پشت پرده یک بازار مشکوک؛ آیفون‌های آب‌آورده واقعاً قابل اعتمادند؟

رویداد۲۴| ماجرای آیفون‌های صیدشده از خلیج فارس، خیلی زود از یک شایعه در شبکه‌های اجتماعی به موضوعی برای تبلیغ و شوخی تبدیل شد. هم‌زمان با انتشار خبر غرق شدن کشتی کانتینربر «GFS Pride»، تصاویری دست‌به‌دست شد که گوشی‌های آیفون و جعبه‌های آنها را روی آب یا داخل قایق‌های ماهیگیری نشان می‌داد. روایت همراه این تصاویر ساده و وسوسه‌انگیز بود؛ محموله‌ای از گوشی‌های گران‌قیمت به دریا افتاده و حالا قرار است با قیمتی پایین‌تر به دست خریداران برسد.

اما پس از انتشار این اخبار، تصاویری منتسب به «صید آیفون» و ادعا‌هایی درباره فروش ارزان این گوشی‌ها با این توجیه وسوسه‌انگیز که «فقط جعبه خیس شده!» در فضای مجازی منتشر شد. با این حال، ظاهر سالم بسته‌بندی، سلامت گوشی و منشأ آن را ثابت نمی‌کند و شماری از تصاویر پربازدید این ماجرا نیز ساختگی تشخیص داده شده‌اند و ارتباط گوشی‌های عرضه‌شده با کشتی غرق‌شده اثبات نشده است. در تصویر منتشرشده از آگهی‌های فروش اینترنتی نیز گوشی‌هایی با عنوان آیفون ۱۸ و آیفون ۱۸ پرو مکس و قیمت‌هایی از حدود ۹۰ میلیون تا بیش از ۲۰۰ میلیون تومان دیده می‌شوند، اما این آگهی‌ها به‌خودی‌خود ثابت نمی‌کنند که گوشی‌ها از کشتی غرق‌شده به دست فروشندگان رسیده‌اند یا فروشندگان واقعاً کالای معرفی‌شده را در اختیار دارند.

تصاویر آیفون‌های صیدشده واقعی بود یا جعلی؟

فکت‌نامه در بررسی تصاویر و ویدیو‌های منتشرشده از آیفون‌های منتسب به کشتی غرق‌شده، اعلام کرد بسیاری از این محتوا‌ها ساختگی و تولیدشده با هوش مصنوعی هستند. حرکت‌های غیرطبیعی گوشی‌ها روی آب، بی‌حرکت ماندن افراد داخل قایق‌های در حال حرکت و شکل‌های نادرست جعبه‌ها و نوشته‌های روی آنها، از جمله نشانه‌هایی است که در این بررسی به آنها اشاره شده است. در عین حال، در گزارش‌های معتبر درباره حادثه نیز مدرکی منتشر نشده که نشان دهد کشتی حامل محموله‌ای از آیفون ۱۸ یا عطر‌های لوکس بوده است.

کشتی غرق شد، اما محموله آن چه بود؟

کشتی کانتینربر GFS Pride با پرچم سنگاپور در ۲۱ مهر ۱۴۰۵، در تنگه هرمز پس از برخورد یک پرتابه آسیب دید و غرق شد. خدمه کشتی تخلیه شدند و گزارشی از مصدومیت آنها منتشر نشد. این کشتی تحت پوشش بیمه مسئولیت دریایی بین‌المللی بوده، اما این پوشش با بیمه محموله تفاوت دارد و تضمینی برای گوشی‌های منتسب به حادثه نیست. پس از حادثه، مقام‌های عمانی نیز درباره کانتینر‌های شناور در آب‌های ساحلی هشدار دادند و مرکز امنیت دریایی عمان از صیادان و دریانوردان خواست به کانتینر‌های سرگردان نزدیک نشوند، زیرا احتمال دارد این محموله‌ها حاوی مواد خطرناک باشند. با این حال، ظرفیت حمل کشتی یا مشاهده کانتینر‌های شناور چیزی درباره محتویات آنها ثابت نمی‌کند و اطلاعاتی که ارتباط گوشی‌های عرضه‌شده با این کشتی را اثبات کند، وجود ندارد.

در شرایطی که قیمت گوشی‌های پرچمدار برای بسیاری از خریداران سنگین است، داستان پیدا شدن آیفون‌های گران‌قیمت در دریا به‌راحتی توجه مخاطبان را جلب می‌کند. عبارت‌هایی مانند «فقط جعبه خیس شده» نیز به این روایت ظاهری باورپذیر می‌دهند، اما هیچ تضمینی درباره سلامت دستگاه ایجاد نمی‌کنند. حتی اگر گوشی واقعاً از یک محموله آسیب‌دیده به دست فروشنده رسیده باشد، روشن شدن دستگاه به معنای سلامت قطعات داخلی آن نیست و تماس با آب شور می‌تواند باعث خوردگی و بروز اختلال شود. احتمال سوءاستفاده از این فضای خبری و ترغیب خریدار به پرداخت بیعانه نیز وجود دارد.

در همین راستا، سرهنگ مختار رضایی، معاون پلیس فتا، درباره آگهی‌های فروش گوشی ارزان با ادعای تعلق به محموله‌های آسیب‌دیده در دریا هشدار داد. او خاطرنشان کرد که در برخی موارد ممکن است گوشی‌های عرضه‌شده واقعاً وجود داشته باشند، اما قرار گرفتن قطعات الکترونیکی در معرض آب‌شور دریا و رطوبت شدید می‌تواند موجب خوردگی قطعات داخلی، آسیب به بردها، باتری و نمایشگر و بروز اختلال‌های پنهان در عملکرد دستگاه شود؛ مشکلاتی که ممکن است پس از خرید نمایان شده و خسارت مالی سنگینی به خریدار وارد کند. احتمال سوءاستفاده از این فضای خبری و ترغیب خریدار به پرداخت بیعانه پیش از بررسی دقیق نیز وجود دارد.

آیا اپل این گوشی‌ها را از کار می‌اندازد؟

در کنار شایعات مربوط به صید آیفون‌ها، ادعایی درباره ارسال شماره‌سریال گوشی‌ها به اپل و غیرفعال شدن آنها در روز‌های آینده مطرح شده است. با این حال، برای این ادعا تأیید رسمی و مستقلی منتشر نشده است؛ بنابراین خبر «خاموشی قطعی تا چند روز دیگر» را نباید قطعی دانست. خریداران باید به‌جای اتکا به چنین شایعاتی، وضعیت دستگاه را از مسیر‌های معتبر بررسی کنند. پیش از خرید، اصالت دستگاه، تطابق IMEI، وضعیت فعال‌سازی، رجیستری و امکان انتقال مالکیت را بررسی کنید و فاکتور معتبر بگیرید. اصرار فروشنده بر پرداخت فوری یا خودداری از ارائه مدارک نیز باید زنگ خطر تلقی شود. در نهایت، داستان «صید از دریا» جای سند و ضمانت را نمی‌گیرد و تخفیف امروز می‌تواند دردسر فردا باشد.