انتقاد تند «جوان» از دولت پزشکیان؛ با خواندن کتاب رئیسجمهور چین، اقتصاد ایران متحول میشود؟
رویداد۲۴| روزنامه جوان در یادداشتی به قلم غلامرضا صادقیان، سردبیر این روزنامه، به توصیه اخیر مسعود پزشکیان به استانداران و مدیران دولتی برای مطالعه کتاب «برخاستن از فقر» نوشته شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، پرداخت و تجربه توسعه چین را با وضعیت اقتصادی ایران مقایسه کرد.
پزشکیان پیشتر از مدیران دولتی خواسته بود این کتاب را بخوانند تا «از تجربه چین در عبور از فقر و تبدیلشدن به قدرتی بزرگ درس بگیرند». او با اشاره به وضعیت گذشته و امروز مردم چین گفته بود: «این تجربه به ما نشان میدهد که ما نیز میتوانیم از وضعیت دشوار کنونی عبور کنیم».
صادقیان در توضیح محتوای این کتاب نوشته است: «برخاستن از فقر» مجموعهای از ۲۹ سخنرانی و مقاله شی جینپینگ در سالهای ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ است که او دبیری کمیته حزبی نینگده در استان فوجیان را بر عهده داشت. به نوشته او، این کتاب بیش از آنکه شرح یک الگوی ملی توسعه باشد، بازتاب تجربه و تأملات مدیریتی یک مقام محلی در مواجهه با فقر و عقبماندگی منطقهای است.
نویسنده یادداشت تأکید کرده است که شی در نوشتههای آن دوره بر ضرورت شناخت دقیق منطقه، حضور مدیران در میان مردم، توجه به تفاوتهای جغرافیایی و اقتصادی مناطق، استفاده از ظرفیتهای بومی و پرهیز از نسخههای یکسان برای مناطق متفاوت تأکید میکند.
او در ادامه با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی ایران مینویسد: «ایران امروز، با تمامی مشکلات، در چنین نقطهای قرار ندارد. ایران، منابع طبیعی گسترده، ذخایر عظیم نفت و گاز، موقعیت جغرافیایی مهم، زیرساختهای شهری و صنعتی، دانشگاهها و نیروی انسانی آموزشدیده دارد.»
صادقیان با اشاره به اظهارات پزشکیان درباره ظرفیتهای کشور، این پرسش را مطرح میکند که چرا با وجود چنین امکاناتی، بخش بزرگی از مردم همچنان با مشکلات معیشتی مواجهاند. او تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، نااطمینانی اقتصادی، بیکاری و ضعف فرصتهای مولد را از جمله عواملی میداند که مانع تبدیل ظرفیتهای کشور به ثروت عمومی شدهاند.
در بخش دیگری از یادداشت، سردبیر جوان به تجربه اقتصادی چین اشاره کرده و مینویسد این کشور تنها با مدیریت بهتر مناطق فقیر به قدرت اقتصادی تبدیل نشد، بلکه اصلاحات کشاورزی، گسترش بنگاههای کوچک و متوسط، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی، جذب سرمایه خارجی، توسعه صادرات و سرمایهگذاری در زیرساختها در این مسیر نقش داشتند.
او معتقد است تجربه چین نه اقتصاد کاملاً دولتی و نه اقتصاد آزاد به معنای کلاسیک آن بوده، بلکه ترکیبی از هدایت دولتی، سازوکارهای بازار، آزمایشهای محلی و اصلاحات تدریجی را در بر گرفته است.
صادقیان همچنین به موانع توسعه اقتصادی ایران اشاره کرده و نوشته است: «اقتصاد کشور با تعدد مراکز تصمیمگیری، مقررات متغیر، نااطمینانی، محدودیت رقابت، حضور گسترده نهادهای دولتی و شبهدولتی، دشواریهای سرمایهگذاری و پیامدهای تحریم مواجه است.»
انتقاد از فاصله میان شعار روابط راهبردی با چین و واقعیت همکاریها
بخش دیگری از این یادداشت به روابط اقتصادی ایران و چین اختصاص دارد. نویسنده با اشاره به توصیه پزشکیان درباره مطالعه تجربه رئیسجمهور چین، این پرسش را مطرح میکند که چرا روابط دو کشور همچنان با منتقدان و مخالفانی در فضای سیاسی و حتی بخشهایی از ساختار تصمیمگیری دولت مواجه است.
او با اشاره به تأکید مقامهای ایرانی بر گسترش همکاری با پکن مینویسد: «چرا برخی وعدههای سرمایهگذاری به نتیجه نرسیدهاند؟ چرا حجم همکاریها با ظرفیت اعلامشده فاصله دارد و چرا رابطهای که گاه در ادبیات رسمی «راهبردی» خوانده میشود، در عمل با محدودیتهای فراوان روبهروست؟»
صادقیان تحریمهای آمریکا، ریسک سرمایهگذاری و جذابیت بیشتر بازار کشورهای دیگر منطقه برای شرکتهای چینی را از عوامل محدودکننده همکاریهای اقتصادی دو کشور میداند و تأکید میکند که رابطه با چین نباید به یک شعار سیاسی تبدیل شود.
او در پایان یادداشت خود تأکید میکند: «توسعه با خواندن یک کتاب یا حتی با حضور مدیران پرتلاش در میدان محقق نمیشود. به اصلاح قواعد، نهادهای کارآمد، سیاستهای باثبات، و اقتصاد رقابتی و مقاومتی نیاز دارد.»
به نوشته سردبیر جوان، آنچه سرنوشت کشورها را تغییر میدهد، توانایی تبدیل ظرفیت به فرصت، فرصت به تولید و تولید به رفاه عمومی است.