پرواز مشکوک از ابوظبی به تهران؛ ماجرای انتقال سه میلیارد دلار چه بود؟
رویداد۲۴| درست بعد از درگیریهای شبانه ایران و آمریکا و در میانه فضای ملتهب بعد از آن، موجی از روایتهای متناقض رسانهای درباره یک «توافق پشتپرده» و حتی انتقال میلیاردها دلار پول، مطرح شده است؛ روایتی که هنوز هیچ منبع رسمی آن را تأیید نکرده، اما به سرعت در رسانههای غربی و اسرائیلی دستبهدست میشود.
در تازهترین این ادعاها، اینتلواچ مدعی شده یک هواپیما که از ابوظبی به سمت تهران پرواز کرده، حامل حدود ۳ میلیارد دلار پول نقد بوده است. این گزارش بدون ارائه اسناد قابل راستیآزمایی، مدعی شده امارات متحده عربی در چارچوب تغییر محاسبات امنیتی خود پس از تنشهای اخیر منطقهای، در حال نزدیک شدن به تهران و ارائه برخی امتیازات برای جلوگیری از تشدید بحران است.
همزمان شبکه تلویزیونی کان اسرائیل نیز روایتی مشابه، اما با جزئیاتی متفاوت منتشر کرده و مدعی شده این انتقال مالی به درخواست ایالات متحده و در چارچوب یک تفاهم امنیتی انجام شده است؛ تفاهمی که طبق این ادعا، ایران در ازای آن حملات خود را متوقف کرده است. با این حال، هیچیک از طرفهای رسمی در تهران، واشنگتن یا ابوظبی چنین ادعاهایی را تأیید نکردهاند و سازوکار چنین انتقالی نیز از منظر عملیاتی و مالی با ابهامات جدی مواجه است.
گفتنی است، خبرگزاری فارس در روز حمله اسرائیل به ایران تایید کرد که یک هواپیما از امارات با اجازه ایران و با عبور از فضای شرقی کشور، در مهرآباد به زمین نشسته است.
این خبرگزاری اصولگرا در واکنش به خبرهای اخیر نیز نوشته است: «امارات در جریان جنگ رمضان بیشترین خسارت را بهدلیل در اختیار دادن خاک خود به آمریکا متحمل شد. برخی از کشورهای خلیج فارس برای جلب اعتماد ایران و دورماندن از آسیب در صورت شروع مجدد جنگ درحال دادن امتیازاتی به تهران هستند. بهنظر میرسد، به دنبال سایر کشورهای عربی، امارات نیز در پی مذاکره دو جانبه با تهران است و حاکمان این کشور درپی جلب دوباره اعتماد ایران هستند».
سایه توافقی که هنوز وجود ندارد
در کنار این روایتها، گزارشهایی نیز از سوی رسانههای بینالمللی از جمله نیویورک تایمز منتشر شده که از «شکلگیری خطوط کلی یک توافق اولیه» میان ایران و آمریکا سخن میگوید. بر اساس این گزارشها، محورهایی مانند تسهیل عبور و مرور کشتیرانی در تنگه هرمز، کاهش برخی محدودیتهای اعمالشده بر کشتیهای ایرانی، گفتوگو درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا و همچنین آزادسازی بخشی از داراییهای بلوکهشده ایران در دستور بحثهای اولیه قرار گرفته است.
با این حال، همین گزارشها نیز تأکید میکنند که مسیر مذاکرات همچنان شکننده و متأثر از تغییر مواضع طرف آمریکایی است و هنوز هیچ چارچوب نهایی یا توافق رسمی شکل نگرفته است.
نکته مهم در کنار این اخبار پراکنده، زمانبندی انتشار آنهاست. این موج رسانهای درست پس از درگیریهای دیشب میان ایران و آمریکا شدت گرفته؛ درگیریهایی که سطح تنش در منطقه را دوباره بالا برد و بازار خبر و تحلیل را وارد فاز تازهای از بیثباتی کرد.
در چنین فضایی، آنچه بیش از خود محتوا اهمیت پیدا میکند، سرعت انتشار روایتها و تلاش برای تثبیت آنها در افکار عمومی است. هر طرف میکوشد تصویری از دست بالا داشتن در میدان یا میز مذاکره ارائه دهد؛ تصویری که لزوماً با واقعیتهای قابل تأیید منطبق نیست، اما در جنگ روانی، کارکرد سیاسی مشخصی دارد.
ابهام میان دیپلماسی و عملیات روانی
آنچه اکنون در جریان است، بیش از آنکه تصویری روشن از یک توافق یا حتی یک معامله مالی باشد، به مجموعهای از روایتهای متداخل شباهت دارد که در مرز میان دیپلماسی، فشار سیاسی و عملیات روانی حرکت میکنند. ادعای انتقال میلیاردها دلار پول نقد با هواپیما، در کنار سخن گفتن از توافقهای اولیه هستهای و دریایی، بدون هیچ تأیید رسمی، بیش از هر چیز نشاندهنده تلاش برای شکلدهی به افکار عمومی در لحظههای حساس بحران است.
در چنین شرایطی، واقعیت هنوز در پشت لایهای از روایتهای متضاد پنهان مانده؛ روایتهایی که هر کدام میکوشند آینده احتمالی بحران را پیش از آنکه رخ دهد، در ذهن مخاطب تثبیت کنند.
