نیویورک تایمز: عمان طرح دریافت هزینه در تنگه هرمز را به آمریکا ارائه کرد
رویداد۲۴ | منابع آگاه به یک روزنامه آمریکایی گفتهاند دولت عمان طرح خود برای دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را به واشنگتن و دیگر متحدان غربی ارائه کرده است.
روزنامه نیویورکتایمز با گزارش این خبر به نقل از یک مقام ایرانی و یک دیپلمات در منطقه غرب آسیا افزود اجرای این طرح تغییر بزرگی نسبت به وضعیت پیش از جنگ در این آبراه استراتژیک ایجاد خواهد کرد.
به نوشته روزنامه آمریکایی این مسئله نشان میدهد تصمیم آمریکا و اسرائیل برای حمله به ایران در ۲۸ فوریه (نهم اسفندماه) خاورمیانه را به شکلی گسترده و غیرقابلپیشبینی تغییر داده است.
پیش از جنگ، تنگه هرمز یک مسیر کشتیرانی بینالمللی میان ایران و عمان بود که کشتیها بدون پرداخت هیچ هزینهای از آن عبور میکردند تا نفت و گاز خلیج فارس را به بقیه نقاط جهان برسانند.
اما پس از جنگافروزی آمریکا و اسرائیل جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که به کشتیهای مرتبط با طرفهای متجاوز اجازه عبور از این آبراه را که شاهرگ حیاتی تجارت جهانی است نخواهد داد.
یک منبع مطلع از مواضع ایالات متحده در گفتوگو با نیویورکتایمز تایید کرد که مذاکرهکنندگان آمریکایی پیشنهاد عمان را دریافت کردهاند. او گفت که آمریکاییها دغدغههایی دارند که قصد دارند با مقامات عمانی در میان بگذارند.
تمامی مقامات و دیپلماتهای نامبرده در این مقاله، به دلیل حساسیتهای دیپلماتیک تمایل داشتند نامشان فاش نشود.
آینده تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای اصلی گفتگوهای ایالات متحده و ایران برای دستیابی به یک توافق صلح پایدار است
. به گفته این دیپلمات منطقهای پیشنهاد عمان تا حدودی الگوبرداریشده از سازوکارهای موجود در تنگههای مالاکا و سنگاپور است؛ آبراهی در آسیا که در آن یک بنیاد خصوصی، کمکهای داوطلبانهای را برای تامین امنیت دریانوردی جمعآوری میکند.
دیپلمات مورد استناد نیویورکتایمز افزود که هرگونه دریافت هزینه در تنگه هرمز داوطلبانه خواهد بود؛ با این حال، مقام ایرانی تأکید کرد که این پرداختها اجباری است.
روز دوشنبه، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران اظهار داشت که اولویت تهران، دستیابی به توافق با عمان است. اما به گزارش تلویزیون دولتی ایران، او تأکید کرد که اگر عمان مایل به ایجاد یک چارچوب مشترک برای مدیریت این آبراه نباشد، ایران به تنهایی اقدام خواهد کرد.
مواضع ترامپ و چالش موازنه برای عمان
عمان، کشوری پادشاهی در جنوب شرقی شبهجزیره عربستان، مدتهاست به بیطرفی شهرت دارد و به عنوان میانجی میان ایالات متحده و ایران عمل کرده است.
پس از انتشار نخستین اخبار در ماه مه مبنی بر گفتگوهای عمان با ایران برای شراکت در دریافت هزینه خدمات در تنگه هرمز ترامپ تهدید کرد که اگر عمان «مثل بقیه رفتار نکند»، آنجا را بمباران خواهد کرد.
ترامپ همین هفته گذشته نیز ایده دریافت هرگونه عوارض یا هزینه برای عبور از تنگه را «غیرقابل قبول» خواند. هنوز مشخص نیست که آیا دولت ترامپ حاضر به پذیرش هزینههای خدمات «داوطلبانه» خواهد بود یا خیر.
در یادداشت تفاهمی که این ماه میان ایالات متحده و ایران امضا شد و به جنگ پایان داد به مسئله تنگه هرمز نیز اشاره شده و «عبور امن کشتیهای تجاری بدون پرداخت هزینه» تضمین شده است؛ اما این بند تنها برای یک دوره ۶۰ روزه اعتبار دارد تا مذاکرات برای تعیین جزئیات دقیقتر ادامه یابد.
در این توافق مقرر شده بود که ایران و عمان باید گفتگوها را درباره سرنوشت این مسیر کشتیرانی پس از پایان این دوره آغاز کنند.
برخی از کارشناسان مسائل حقوق بینالملل معتقدند که ایالات متحده آمریکا در این بند پذیرفته که تردد رایگان از تنگه هرمز تنها به مدت ۶۰ روز قابل اجرا است و این در یک دلالت ضمنی به معنای پذیرش حق ایران برای دریافت عوارض پس از طی شدن این بازه زمانی است.
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا در دوره رئیسجمهور قبلی آمریکا هم روز گذشته (دوشنبه) در یک مصاحبه با انپیآر نظر مشابهی ابراز کرد.
سه دیپلمات اروپایی به نیویورکتایمز گفتند عمان در ابتدا اقدامات خود را به عنوان تلاش برای یافتن یک «طرح پشتیبان» توصیف کرده بود تا در صورت تداوم درگیری، جریان تجارت دریایی تسهیل شود.
طبق ادعای این دیپلماتها اگرچه کشورهای اروپایی از ایده دریافت عوارض ناخرسندند، اما اکنون تمرکز خود را روی این گذاشتهاند که مطمئن شوند این کار دستکم به گونهای انجام شود که قوانین بینالمللی را نقض نکند؛ هزینههای داوطلبانه میتواند این شرط را برآورده کند.
اچ. ای. هلیر، پژوهشگر ارشد در اندیشکده «مؤسسه خدمات پادشاهی متحده» (RUSI) در لندن، میگوید: «میخواهید اسمش را داوطلبانه بگذارید، بگذارید؛ اما هرمز قبل از این جنگ کاملاً باز بود و اکنون اینطور نیست. این کارِ عمان نیست، آنها هرگز این را نمیخواستند. تمام این گرفتاریها بخشی از صورتحسابی است که واشنگتن باید برای شروع یک جنگ نسنجیده بپردازد.»
دولت ترامپ از تصمیم خود برای ورود به جنگ دفاع کرده است؛ جنگی که در طول آن ایران توانست برای ماهها کنترل تنگه را به دست بگیرد و راهی کارآمد برای اختلال در اقتصاد جهانی و فشار بر ترامپ پیدا کند.
محدودیت تردد در تنگه هرمز قیمت نفت خام را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند و هزینه سوخت را برای مصرفکنندگان آمریکایی افزایش داد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته در بحرین به خبرنگاران گفت که ایالات متحده با هر سناریویی که در آن استفاده از تنگه پولی شود مخالفت خواهد کرد، فرقی نمیکند نام آن را «هزینه، عوارض یا کمک داوطلبانه» بگذارند. او گفت: «ما باید به وضعیتی که تنگه قبل از این درگیری داشت بازگردیم.»
اما تحلیلگران میگویند قدرت نوظهور ایران در این آبراه، یک اهرم فشار حیاتی است که ایران نمیتواند از دست دادن آن را تاب بیاورد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران چند روز پیش گفت که تنگه هرمز به وضعیت قبل از جنگ (زمانی که عبور از آن رایگان بود) باز نخواهد گشت.
طبق گزارش نیویورکتایمز، «مهدی محمدی» مشاور ارشد سردار محمدباقر قالیباف هم اخیراً در صفحه اجتماعی خود نوشت برای ایران فرقی نمیکند که «شما نام آن را عوارض بگذارید، هزینه خدمات امنیتی یا عبور دریایی». او گفت: «در هیچ کجای دنیا خدمات رایگان وجود ندارد.»
عمان در مواضع عمومی خود در قبال طرحهای اینچنینی مواضع مبهمتری اتخاذ کرده است.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه این کشور روز دوشنبه ایده دریافت هزینه صرفاً برای عبور از تنگه را رد کرد اما او میان «عوارض ترانزیت» و «هزینه خدمات ارائهشده توسط کشورهای همجوار تنگه» تمایز قائل شده است.
البوسعیدی روز یکشنبه در گفتگو با رادیو عربیزبان «مونت کارلو دوالیا» گفت که مسئولیتهای مربوط به امن نگه داشتن آبهای تنگه، پاکسازی آلودگیها و پاسخ به وضعیتهای اضطراری کشتیرانی «بدون شک هزینهبر است».
او در این مصاحبه افزود: «تمام حرف ما این است که شاید بتوانیم بر اساس یک اصل داوطلبانه، از برخی تجربیات موجود میان کشورهای ذیربط در این زمینه بهرهمند شویم.»
او به عنوان نمونه به الگوی تنگههای مالاکا و سنگاپور اشاره کرد که در آنجا یک بنیاد خصوصی ژاپنی، کمکهای داوطلبانه دولتها، شرکتها و انجمنهای صنعتی را برای تسهیل دریانوردی امن مدیریت میکند.
