به آتشبس بدبینیم | نتانیاهو میخواهد مذاکره اسلامآباد را خراب کند | از حاکمیت تنگه هرمز و حق غنیسازی کوتاه نمیآییم
رویداد۲۴ | عرفان بیوکنژاد: پس از ۴۰ روز درگیری نظامی میان ایران و دو کشور قدرتمند نظامی، طرفین سرانجام یک آتشبس موقت را پذیرفتند. معادلات این جنگ صرفاً به درگیریهای هوایی و موشکی محدود نمانده و یک تفاوت مهم نسبت به مناقشات پیشین دارد؛ موضوعی که به تنگه هرمز بازمیگردد. به نظر میرسد این گذرگاه راهبردی دیگر به وضعیت سابق بازنگردد و ایران در جریان این درگیریها، تسلط خود بر آن را بهطور محسوسی به نمایش گذاشته است؛ روندی که در طول ۴۰ روز گذشته نیز ادامه داشته و بعید است حتی پس از پایان جنگ متوقف شود.
در همین راستا، لایحهای در مجلس درباره دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز در دوران جنگ مطرح شد. همزمان، برخی شایعات نیز مطرح شده مبنی بر اینکه آمریکا ممکن است در جریان مذاکرات، با اعمال فشار بر ایران، آن را از اجرای چنین تصمیمی منصرف کند. یک عضو کمیسیون امنیت ملی می گوید باز شدن تنگه به عنوان نشانه حسن نیت در جریان آتش بس به تشخیص شورای عالی امنیت ملی انجام شد اما «حاکمیت این تنگه متعلق به ایران است و هیچ دلیلی وجود ندارد که درباره آن با آمریکا یا هر کشور دیگری مذاکره شود.»
آمریکا در طول جنگ مستقیم و غیرمستقیم برای آتش بس به ایران پیام داد
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در تشریح آخرین تحولات مرتبط با جنگ و روندهای سیاسی پس از آن، با اشاره به قواعد حاکم بر معادلات جنگی و سیاسی، به رویداد۲۴ گفت: معمولاً در چنین معادلاتی، کشوری که دست برتر را در میدان دارد و پیروز محسوب میشود، شروط خود را اعلام میکند و طرف مقابل، چه بخواهد و چه نخواهد، ناچار به پذیرش آن است.
مالکی معتقد است که پس از شکستهای پیدرپی که آمریکا در دریا، آسمان و خشکی، بهویژه در مناطق جنوب اصفهان و کهگیلویه و بویراحمد متحمل شد، در نهایت شروط ایران را پذیرفت.
او نحوه دستیابی به آتش بس را اینگونه شرح داد؛ آمریکاییها هم بهصورت مستقیم و هم از طریق برخی کشورها، مواردی را برای آتش بس مطرح کرده بودند، اما ایران آنها را نپذیرفت. در نهایت، طرحی موسوم به «طرح ۱۰ ماده» با وساطت کشور پاکستان و همراهی برخی کشورها از جمله چین مطرح شد که در نهایت مورد پذیرش قرار گرفت.
این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس تصریح کرد: بر اساس این روند، قرار شد این طرح توسط مقامات پاکستانی، بهویژه شهباز شریف، در اختیار ترامپ قرار گیرد و پس از تأیید وی، مبنای حرکت بهسوی مذاکرات قرار گیرد.
به آتش بس بدبینیم
مالکی که سابقه سفارت هم در کارنامه خود دارد می گوید، ایران همچنان به طرف آمریکایی بدبین است. «هیچگونه اعتمادی به آمریکاییها نداریم. این موضوع نهتنها در سطح کلان نظام، بلکه در کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز مورد تأکید است و بر همین اساس، پیشبینی ما از همان ابتدا این بود که نباید به این روند خوشبین بود.»
این مقام مسئول خبر از آمادگی کامل ایران برای ادامه جنگ میدهد: « همزمان با طرح موضوع، تأکید نیروهای مسلح بر حفظ آمادگی و بهاصطلاح «برداشته نشدن انگشت از روی ماشه» بود و حضور مردم در صحنه نیز نشاندهنده همین بیاعتمادی به طرف آمریکایی بود؛ موضوعی که در ادامه نیز صحت آن اثبات شد.»
ایران به اصرار پاکستان حمله به لبنان را تلافی نکرد
اما در اتفاقی مهم پس از حمله اسرائیل به جنوب لبنان در زمان آتش بس، ایران در آستانه شلیک موشکهایش به سمت اسرائیل بود، موضوعی که به گقته مالکی، با پادرمیانی پاکستان صورت نگرفت؛ این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس اظهار کرد: نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در آستانه پاسخدهی قاطع قرار داشتند، اما با وساطت دولت پاکستان، از جمله شهباز شریف و فرمانده ارتش این کشور، عاصم منیر، رایزنیهایی انجام شد تا از انجام عملیات جلوگیری شود و همزمان از آمریکا خواسته شد که مانع اقدامات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی شود.»
این نماینده مجلس در ادامه بر موضع ایران برای ادامه آتش بس و جدیت در مذاکرات تاکید کرد و گفت: کشورهای اروپایی مواضع تندی علیه رژیم صهیونیستی و شخص نتانیاهو اتخاذ کردند و تأکید داشتند که نباید فضای آتشبس آلوده شده و نقض شود؛ با این حال، متأسفانه این رژیم اقدام به نقض آتشبس کرد.
نتانیاهو همه تلاش خود را کرده تا مانع مذاکرات اسلام آباد شود
مالکی به مخالفت اسرائیل با مذاکرات اسلام آباد، اشاره کرده است. او می گوید: نتانیاهو امروز بهمثابه یک «مار زخمخورده» است؛ چراکه در جنگ با ایران با شکستهای متعددی مواجه شد و مشکلات و گرفتاریهای فراوانی برای خود ایجاد کرد. به همین دلیل، تمام تلاش خود را بهکار گرفته است تا مانع شکلگیری میز مذاکره شود.
وی افزود: همانطور که این رژیم پیشتر موفق شد روند مذاکرات در مسقط و عمان را برهم بزند، اکنون نیز در تلاش است تا از برگزاری مذاکرات در اسلامآباد جلوگیری کند.
این مقام مسئول معتقد است که اگر ترامپ با طناب نتانیاهو به چاه بیافتد، دیگر مذاکره فایدهای ندارد چرا که نخست وزیر اسرائیل تمام تلاشش برای تخریب توافق خواهد بود. به گفته وی، هر لحظه این احتمال وجود دارد که رژیم صهیونیستی مجدداً عملیات خود را چه در لبنان و چه علیه ایران از سر بگیرد.
این آخرین فرصت برای کنار گذاشتن جنگ است چرا که با تمام مناقشات دو طرف به میز مذاکره برگشتند اما ایران باز تهدید میکند که اگر دشمن دست از پا خطا کند، دیگر کوتاه نخواهد آمد؛ نکتهای که این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس به آن اشاره میکند و میگوید که قطعاً به برخی کشورهای منطقه از جمله پاکستان نیز اعلام شده که دیگر جای گلایه وجود ندارد، چرا که طرف مقابل اهل مذاکره نیست و باید پاسخ محکمی به اقدامات آن داده شود.
آیا در صورت صلح، مجلس قید لایحه اخذ عوارض از تنگه هرمز را می زند؟
مالکی درباره سرنوشت لایحه اخذ عوارض از تنگه هرمز در مجلس در صورت رسیدن به یک توافق با آمریکا که شامل شرط باز شدن تنگه است، اظهار کرد: در جریان آتش بس، شورای عالی امنیت ملی بیانیهای در این خصوص صادر کرده و ما نیز به آن احترام میگذاریم، اما اعتقاد ما بر این است که اگر مذاکراتی قرار است آغاز شود، برخی موضوعات اساساً در حوزه اختیارات جمهوری اسلامی ایران است و نباید در قالب پیشنهاد یا مذاکره مطرح شود.
وی تصریح کرد: از جمله این موارد، موضوع تنگه هرمز است؛ حاکمیت این تنگه متعلق به ایران است و هیچ دلیلی وجود ندارد که درباره آن با آمریکا یا هر کشور دیگری مذاکره شود. البته ایران میتواند با کشورهای منطقه، از جمله عمان، گفتوگو داشته باشد، اما مذاکره با آمریکا در این زمینه معنایی ندارد.
پیگریها حکایت میکند که ایران به غیر از بحث غنیسازی، درباره تنگه هرز و بحث عوارض از آن قرار نیست مذاکرهای انجام دهد، چرا که از نظر مالکی این دو حق ایران است که و چیزی برای گفتگو ندارد: «آنچه به حاکمیت ایران مربوط میشود، امری محرز است و دلیلی ندارد در مذاکرات مورد بحث یا مشورت با دیگر کشورها قرار گیرد. یکی دیگر از این موضوعات هم، مسئله غنیسازی است که ایران آن را انجام میدهد.»
وی همچنین تاکید میکند که ایران به هیچ عنوان قصد ساخت سلاح اتمی ندارد اما غنی سازی را حق خود میداند.
مالکی در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره آینده آتشبس و احتمال بازگشت به درگیریها بیان کرد: ما اساساً این وضعیت را «آتشبس» تلقی نمیکنیم، بلکه آن را یک توقف کوتاهمدت میدانیم. از نگاه ما، ادامه مسیر چه در قالب مذاکره و چه در قالب اقدامات دیگر، در چارچوب استمرار مقاومت تعریف میشود.
پیشبینی این این مقام سیاسی این است که با توجه به سابقه نقض توافقها، از جمله طرحهای پیشنهادی ایران که در گذشته با بدعهدی طرف مقابل مواجه شده، اگر بار دیگر مذاکرات آغاز شده و همان روند تکرار شود، جمهوری اسلامی ایران قطعاً میز مذاکره را ترک خواهد کرد و به ادامه جنگ میپردازد.
مالکی در پایان تأکید کرد: در چنین شرایطی، ایران به وظایف مشروع خود ادامه خواهد داد و تصمیمات لازم را بر اساس منافع و حاکمیت ملی اتخاذ خواهد کرد.
