بازتاب تصمیم تازه ترامپ در رسانههای جهان؛ عقبنشینی یا بازی روانی؟
رویداد۲۴| دونالد ترامپ شب گذشته اعلام کرد که حمله برنامهریزیشده آمریکا به ایران را «فعلاً» متوقف کرده و این تصمیم بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت. آنها این تصمیم را فراتر از یک عقبنشینی تاکتیکی و نشانهای از پیچیدهتر شدن معادله جنگ و افزایش هزینههای درگیری با ایران توصیف کردهاند. از رسانههای جریان اصلی آمریکا گرفته تا تحلیلگران بازار انرژی و حتی کاربران شبکههای اجتماعی، بسیاری معتقدند که واشنگتن دیگر با تصور یک جنگ کوتاه و کمهزینه مواجه نیست و همین مسئله ترامپ را به سمت تعویق دوباره گزینه نظامی سوق داده است.
ترامپ در پیامی در تروثسوشال گفت که به درخواست امیر قطر، محمد بنسلمان ولیعهد عربستان و محمد بنزاید رئیس امارات، دستور داده حملهای که قرار بود «فردا» - امروز سهشنبه - علیه ایران انجام شود، متوقف شود؛ هرچند همزمان تاکید کرد ارتش آمریکا باید برای «حملهای گسترده» در صورت شکست مذاکرات آماده بماند.
تردید رسانهها؛ آیا اصلاً حملهای در کار بود؟
بخش مهمی از واکنش رسانههای غربی، نه فقط درباره توقف حمله، بلکه درباره اصل ادعای ترامپ بود. خبرگزاری رویترز نوشت هنوز مشخص نیست که آیا واقعاً حملهای در آستانه اجرا قرار داشته یا نه و کاخ سفید جزئیات عملیاتی درباره این ادعا ارائه نکرده است.
در شبکههای اجتماعی و رسانههای تحلیلی نیز همین تردید دیده میشود. بسیاری از کاربران نوشتند این چندمین بار است که ترامپ تهدید نظامی میکند، اما در نهایت تصمیم را عقب میاندازد. یکی از کاربران نوشته بود: «دیگر کسی حرفهای او را باور نمیکند؛ هر بار تهدید میکند و بعد میگوید توافق نزدیک است.»
وبسایت آکسیوس هم گزارش داد که پیشنهاد تازه ایران که از طریق پاکستان منتقل شده، برای واشنگتن «کافی» نبوده، اما ترامپ ترجیح داده فعلاً مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد.
واشنگتنپست: ترامپ گزینه نظامی مؤثری ندارد
مهمترین تحلیل انتقادی را، اما واشنگتنپست منتشر کرد. «مکس بوت» تحلیلگر این روزنامه در یادداشتی با عنوان «ترامپ گزینه نظامی خوبی برای پایان دادن به کار ایران ندارد» نوشت: «نتایج ۳۸ روز بمباران مشترک آمریکا و اسرائیل آنقدر ناامیدکننده بوده که سخت بتوان تصور کرد ادامه حملات چه دستاورد تازهای خواهد داشت.»
این گزارش به نقل از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نوشت که ایران همچنان بخش بزرگی از ذخایر موشکی خود را حفظ کرده و برخلاف ادعاهای اولیه، توان بازدارندگی تهران بهطور کامل از بین نرفته است. واشنگتنپست حتی هشدار داد که هرگونه عملیات گستردهتر، از جمله تلاش برای کنترل تنگه هرمز یا حمله زمینی محدود، میتواند آمریکا را وارد یک جنگ فرسایشی و پرهزینه کند.
این روزنامه در بخش دیگری از گزارش خود تاکید میکند که محاصره دریایی ایران نیز به اهداف مورد نظر واشنگتن نرسیده و فشار اقتصادی هنوز نتوانسته تهران را وادار به عقبنشینی کند.
نیویورکتایمز: ایران خود را برای دور بعد آماده کرده
همزمان گزارشهایی که به نقل از نیویورکتایمز بازنشر شده، نشان میدهد ایران در هفتههای اخیر روی بازسازی توان موشکی و تغییر تاکتیکهای نظامی خود تمرکز کرده است. بر اساس این گزارش، ایران توانسته بخشی از سامانهها و پرتابگرهای موشکی را که در جریان حملات قبلی آسیب دیده بودند، دوباره فعال کند و حتی برخی سامانهها را از پناهگاهها و تونلهای زیرزمینی خارج کند.
در یکی از این گزارشها آمده است که ایران دوباره به بخش بزرگی از سایتهای موشکی اطراف تنگه هرمز دسترسی عملیاتی پیدا کرده؛ موضوعی که نگرانی آمریکا درباره امنیت ناوها و نفتکشها را افزایش داده است.
تحلیل غالب در رسانههای آمریکایی این است که هرچه زمان بیشتری بگذرد، ایران فرصت بیشتری برای بازسازی زیرساختهای نظامی و اصلاح الگوهای دفاعی خود پیدا میکند؛ موضوعی که میتواند هزینه هر حمله احتمالی آینده را برای آمریکا افزایش دهد.
نگرانی بزرگتر؛ نفت، انرژی و اقتصاد جهانی
بازارهای جهانی نیز به خبر تعویق حمله واکنش فوری نشان دادند. رویترز گزارش داد که بلافاصله پس از اظهارات ترامپ، قیمت نفت حدود دو درصد کاهش یافت؛ زیرا معاملهگران احتمال وقوع جنگ گستردهتر را کمتر ارزیابی کردند.
اما همزمان رسانههای اقتصادی هشدار دادهاند که وضعیت همچنان شکننده است. بلومبرگ در هفتههای اخیر بارها از خطر بازگشت «رکود تورمی» در آمریکا به دلیل بحران ایران و جهش قیمت انرژی نوشته بود. این رسانه تاکید کرده ادامه تنش در خلیج فارس میتواند اقتصاد جهانی را وارد یک دوره بیثباتی تازه کند.
رویترز نیز نوشت بازار همچنان نگران بسته ماندن یا ناامن شدن تنگه هرمز است؛ مسیری که بخش بزرگی از صادرات نفت جهان از آن عبور میکند.
تعویق جنگ یا خریدن زمان؟
در مجموع، واکنش رسانههای بینالمللی به تصمیم تازه ترامپ بیشتر بر یک نکته متمرکز است: آمریکا دیگر با اطمینان ماههای نخست درباره نتیجه جنگ صحبت نمیکند. اگر در ابتدای بحران، روایت غالب در واشنگتن «فشار حداکثری برای وادار کردن ایران به عقبنشینی» بود، اکنون بسیاری از رسانههای آمریکایی از افزایش هزینههای جنگ، محدود بودن گزینههای نظامی و خطر گسترش بحران به کل منطقه حرف میزنند.
حتی در تحلیلهای غیررسمی و فضای مجازی غرب نیز این گزاره تکرار میشود که ترامپ میان دو انتخاب دشوار گرفتار شده؛ از یک سو نمیخواهد عقبنشین به نظر برسد و از سوی دیگر میداند ورود دوباره به جنگ مستقیم با ایران، میتواند پیامدهایی فراتر از یک درگیری محدود نظامی داشته باشد.
