محمدرضا وطن دوست کیست؟ | مستندسازی که جشنوارههای جهانی را فتح کرد
رویداد۲۴| مازیار وکیلی - در میان انواع گونههای سینمایی در سینمای ایران مستند یکی از آن ژانرهای پرافتخار و بسیار مهجور است. همه ساله فیلمهای مستند زیادی در سینمای ایران ساخته میشود که کمتر تماشاگری متوجه اکران آنها میشود. به همین خاطر است که سینمای مستند ایران در اکثر اوقات مسیر دیده شدن را با حضور در جشنوارههای خارجی برای خود هموار میکند. نکته دیگری که در اغلب اوقات از نظر تماشاگران ایرانی دور میماند تاثیرگذاری سینمای مستند است. سینمای مستند، چون با حقایق، منابع و واقعیتهای جامعه سر و کار دارد، تاثیر بسیار بیشتری از یک فیلم داستان بر افکار عمومی میگذارد. روایتی که سینمای مستند ارائه میکند بر پایه حقیقت است-و یا حداقل میتوان گفت که باید اینگونه باشد- به همین خاطر ذهن تماشاگر را معطوف به چیزی میکند که سینمای داستانی از انجام آن ناتوان است؛ واقعیت. این واقعیت گاهاً چنان تلخ است که نه تنها باعث توقیف یک فیلم میشود که مشکلات سیاسی زیادی را هم برای سازنده آن فیلم مستند به وجود میآورد. بهترین نمونه از چنین مستندهایی مستند اون شب که بارون اومد یا حماسه روستا زاده گرگانی است که روایت دستگاه حکومتی پهلوی از یک واقعه را چنان به چالش کشید که پهلبد وزیر وقت فرهنگ و هنر محمدرضا شاه دستور توقیف آن را صادر و کامران شیردل سازنده آن را بابت سیاه نمایی و نمایش چهرهای واژگون از یک قهرمان ملی تهدید کرد. به همین خاطر سینمای مستند همیشه میتواند یک امکان بالقوه برای نمایش واقعیتهایی باشد که سینمای داستانی از آن گریزان است. در سالهای پس از انقلاب اسلامی هم تعدادی از مهمترین استعدادهای سینمای ایران از دل سینمای مستند بیرون آمدند. حتی چهرههای مطرحی مانند عباس کیارستمی هم همیشه نیم نگاهی به این سینما داشتند و تلاش کردهاند فیلمهایی در این ژانر بسازند. چرا که سینمای مستند این فرصت را به تماشاگران میدهد که با عینک دیگری با واقعیت رو به رو شوند. در میان کارگردانان سینمای مستند محمدرضا وطن دوست یکی از پرافتخارترین کارگردانان است. کارگردانی که توانسته در جشنوارههای مختلف خارجی حضور پیدا کند و افتخارات زیادی کسب نماید. افتخاراتی که اشاره ولو اجمالی به آنها نوشته دیگری را طلب میکند. کارگردانی که نام او در خارج از کشور بسیار بیشتر از داخل مرزهای ایران شناخته شده است.
محمدرضا وطن دوست کیست؟
محمدرضا وطن دوست متولد ۲ اردیبهشت سال ۱۳۵۷ در ساری است. وطن دوست فعالیت در تئاتر را از ۹ سالگی آغاز کرد او با ساخت دو نمایش خودآ و پایان یک رویا در همان سنین نوجوانی تمام جوایز جشنواره تئاتر دانش آموزی اُستان را کسب کرد و سپس با حضور در جشنواره تئاتر کشوری موفق شد جوایز طراحی صحنه و بازیگری را کسب کند. وطن دوست در مجموع در ۱۰ نمایش حضور داشته و ۱۳ جایزه کسب کرده است. وطن دوست بعدها در دوره کارشناسی در رشته سینما، کارشناسی ارشد در دو رشته جامعه شناسی و پژوهش هنر و دکترا در رشته مدیریت رسانه تحصیل کرد و بعد از گذراندن یک دوره آموزشی زیر نظر محمد علی کشاورز مدرک عالی بازیگری را هم کسب نمود. وطن دوست فعالیتش در سینما را از سال ۱۳۸۰ و با ساخت فیلم کوتاه تشنا آغاز کرد که موفق شد سه جایزه کسب کند. او بعدها با ساخت مستندهایی مانند در دامان سرخ کوه (برنده ۲۰ جایزه بین المللی)، ذوالجناح، روز پنجاه هزار سال (۱۲ جایزه)، مستند داستانی لوتوس (برنده جشنواره بیگ اسکای آمریکا)، مستند داستانی لسک (برنده بهترین فیلم از جشنواره فیلم کوتاه تهران و سینما حقیقت) و پروانهها فقط یک روز زندگی میکنند (برنده جایزه بهترین فیلم جشنواره توکیو) از جمله افتخارات این کارگردان هستند. تنها فیلم داستانی وطن دوست یعنی وقتی لیموها زرد شدند هم افتخارات بسیا زیادی کسب کرد و در جشنوارههای معتبر مونترال، آوانکا و تیرانا افتخارات زیادی کسب کرد. هنرمند برگزیده حوزه هنری کشور در سال ۹۷، تندیس خانه سینمای مستند مازندران در جشن افتتاحیه «خانه سینمای مستند مازندران»، تجلیل و اهدأ لوح افتخار در مراسم افتتاحیه سی و ششمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر، تقدیر بعنوان مستندساز برتر کشور، به دلیل فعالیت شایان توجه در حوزه کتاب، تندیس شاخه شمشاد و لوح سپاس از انجمن فیلمسازان شمال در جشن بزرگ «شب سینمای ایران»، تندیس جشنواره، لوح سپاس و تجلیل در مراسم اختتامیه نخستین جشنواره تئاتر طنز دیالوگ، تجلیل و اهدأ دیپلم افتخار دربیست و هشتمین جشنواره بینالمللی فیلم فجر، تجلیل و اهدأ دیپلم افتخار در جشنواره بینالمللی فیلم رشد، تجلیل و اهدأ لوح سپاس دراولین جشنواره فیلم کوتاه رحمت، تجلیل و مرور آثار در سی و نهمین جشنواره بینالمللی فیلم رشد از جمله افتخارات فردی این مستند ساز ایرانی هستند.
گفتنی است در روزها گذشته شایعاتی نیز درباره وطن دوست در فضای مجازی و رسانهای مطرح شده که نام او را با یک پرونده پیچیده گره میزند.
