چرا دیدار ایران و آمریکا لغو شد؟
رویداد۲۴| اختلاف بر سر محل و قالب مذاکرات هستهای باعث شد برنامه دیدار ایران و آمریکا که قرار بود روز جمعه در استانبول برگزار شود، عملاً به بنبست برسد. آمریکا با درخواست ایران برای انتقال مذاکرات به عمان و محدود شدن گفتوگوها بهصورت دوجانبه مخالفت کرد؛ اختلافی که به گفته مقامهای آمریکایی میتواند مسیر دیپلماسی را مسدود کرده و حتی گزینه اقدام نظامی را دوباره روی میز واشنگتن بگذارد.
مقامهای آمریکایی میگویند برنامههای مذاکرات هستهای با ایران در حال فروپاشی است. دو مقام ارشد ایالات متحده به وبسایت آکسیوس گفتهاند واشنگتن روز چهارشنبه به تهران اطلاع داده که با خواستههای ایران برای تغییر محل و قالب مذاکراتی که قرار بود روز جمعه برگزار شود، موافقت نخواهد کرد.
قرار بود ایران و آمریکا روز جمعه در استانبول دیدار کنند و چند کشور خاورمیانهای نیز بهعنوان ناظر در این گفتوگوها حضور داشته باشند. اما ایران روز سهشنبه اعلام کرد خواهان انتقال محل مذاکرات به عمان و برگزاری گفتوگوها بهصورت دوجانبه است؛ اقدامی که به گفته تهران با هدف تمرکز صرف بر پرونده هستهای و کنار گذاشتن موضوعاتی مانند برنامه موشکی انجام میشد؛ موضوعاتی که از اولویتهای اصلی آمریکا و کشورهای منطقه محسوب میشوند.
مقامهای آمریکایی میگویند این درخواست بررسی شد اما در نهایت واشنگتن تصمیم گرفت آن را رد کند. به گفته یک مقام ارشد آمریکایی: «به آنها گفتیم یا همین چارچوب یا هیچ. آنها هم گفتند: بسیار خب، پس هیچ.»
این مقام افزود اگر ایران حاضر باشد به قالب اولیه بازگردد، آمریکا آماده است مذاکرات را همین هفته یا هفته آینده برگزار کند. او تأکید کرد: «ما میخواهیم سریع به یک توافق واقعی برسیم، وگرنه افراد به گزینههای دیگر فکر خواهند کرد»؛ اظهارنظری که اشارهای تلویحی به تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ درباره اقدام نظامی علیه ایران دارد.
یک مقام آمریکایی دیگر نیز گفت: «ما تلاش کردیم به یک راهحل میانه برسیم اما ایرانیها نپذیرفتند. احتمال زیادی وجود دارد که مذاکرات این هفته اصلاً برگزار نشود.» نمایندگی ایران در سازمان ملل تاکنون واکنشی رسمی به این اظهارات نشان نداده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، در توافق اولیه قرار بود مذاکرات استانبول در دو مسیر پیش برود: نخست، گفتوگوهای مستقیم ایران و آمریکا درباره توافق هستهای و دوم، مذاکرات چندجانبه درباره موضوعاتی مانند برنامه موشکی ایران، حمایت از گروههای نیابتی و نقض حقوق بشر در جریان سرکوب اعتراضات.
در ادامه این تحولات، مقامهای آمریکایی اعلام کردند استیو ویتکاف، نماینده کاخ سفید، به همراه جرد کوشنر، داماد و مشاور ترامپ، قرار است روز پنجشنبه برای گفتوگو با نخستوزیر قطر درباره ایران به دوحه سفر کنند. با این حال، آنها پس از این سفر قصد دارند به میامی بازگردند و برنامهای برای دیدار با مقامهای ایرانی ندارند.
به گفته این مقامها، با توجه به رفتار ایران در روزهای اخیر و نبود پیشرفت ملموس در مذاکرات قبلی، واشنگتن نسبت به امکان دستیابی به توافق بدبین است. یکی از مقامهای آمریکایی در اینباره گفت: «نخواستیم در این مقطع انعطاف نشان دهیم، چون اگر قرار است توافقی شکل بگیرد، باید واقعی باشد. ما نمیخواهیم به روشهای قدیمی بازگردیم.»
در پایان، یک مقام آمریکایی تأکید کرد: «ما درباره ایرانیها سادهلوح نیستیم. اگر گفتوگوی واقعی در کار باشد، آن را انجام میدهیم، اما قرار نیست وقتمان را تلف کنیم.»
: روشن است که مساله، تغییر محل مذاکرات نیست. امریکاییها هر لحظه در حال تغییر حرفهای خودشان هستند. دیپلماسی و مذاکره مستلزم ثبات رای و جدیت است نه اینکه مدام تحت تاثیر جریانهای جنگ طلب وابسته به اسرائیل، دچار تغییر موضع شد.