم سکه طلا در همین بازه ۶۲ درصد کاهش داشته است. در کنار رشد ۱۱۸ درصدی فروش طلای آب‌شده و افت ۳۷ درصدی فروش تمام‌سکه بهار آزادی در داده‌های پیشین دیجی‌کالا، این ارقام از تفاوت روند خرید انواع طلا و سکه حکایت دارند. قیمت پایین‌تر برخی گزینه‌ها، از جمله طلای آب‌شده و قطعات کوچک‌تر طلا، می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر انتخاب خریداران با بودجه محدود باشد؛ هرچند برای نسبت‌دادن این تغییرات به کاهش قدرت خرید، به داده‌های بیشتری نیاز است.
برنامه‌های مالی در صدر پردانلودترین اپلیکیشن‌ها
گزارش سیب‌اپ از وضعیت دانلود برنامه‌ها و بازی‌ها در سال ۱۴۰۴ نیز نشان می‌دهد دسته «مالی» با سهم ۲۷.۲ درصدی، بیشترین سهم را از دانلود برنامه‌ها به خود اختصاص داده است. پس از آن، ابزار‌های کاربردی با ۱۴.۹ درصد و پیام‌رسان‌ها با ۸.۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. سرگرمی با سهم ۸ درصدی و برنامه‌های عکس و فیلم با ۷.۶ درصد نیز دیگر دسته‌های پرمخاطب این فروشگاه هستند. در ادامه، برنامه‌های سفر ۶.۴ درصد، نقشه و مسیریابی ۳.۳ درصد و خرید ۳.۲ درصد از سهم دانلود‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.
در بخش بازی‌ها، الگوی دانلود متفاوت است. دسته سرگرم‌کننده با سهم ۳۳.۵ درصدی در صدر قرار دارد و پس از آن بازی‌های اکشن با ۱۰.۴ درصد، کلمه‌ای با ۹.۳ درصد و پازلی با ۸.۴ درصد بیشترین سهم را دارند. بازی‌های صفحه‌ای با ۷.۹ درصد، کارتی با ۷.۱ درصد، شبیه‌سازی با ۶.۱ درصد و مسابقه‌ای با ۴.۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار گرفته‌اند. بر اساس آمار‌های موجود، سهم بالای دسته مالی در دانلود برنامه‌ها می‌تواند نشانه‌ای از جایگاه قابل‌توجه خدمات و ابزار‌های مالی در سبد استفاده دیجیتال کاربران باشد. این موضوع، در کنار رشد توجه به طلا و خدمات مالی در سایر داده‌های گزارش، می‌تواند برای بررسی روند دیجیتالی‌شدن فعالیت‌های مالی کاربران اهمیت داشته باشد.
