حملات تشدید و مذاکرات متوقف شد | از جنوب ایران تا کانال سوئز، بحران گستردهتر میشود
رویداد۲۴| با آغاز بامداد جمعه، جنگ ایران و آمریکا وارد یکی از پرتنشترین ساعات خود در هفتههای اخیر شد. حملات گسترده هوایی آمریکا از حوالی ساعت سه بامداد تا نزدیک شش صبح، بخشهایی از جنوب ایران را هدف قرار داد؛ از قشم، کیش و بندرعباس گرفته تا بوشهر، آبادان، شادگان، اهواز و مناطقی در اطراف کازرون.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، در جریان حمله به منطقه مسکونی چاهتنگو در جزیره کیش، سه نفر از جمله یک کودک جان باختند و دو کودک دیگر نیز زخمی شدند. انتشار این خبر بار دیگر نگرانیها درباره افزایش تلفات غیرنظامیان را در سایه تشدید درگیریهای نظامی افزایش داده است.
در مقابل، ارتش اردن نیز اعلام کرد پنج موشک شلیکشده از سوی ایران را در حریم هوایی این کشور رهگیری و منهدم کرده است؛ اتفاقی که نشان میدهد دامنه جنگ بیش از گذشته به کشورهای همسایه کشیده شده و احتمال درگیر شدن بازیگران جدید همچنان وجود دارد.
جنگ از خلیج فارس تا کانال سوئز
همزمان با تشدید درگیریها، نگاهها به یکی دیگر از نقاط حساس منطقه یعنی کانال سوئز دوخته شده است. خبرگزاری رویترز در دو گزارش تحلیلی هشدار داده است که حمله پهپادی به دو کشتی در بندر دمیاط مصر، نگرانیها درباره گسترش جنگ به مسیرهای اصلی تجارت جهانی را افزایش داده است.
مقامهای مصری اعلام کردهاند یک پهپاد ناشناس عامل آتشسوزی در این دو کشتی بوده، اما هنوز مسئولیت این حمله بر عهده هیچ گروهی قرار نگرفته است. در حالی که برخی گمانهزنیها به جمهوری اسلامی یا نیروهای همسو با آن اشاره دارد، عباس عراقچی این اتهام را رد کرده و آن را «عملیات پرچم دروغین» توصیف کرده است.
رویترز هشدار داده است که با افزایش ناامنی در دریای سرخ، اردن، عراق و کویت، کانال سوئز و خط لوله سومد بیش از هر زمان دیگری برای صادرات نفت کشورهای عربی اهمیت پیدا کردهاند و هرگونه تهدید علیه این مسیرها میتواند هزینه بیمه کشتیها، حملونقل دریایی و قیمت جهانی انرژی را افزایش دهد.
مذاکرات هرمز؛ فعلاً در بنبست
در کنار تحولات نظامی، نشانههای مثبتی نیز از مسیر دیپلماسی دیده نمیشود. رسانهها به نقل از مقامهای ایرانی گزارش دادهاند که پس از اعمال دور تازه تحریمهای آمریکا علیه دو نهاد بیمهای و مالی مرتبط با کشتیرانی ایران، مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری عمان درباره پرونده تنگه هرمز فعلاً متوقف شده است.
این موضوع اهمیت ویژهای دارد، زیرا طی هفتههای گذشته موضوع امنیت تردد کشتیها در تنگه هرمز یکی از محورهای اصلی رایزنیهای دیپلماتیک میان تهران، واشنگتن و کشورهای منطقه بود. توقف این گفتوگوها میتواند احتمال تشدید تنشهای دریایی را افزایش دهد.
فشار اقتصادی؛ تحریمهای جدید واشنگتن
همزمان با تشدید عملیات نظامی، دولت آمریکا فشار اقتصادی بر ایران را نیز ادامه داده است. وزارت خزانهداری آمریکا از اعمال تحریم علیه یک فرد و پنج شرکت مرتبط با شرکت هواپیمایی ماهان خبر داد؛ اقدامی که در ادامه سیاست فشار حداکثری واشنگتن ارزیابی میشود و نشان میدهد آمریکا قصد ندارد ابزار تحریم را حتی در میانه جنگ کنار بگذارد.
ترکیب همزمان فشار نظامی و اقتصادی، این پیام را منتقل میکند که کاخ سفید همچنان تلاش دارد هزینه ادامه درگیری برای تهران را افزایش دهد.
اختلاف در واشنگتن؛ جنگ یا مذاکره؟
در داخل آمریکا نیز درباره ادامه جنگ اتفاقنظر وجود ندارد. تازهترین نشانه این اختلاف، رأیگیری در سنای آمریکا بود؛ جایی که طرح محدود کردن اختیارات دونالد ترامپ برای اقدام نظامی علیه ایران تنها با اختلاف یک رأی شکست خورد و با ۵۰ رأی مخالف در برابر ۴۹ رأی موافق تصویب نشد.
هرچند این رأی به ترامپ اجازه میدهد فعلاً بدون محدودیت جدید به عملیات نظامی ادامه دهد، اما فاصله اندک آرای موافق و مخالف نشان میدهد حتی در واشنگتن نیز درباره مسیر آینده جنگ اجماع کاملی وجود ندارد.
همزمان، مارک تیسن، ستوننویس روزنامه واشنگتنپست، در یادداشتی از ترامپ خواسته است توصیههای جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، درباره پیگیری آتشبس و مذاکرات را کنار بگذارد. او معتقد است جمهوری اسلامی از مذاکرات برای خرید زمان استفاده میکند و آمریکا باید فشار نظامی و اقتصادی را ادامه دهد تا اهداف خود، از جمله محدودسازی برنامه هستهای ایران و باز نگه داشتن تنگه هرمز، محقق شود. این یادداشت، اگرچه دیدگاه نویسنده است و نه موضع رسمی دولت آمریکا، اما بازتابدهنده بخشی از جریان فکری در میان محافظهکاران آمریکاست که همچنان بر تشدید فشار بر ایران تأکید دارند.
منطقه در آستانه مرحلهای خطرناکتر
مجموعه تحولات ۲۴ ساعت گذشته نشان میدهد جنگ ایران و آمریکا از مرحله تقابل مستقیم عبور کرده و به بحرانی منطقهای با ابعاد امنیتی، اقتصادی و انرژی تبدیل شده است. حملات به شهرهای جنوبی ایران، رهگیری موشکها در اردن، نگرانی درباره امنیت کانال سوئز، توقف مذاکرات مربوط به تنگه هرمز و ادامه تحریمهای اقتصادی، همگی نشانههایی از بحرانی هستند که هر روز بازیگران بیشتری را درگیر میکند.
در چنین شرایطی، مهمترین نگرانی نه فقط ادامه تبادل آتش میان تهران و واشنگتن، بلکه گسترش جنگ به مسیرهای اصلی تجارت جهانی و افزایش هزینههای انسانی آن است. هرچه درگیریها طولانیتر شود، احتمال بازگشت طرفین به میز مذاکره کمتر و خطر ورود منطقه به یک چرخه فرسایشی و پرهزینه بیشتر خواهد شد.
