افسر ایتالیایی و تختجمشید | عکاسی که پرسپولیس را برای تاریخ نجات داد +تصاویر
رویداد۲۴ | در میانه قرن نوزدهم، زمانی که عکاسی هنوز یک فناوری تازه و کمیاب بود، مردی ایتالیایی با دوربینی عظیم و صفحات شیشهای حساس، وارد ایران شد و تصاویری گرفت که امروز نه فقط یک آرشیو تاریخی، بلکه بخشی از حافظه تصویری یک سرزمین محسوب میشود. لوییجی پِشه (Luigi Pesce)، افسر ارتش پادشاهی ناپل، یکی از اولین عکاسان خارجی بود که ایران دوره قاجار را با جزئیاتی شگفتانگیز ثبت کرد.
وقتی پِشه در سالهای ۱۸۵۷–۱۸۵۸ به فارس رسید، تختجمشید در آرامشی سنگین و غریب فرو رفته بود. نه خبری از کاوشهای دانشگاه شیکاگو بود، نه مرمتهای دوران پهلوی آغاز شده بود، و نه مجموعه بهعنوان «نماد هویت ملی ایران» شناخته میشد. پرسپولیس بیشتر شبیه یک ویرانه خام و رها بود؛ با ستونهای افتاده، سرستونهای پراکنده و نقشبرجستههایی که هنوز بسیاریشان سالمتر از امروز بودند.
پِشه نخستین کسی بود که این صحنه را همانطور که بود ثبت کرد. پیش از او، فقط نقاشان اروپایی طرحهایی از پرسپولیس داشتند؛ اما نقاشی همیشه با اغراق و سلیقه همراه است. پِشه اولین کسی بود که بنا را بیواسطه، بیتزویر و کاملاً مستند ضبط کرد.
