حقوق ۱۰ برابری در کشورهای عربی | پرستاران ایرانی در دو راهی؛ ماندن با ۴۰۰ دلار یا رفتن با ۴۰۰۰ دلار
رویداد۲۴| همزمان با تداوم اعتراضهای صنفی پرستاران در ماههای اخیر مقابل وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی و ...، موج مهاجرت این قشر نیز شتاب گرفته است. برآوردهای صنفی نشان میدهد سالانه نزدیک به سههزار پرستار از ایران خارج میشوند؛ عددی که با توجه به کمبود نیرو در بیمارستانهای کشور، به یک بحران خاموش در نظام سلامت بدل شده است.
به گفتهی دبیرکل خانه پرستار، افزایش هزینه صدور «برگ صلاحیت حرفهای» از سوی سازمان نظام پرستاری ـ که اکنون به حدود هفت تا هشت میلیون تومان رسیده ـ با هدف کنترل مهاجرت انجام شده، اما تأثیری در کاهش تمایل پرستاران به ترک کشور نداشته است. آنها میگویند فشار کاری، حقوق پایین و تبعیض مزدی در مقایسه با سایر بخشهای دولتی، انگیزهی ادامه خدمت را به حداقل رسانده است.
شکاف درآمدی با جهان؛ پرستار ایرانی چقدر از همتایانش عقب است؟
در ایران، حقوق پایه پرستاران ـ بسته به نوع استخدام و سابقه کار ـ اغلب کمتر از پانزده تا بیست میلیون تومان در ماه است؛ معادل حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ دلار. این در حالی است که در کشورهای مقصد، دریافتی پرستاران گاه تا ۱۰ برابر این میزان میرسد.
در بریتانیا، تازهکارترین پرستاران نظام سلامت (NHS) سالانه بیش از ۳۱ هزار پوند دریافت میکنند. در آلمان، متوسط دریافتی پرستاران بین ۳۶۰۰ تا ۴۳۰۰ یورو در ماه است و در آمریکا، طبق گزارش اداره آمار کار، میانگین دستمزد سالانه پرستاران ثبتنامشده به حدود ۹۴ هزار دلار میرسد. حتی در کشورهای نزدیکتر و هممنطقه، شکاف مزدی چشمگیر است: در امارات و قطر پرستاران ماهانه بین ۸ تا ۱۲ هزار واحد پول محلی دریافت میکنند؛ رقمی معاف از مالیات که معمولاً با مسکن رایگان، بیمه، بلیت سالانه و مرخصی ۳۰روزه همراه است. در عربستان نیز حقوق پرستاران بین ۶ تا ۱۵ هزار ریال در ماه متغیر است.
به این ترتیب، پرستار ایرانی که در داخل کشور حقوقی در حد چند صد دلار میگیرد، در صورت مهاجرت میتواند با همان مدرک و سابقه، درآمدی پنج تا ده برابر بالاتر داشته باشد؛ اختلافی که حتی با در نظر گرفتن هزینههای زندگی در کشورهای مقصد نیز همچنان قابل توجه است.
خلیج فارس و اروپا؛ دو مسیر اصلی خروج پرستاران ایرانی
در میان مقصدهای مهاجرتی، کشورهای حوزه خلیج فارس بیشترین سهم را دارند. عربستان، امارات، عمان و قطر بهدلیل تسهیلات کاری، معافیت مالیاتی و قراردادهای کوتاهمدت، مقصد نخست بسیاری از پرستاران ایرانیاند. در اروپا نیز آلمان و بریتانیا با برنامههای جذب نیروی بینالمللی، میزبان بخش بزرگی از پرستاران مهاجر از ایران هستند.
در سالهای اخیر دفاتر کاریابی و واسطههای رسمی همکاری با وزارتهای بهداشت آلمان و انگلستان فعالتر شدهاند. در این مسیر، پرستاران ایرانی پس از گذراندن آزمون زبان و معادلسازی مدرک، مستقیماً جذب بیمارستانها یا مراکز درمانی دولتی میشوند.
سلامت قربانی میشود
اعتراضهای اخیر پرستاران نه فقط درباره دستمزد، بلکه ناظر بر «بیعدالتی ساختاری» در نظام پرداخت است؛ جایی که مشاغلی در بخشهای شهرداری، بانکها و شرکتهای نفتی چند برابر یک پرستار حقوق میگیرند، در حالی که پرستاران با شیفتهای سنگین و مسئولیت مستقیم جان بیماران، کارانههای ناچیز و پرداختهای با تأخیر دریافت میکنند.
در بیمارستانهای دولتی، بسیاری از پرستاران همزمان دو یا سه شیفت کار میکنند تا بتوانند هزینههای زندگی را جبران کنند. فرسودگی شغلی، فشار روانی و نبود امنیت شغلی در استخدامهای موقت نیز بر این نارضایتی افزوده است. نتیجه، صفی طولانی از متقاضیان مهاجرت است که به گفتهی فعالان صنفی، از حداقل سههزار نفر در سال گذشته عبور کرده است.
در شرایطی که نظام سلامت کشور با کمبود نیرو، افزایش سن پرستاران شاغل و رشد خروج نیروهای جوان روبهرو است، تداوم این روند میتواند به تهدیدی جدی برای کیفیت خدمات درمانی تبدیل شود. بسیاری از کارشناسان خواستار بازنگری فوری در نظام پرداخت، افزایش شفافیت در مزایا و فراهم کردن مشوقهای ماندگاری هستند. در غیر این صورت، تا وقتی ارزش جان انسانها کمتر از نرخ ارز باشد، پرستار ایرانی به رفتن فکر میکند.
