مخالفان تفاهم «جوان» را هم عصبانی کردند؛ نقد کنید، اما شایعه نسازید

رویداد۲۴| تفاهمنامه امضاشده میان تهران و واشینگتن، از همان ساعات اولیه، به میدان مین روایت‌ها بدل شد. اما نکته دردناک ماجرا اینجاست: پیش از آنکه رسانه‌های دشمن بتوانند دستگاه دروغ‌پراکنی خود را به کار بیندازند، این جریان‌های داخلی بودند که ناخواسته نارنجک را از چنگ دشمن ربوده و در سنگر خودی منفجر کردند.

روزنامه جوان نوشت: برای فهم عمق فاجعه، کافی است نگاهی به سازوکار رسانه‌ای این روز‌ها بیندازیم.

اولین پیش‌نیاز جنگ روایت، بی‌اعتمادی عمومی مردم به رسانه خودی (برج دیده‌بانی و مخابرات) است. فلان کانال پرمخاطب تلگرامی، بی‌آنکه از مفاد دقیق تفاهمنامه خبر داشته باشد، با قطعیت از «واگذاری کامل برنامه هسته‌ای» می‌نویسد. چهره‌هایی که روزگاری خود در مسند قدرت بوده‌اند، حالا در توییتی چندکلمه‌ای، اجماع شورای عالی امنیت ملی را «نمایش اقتدارگریزی» می‌نامند. برخی افراد و جریانات، بی‌اعتنا به تصریح رهبری مبنی بر «اجازه مشروط و مبتنی بر تعهد»، سناریوی «کودتای خاموش علیه بیت» را تولید و دامن می‌زنند. نتیجه مستقیم این هیاهو، چیزی نیست جز تولید انبوه «مهمات روایی» برای دشمن. وقتی تحلیلگر داخلی فریاد می‌زند «ایران کوتاه آمده»، ترامپ در مذاکرات بعدی با استناد به همین جمله، زیاده‌خواهی را توجیه می‌کند. این یعنی تکمیل رایگان جدول دشمن.

نقد، نه تنها مذموم نیست که گاهی واجب هم هست، اما میان نقد منصفانه، مستند، عالمانه و راهگشا با تخریب، سیاه‌نمایی، دروغ‌پراکنی و تشویش اذهان عمومی، فرسنگ‌ها فاصله است. مرز این دو، در نیت و نتیجه است: نقد واقعی، حتی اگر تند باشد، راه اصلاح را باز می‌کند و نظام را کارآمدتر نشان می‌دهد. اما تخریب، فقط ویرانی به بار می‌آورد، اعتماد عمومی را می‌سوزاند و بازدارندگی ملی را فلج می‌کند. بدتر از همه، روایت مخدوش داخلی، حکم چراغ سبز به رسانه‌های معاند را دارد که با شوق وافر آن را برجسته می‌کنند تا القا کنند حاکمیت دچار فروپاشی شناختی شده است.

نکته مغفول‌مانده، اما اقتداری است که در متن پیام امام جامعه موج می‌زند. ایشان صراحتاً نظر شخصی خود را مخالف تفاهمنامه اعلام کردند، اما با اتکا به عقلانیت انقلابی و اعتماد به اجماع نخبگان امنیتی، چراغ سبز مشروط نشان دادند. این تصمیم، اوج دموکراسی درون‌زای دینی و نهادینگی خرد جمعی است، نه انفعال. رهبری با این کار ملت را نیز در جایگاه مطالبه‌گر «شروط» نشاندند؛ یعنی تبدیل کردن توده‌ها به ناظران فعال عملکرد مسئولان. این را باید دید، نه توهم «شکست» را.

شرط خروج از این گرداب خودساخته، بازگشت به انضباط روایی و قطع زنجیره شایعه است. باید پرسید: آیا این تحلیل، مردم را به آینده امیدوارتر می‌کند یا در منجلاب ترس فرو می‌برد؟ پاسخ به این پرسش، مرز جهاد تبیین با خودزنی را مشخص می‌کند. وقت آن است که پیش از دشمن، روایت اول مبتنی بر واقعیت را ما بسازیم؛ وگرنه در آتش بی‌امان تحلیل‌های خودی‌های ناخواسته همسو با دشمن خواهیم سوخت.