ترامپ تصویر جنگ منتشر کرد، عمان پیام صلح آورد؛ واقعا چه خبر است؟
رویداد۲۴| آسمان جنوب ایران آرامتر از روز و شبهای گذشته گزارش شده و محور اصلی رایزنیها به تنگه هرمز منتقل شده است؛ آبراهی که یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان محسوب میشود و هرگونه اختلال در آن میتواند بازار جهانی نفت را تحت تاثیر قرار دهد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، عمان در روزهای اخیر میزبان رایزنیهایی با تهران بوده و پیشنهاد ایجاد یک سازوکار منطقهای برای مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز را مطرح کرده است. بر اساس این پیشنهاد، یک نظام جمعی منطقهای مسئول ارائه برخی خدمات دریایی باشد و کشتیها در صورت استفاده از این خدمات، هزینه آن را پرداخت کنند.
برخی رسانههای آمریکایی از جمله سیبیاسنیوز از پیشرفت نسبی این گفتوگوها میان ایران و عمان خبر دادهاند، اما در مقابل برخی رسانههای منطقهای و نزدیک به جریانهای محافظهکار در ایران مدعی شدهاند تهران با این پیشنهاد موافقت نکرده است.
در همین حال، گزارشهایی منتشر شد که توقف موقت حملات آمریکا به ایران را به حضور هیات عمانی در تهران و تلاش برای روشن شدن وضعیت تنگه هرمز مرتبط دانستهاند.
ایران: حاکمیت بر هرمز خط قرمز است
در داخل ایران، مواضع رسمی همچنان بر حفظ کنترل و حاکمیت تهران بر تنگه هرمز تاکید دارد. حمید مقدمفر، مشاور رسانهای سپاه پاسداران، گفته است پیشنهادهای عمان نباید به معنای خدشه وارد شدن به حاکمیت جمهوری اسلامی بر این آبراه باشد. او تاکید کرده است: «ما بر روی موضوع تنگه هرمز بهعنوان یک خط قرمز ایستادهایم.»
همزمان، رسانههای رسمی ایران از ادامه محدودیت در مسیرهای دریایی خبر دادهاند. صداوسیما به نقل از یک «منبع آگاه» اعلام کرده که ۶ کشتی با خاموش کردن سامانههای موقعیتیابی خود قصد عبور از «مسیر غیرقانونی و ناامن جنوب تنگه هرمز» را داشتهاند که یکی از آنها دچار حادثه شده و پنج کشتی دیگر بازگردانده شدهاند.
این روایت در حالی مطرح شده که تاکنون تایید مستقلی از سوی نهادهای بینالمللی دریانوردی درباره جزئیات این حادثه منتشر نشده است.
آمریکا؛ ادامه فشار نظامی یا آماده شدن برای مذاکره؟
در واشنگتن، اگرچه گزارشها از کاهش موقت حملات حکایت دارد، اما نشانهای از پایان کامل تقابل دیده نمیشود. رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که برخی فرماندهان نظامی درباره ادامه عملیات هشدارهایی مطرح کردهاند؛ از جمله نگرانی درباره مصرف ذخایر موشکی و سامانههای دفاعی آمریکا در صورت طولانی شدن درگیری.
همزمان، برخی گزارشها از ارزیابی ارتش آمریکا درباره کاهش توان ایران برای حمله به خطوط کشتیرانی در خلیج فارس خبر دادهاند. بر اساس این تحلیلها، حملات ایران به اندازه روزهای نخست تاثیرگذار نیست و توان عملیاتی تهران برای هدف قرار دادن کشتیها کاهش یافته است.
با این حال، انتقال تجهیزات نظامی آمریکا به منطقه همچنان ادامه دارد و تصاویر منتشرشده از جابهجایی نیروها و تجهیزات نشان میدهد واشنگتن همچنان گزینه نظامی را کنار نگذاشته است.
ترامپ و جنگ رسانهای با تصاویر هوش مصنوعی
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در ادامه مواضع تند خود علیه ایران، تصاویری تولیدشده با هوش مصنوعی را در شبکه اجتماعی تروث منتشر کرد؛ تصاویری که حمله فرضی به جزیره خارک، توقیف یک نفتکش ایرانی و حضور نیروهای آمریکایی روی یک کشتی را نشان میداد.
انتشار این تصاویر بار دیگر نشان داد که بخشی از تقابل میان تهران و واشنگتن تنها در میدان نظامی جریان ندارد و جنگ روایتها و پیامرسانی سیاسی نیز به یکی از ابزارهای اصلی دو طرف تبدیل شده است.
پیامها میان تهران و واشنگتن؛ کانالهای غیرمستقیم فعال ماندهاند
در کنار تهدیدهای نظامی، مسیرهای دیپلماتیک نیز کاملا بسته نشده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در گفتوگو با شبکه اتریشی ORF اعلام کرده که میان ایران و آمریکا تبادل پیام وجود دارد و کشورهایی مانند پاکستان و قطر نقش انتقال پیام میان دو طرف را ایفا میکنند.
او البته تاکید کرده که آمریکا با اقدامات خود «بستر مناسب برای گفتوگو» را از بین برده و به برخی تعهدات مانند آزادسازی منابع مالی عمل نکرده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که پیشتر نیز گزارشهایی از تلاش میانجیها برای یافتن راهی جهت توقف درگیری و بازگشت به مسیر مذاکره منتشر شده بود.
نتانیاهو: جنگ تا تغییر رفتار ایران ادامه دارد
در سوی دیگر، اسرائیل همچنان موضع سختگیرانهای در قبال تهران دارد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز اعلام کرده که جنگ با ایران زمانی پایان خواهد یافت که جمهوری اسلامی یا از برنامه هستهای خود عقبنشینی کند یا تغییرات اساسی در رفتار آن رخ دهد.
او همچنین هشدار داده است که هرگونه حمله ایران یا گروههای وابسته به آن علیه اسرائیل با پاسخ شدید مواجه خواهد شد.
همزمان رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که نتانیاهو با برخی درخواستهای آمریکا برای عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از بخشهایی از سوریه، لبنان و غزه موافق نیست؛ موضوعی که میتواند به یکی از محورهای اختلاف میان ترامپ و نتانیاهو در دیدار پیشرو تبدیل شود.
نفت و بازارها؛ نخستین واکنش به احتمال کاهش تنش
بازارهای جهانی به نشانههای کاهش تنش واکنش نشان دادهاند. خبرگزاری رویترز گزارش داده که با افزایش امیدها به توقف درگیری و احتمال از سرگیری مذاکرات، شاخص دلار کاهش یافت و قیمت نفت برنت نیز حدود ۴.۷ درصد افت کرد و به محدوده ۹۲ دلار در هر بشکه رسید.
با این حال، وضعیت حملونقل دریایی همچنان عادی نشده است. دادههای کپلر نشان میدهد عبور کشتیها از مسیرهای حساس مانند تنگه هرمز و بابالمندب همچنان محدود است.
ادامه حملات حوثیها به برخی اهداف مرتبط با انرژی در عربستان نیز نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت را حفظ کرده است.
اصرار تندروها به ادامه جنگ
در داخل ایران، همزمان با تلاشهای دیپلماتیک، صداهای مخالف مذاکره نیز فعالتر شدهاند. روزنامه کیهان در گزارشی خواستار اقدام نظامی علیه نیروهای آمریکایی برای شکستن آنچه «محاصره دریایی» خوانده شده، شد و نوشت که «وقت عقبنشینی یا دلخوش کردن به سراب دیپلماسی نیست.»
این روزنامه با بیان اینکه آمریکا با کمبود تسلیحات مواجه است، تاکید میکند که اکنون باید «هدف قرار دادن مستقیم ناوگان متجاوز» مورد توجه قرار گیرد.
این مواضع در حالی مطرح میشود که بخش دیگری از فضای سیاسی ایران بر ضرورت مدیریت بحران و جلوگیری از گسترش درگیری تاکید دارد.
جنگ در نقطه تعیینکننده؛ آتشبس موقت یا فرصت مذاکره؟
تحولات اخیر نشان میدهد درگیری ایران و آمریکا وارد مرحلهای پیچیده شده است؛ مرحلهای که در آن همزمان سه مسیر در جریان است: ادامه فشار نظامی، تلاش برای مدیریت بحران در تنگه هرمز و فعال شدن کانالهای دیپلماتیک غیرمستقیم.
اما آینده این روند به یک عامل اصلی وابسته است: اینکه آیا توقف حملات میتواند به یک توافق موقت و قابل دوام تبدیل شود یا تنها فرصتی برای بازآرایی نیروها و ادامه تقابل خواهد بود.
تنگه هرمز اکنون نه فقط یک مسیر حیاتی انرژی، بلکه به نقطهای تبدیل شده که سرنوشت جنگ، مذاکره و معادلات منطقهای میتواند در آن رقم بخورد.
