لورا لومر، لیندزی گراهام و حمله به کشتی ایرانی در خزر | پشتپرده تغییر رویکرد ترامپ در قبال زلنسکی چیست؟
رویداد۲۴ | گاردین در گزارشی نوشت: اگر بخواهیم درباره زوجهای سیاسی در سطح رهبران جهان صحبت کنیم، دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی قطعاً زوجی نیستند که بتوان گفت برای یکدیگر ساخته شدهاند.
رابطه آنها فاصله زیادی با صمیمیت و همدلیای دارد که زمانی رابطه رونالد ریگان و مارگارت تاچر را تعریف میکرد؛ یا حتی دوستی محتاطانه و عملگرایانهای که ریگان با میخائیل گورباچف شکل داد و عملاً به پایان جنگ سرد کمک کرد.
با این حال، رابطه رئیسجمهور آمریکا و همتای اوکراینیاش، پس از شروعی فاجعهبار، به شکلی غیرمنتظره گرم شده است. این رابطه در فوریه ۲۰۲۵ به نقطهای بحرانی رسیده بود؛ زمانی که ترامپ در جریان دیداری پرتنش در کاخ سفید، زلنسکی را در برابر دوربینها غافلگیر کرد و پس از مشاجرهای شدید، عملاً او را از کاخ سفید بیرون راند.
اما از آن زمان تاکنون ورق برگشته است.
این کاهش تنش در روابط دو طرف، همزمان با جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داده و به نظر میرسد هرچه ترامپ برای پایان دادن به این درگیری با مشکلات بیشتری مواجه شده، روند نزدیکی او به زلنسکی نیز سرعت گرفته است.
تفاهمنامهای که در ماه ژوئن امضا شد و قرار بود زمینه یک آتشبس ۶۰ روزه را فراهم کند، با ازسرگیری درگیریها بر سر وضعیت تنگه هرمز عملاً بیاثر شده است. ایران از ابتدای جنگ، این آبراه حیاتی و راهبردی را عملاً بسته است؛ اقدامی که ثبات اقتصاد جهانی را تهدید میکند.
چارلز کوپچان، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا و مشاور سابق کاخ سفید در امور اروپا به گاردین میگوید: «هیچ تردیدی وجود ندارد که رفتار ترامپ با زلنسکی گرمتر شده است. ما از مرحلهای عبور کردهایم که ترامپ زلنسکی را از دفتر بیضی بیرون میکرد و به او پشت کرده بود؛ اکنون به وضعیتی رسیدهایم که ظاهراً رابطه نسبتاً خوبی با یکدیگر دارند و مجموعهای از دیدارهای موفق نیز میان آنها برگزار شده است.»
دیدار دوباره ترامپ و زلنسکی در واشنگتن
این هفته، ترامپ و زلنسکی بار دیگر در کاخ سفید با یکدیگر ملاقات کردند. رئیسجمهور اوکراین برای شرکت در مراسم خاکسپاری لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه، به واشنگتن سفر کرده بود؛ سیاستمداری که از حامیان سرسخت اوکراین در جنگ با روسیه بود، حتی در دورانی که ترامپ و جنبش ماگا عملاً به ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نزدیک شده بودند.
این دیدار پس از ملاقات دیگری در اجلاس ناتو در آنکارا انجام شد. ترامپ در آن نشست به شکلی قابل توجه از زلنسکی تمجید کرد؛ همان کسی که زمانی او را «دیکتاتور» خوانده بود. ترامپ همچنین اعلام کرد مجوزهایی صادر خواهد کرد تا اوکراین بتواند سامانههای رهگیر موشکی پاتریوت خود را توسعه دهد، هرچند روز جمعه در جلسه کابینه نسبت به این وعده تردیدهایی مطرح کرد.
اما شاید اتفاقی حتی عجیبتر از این دیدارها نیز رخ داده باشد: ملاقات زلنسکی در کییف با لورا لومر، اینفلوئنسر راست افراطی شبکههای اجتماعی که به نفوذ بر ترامپ مشهور است و پیشتر آشکارا مواضعی در حمایت از روسیه داشت.
لومر پس از ملاقات با رئیسجمهور اوکراین گفت که تحت تأثیر «تبلیغات روسیه فریب خورده» و اعتراف کرد که «بسیاری از مطالب نادرست» درباره اوکراین را باور کرده بود.
او همچنین گفت پس از این ملاقات تلفنی با ترامپ صحبت کرده و تغییر دیدگاهش در حال تأثیر گذاشتن بر نگرش جنبش ماگا نسبت به اوکراین است.
جنگ ایران چگونه زلنسکی را دوباره برای ترامپ مهم کرد؟
بیشتر بخوانید: زلنسکی در سودای تبدیل اوکراین به «اسرائیل اروپا» | بازی خطرناک با کارت ایران
این تغییر چشمگیر ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد؛ از شخصیت متغیر و پیشبینیناپذیر ترامپ و تمایل او به حمایت از طرف برنده گرفته تا سرسختی پوتین در نپذیرفتن چند پیشنهاد صلح مطلوب، آن هم پس از آنکه ترامپ وعده داده بود جنگ اوکراین را در «روز نخست» دومین دوره ریاستجمهوری خود پایان دهد.
با این حال، یک عامل بیش از سایر عوامل جلب توجه میکند.
مقامهای دولت آمریکا توضیحی رسمی در اینباره ارائه نکردهاند، اما گرمتر شدن سریع روابط ترامپ و زلنسکی دقیقاً همزمان با افزایش مشکلات آمریکا برای پایان دادن به جنگ با حکومت ایران رخ داده است.
تریتا پارسی، تحلیلگر ایرانی و معاون مؤسسه کوئینسی به گاردین میگوید: «در شرایطی که ترامپ در جنگ گرفتار شده، با گزینههای نظامی نامطلوبی روبهروست و ناگهان اوکراینیها به سراغ او میآیند و دیگر از آمریکا کمک بلاعوض نمیخواهند، بلکه پیشنهاد کمک میدهند، کاملاً محتمل میدانم که این موضوع، در کنار احتمالاً عوامل متعدد دیگر، یکی از دلایلی باشد که نگرش ترامپ به شکلی قابل توجه تغییر کرده است.»
ایران؛ نقطه اشتراک واشنگتن و کییف
حملات تلافیجویانه تهران با پهپاد به پایگاههای نظامی آمریکا و زیرساختهای کشورهای متحد واشنگتن در خلیج فارس، منافع مشترک آمریکا و اوکراین را آشکارتر کرده است.
اوکراین نیز پس از آنکه تهران در مراحل اولیه تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲ پهپادهای شاهد را در اختیار مسکو قرار داد، هدف حملات گسترده این پهپادها قرار گرفت.
اوکراین در سالهای بعد در زمینه فناوری دفاع در برابر پهپادها به یکی از کشورهای پیشرو جهان تبدیل شد و اکنون، پس از آنکه آمریکا و متحدانش در خلیج فارس هدف چنین تسلیحاتی قرار گرفتهاند، کییف این تجربه را به آنها عرضه کرده است.
زلنسکی در ماه مارس به نمایندگان پارلمان بریتانیا گفت ۲۰۰ متخصص نظامی اوکراینی به ۱۱ کشور در منطقه خلیج فارس اعزام شدهاند تا درباره مقابله با پهپادهای شاهد مشاوره دهند. امارات متحده عربی، عربستان سعودی، قطر و کویت از جمله این کشورها هستند.
اوکراین میخواهد نشان دهد فقط «کمکگیرنده» نیست
هفته گذشته، اوکراین پس از حمله به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر متهم شد که در تلاش است دو جنگ را به یکدیگر پیوند بزند.
کییف این حمله را با این استدلال توجیه کرد که کشتی مورد نظر برای انتقال تسلیحات به روسیه استفاده میشده است. ایران اعلام کرد در این حمله یک ملوان ایرانی کشته شده و تهدید به اقدام تلافیجویانه کرد.
زلنسکی پیش از دیدار با ترامپ در واشنگتن گفت ایران با تأمین تسلیحات روسیه، عملاً به اوکراین «حمله» کرده است.
او به اسکاینیوز گفت: «وقتی ایران از همان سال نخست جنگ فناوریهای جدید را در اختیار روسیه قرار داد، چه انتظاری دارید؟ اینها پهپادهای شاهد بودند. آنها در همان سال نخست جنگ هزاران فروند از این پهپادها را منتقل کردند. بعد هم مجوز تولید آنها را صادر کردند. این چه معنایی دارد؟ آیا آنها به ما حمله کردند؟ به نظر من بله.»
زلنسکی همچنین وعده داد اطلاعاتی را که به گفته او نشان میدهد روسیه برای حمله به اهداف آمریکایی به تهران کمک میکند، در اختیار واشنگتن قرار دهد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از ابتدای ژوئیه، نظارت فعال ماهوارهای روسیه بر کشورهای خلیج فارس و تأسیسات نظامی آمریکا در آنجا را ثبت کردهایم. این تصاویر بعداً در ایران ظاهر میشوند... میان تصاویر ماهوارهای روسیه از این تأسیسات و حملات ایران همبستگی روشنی وجود دارد؛ هم پیش از حملات و در مرحله آمادهسازی و هم پس از آنها برای ارزیابی خسارت.»
زلنسکی، «فروشندهای خوب» برای ترامپ
بیشتر بخوانید: پشت پرده پروژه ۲۷ میلیارد یورویی ناتو؛ اروپا برای جنگ آماده میشود؟
چارلز کوپچان معتقد است زلنسکی در متقاعد کردن ترامپ به اینکه اوکراین متحدی ارزشمند برای آمریکاست، نقش یک «فروشنده خوب» را ایفا کرده است. او به جای آنکه صرفاً خواستار کمک باشد، چیزی را ارائه میکند که آمریکا اکنون به آن نیاز دارد؛ رویکردی که کاملاً با ذهنیت معاملهگرانه ترامپ سازگار است.
کوپچان میگوید: «زلنسکی در انتقال این پیام به ترامپ که قرار است در موضوع ایران به او کمک کند، عملکرد بسیار خوبی داشته است. او به کشورهای خلیج فارس سفر کرد و گفت: "من برای مقابله با ایران و پهپادها به شما کمک میکنم، چون ما قبلاً با این وضعیت روبهرو شدهایم و میدانیم باید چه کار کرد."»
به گفته او: «این سرمایهگذاری روی روابط زلنسکی با ترامپ و اروپا است، زیرا او دارد ارزش اوکراین را بهعنوان یک متحد نشان میدهد. فکر میکنم ترامپ که ذهنیتی کاملاً معاملهمحور دارد، ممکن است اکنون حاضر باشد کمی بیشتر به اوکراین کمک کند؛ چون اوکراین زمانی که آمریکا در جنگ ایران با مشکل مواجه شده، به کمکش آمده است.»
او اضافه میکند: «استدلال برای کمک به اوکراین اکنون حتی قویتر شده، زیرا اوکراین نشان داده است که فقط دریافتکننده نیست، بلکه میتواند چیزی هم ارائه کند.»
با این حال، تردیدهای اخیر ترامپ درباره وعده سامانههای پاتریوت نشان میدهد که تلاش برای جلب حمایت او همواره تحت تأثیر شخصیت متغیر و پیشبینیناپذیرش قرار دارد.
خطر یکی شدن دو جنگ
برخی تحلیلگران هشدار میدهند اوکراین با این سیاست ممکن است دو جنگ منطقهای را به یک منازعه جهانی تبدیل کند؛ یعنی با «ادغام میدانهای نبرد»، تهران را به گسترش دامنه اقدامات تلافیجویانه خود ترغیب کند.
سینا طوسی، پژوهشگر مرکز سیاست بینالملل، میگوید مداخله اوکراین این برداشت را در تهران تقویت کرده که جنگ روسیه و اوکراین و تقابل ایران و آمریکا در حال تبدیل شدن به یک منازعه واحد و بههمپیوسته هستند.
او گفت: «گرمتر شدن ظاهری رابطه ترامپ با زلنسکی فقط این تصور را تقویت میکند. پیامد احتمالی آن لزوماً حمله موشکی فوری به اوکراین نیست، بلکه گسترش جغرافیایی مناطقی است که تهران تصور میکند میتواند بهطور مشروع در آنها هزینه تحمیل کند.»
به نظر میرسد نگرانی از چنین خطری باعث شد آندری سیبیها، سرپرست وزارت خارجه اوکراین، بلافاصله پس از تازهترین دیدار زلنسکی و ترامپ با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، تماس بگیرد.
سیبیها در شبکههای اجتماعی نوشت: «تأکید کردم که هدف ما جلوگیری از تشدید غیرضروری تنشهاست. تمام اقدامات اوکراین صرفاً با هدف دفاع از کشورمان در برابر تجاوز روسیه انجام میشود و هرگز با هدف قرار دادن کشتیها یا افراد غیرنظامی صورت نگرفته است.»
آیا جنگ ایران میتواند نگاه اروپا و دموکراتها به اوکراین را تغییر دهد؟
تریتا پارسی معتقد است ورود اوکراین به جنگ میتواند چارچوب برداشت از منازعه ایران را تغییر دهد؛ به شکلی که این جنگ دیگر صرفاً جنگی در خدمت دستورکاری تعیینشده از سوی اسرائیل دیده نشود، بلکه بخشی از دفاع از اوکراین نیز تلقی شود.
چنین روایتی ممکن است برای کشورهای اروپایی و دموکراتهای آمریکا جذاب باشد؛ گروههایی که عموماً با جنگ ایران مخالف بودهاند اما از اوکراین حمایت کردهاند.
با وجود این، حتی تغییر موضع دیرهنگام لورا لومر نیز احتمالاً نمیتواند پایگاه سیاسی ترامپ را متقاعد کند.
کوپچان میگوید: «مرکز ثقل جنبش ماگا همچنان نسبت به جنگهای خارجی و ارسال مقادیر زیادی پول به اوکراین بدبین است و من نشانهای نمیبینم که این وضعیت تغییر کند.»
در همین حال، مت داس، معاون مرکز سیاست بینالملل، هشدار داده است که تلاش زلنسکی برای کمک به ترامپ در جنگ ایران ممکن است در نهایت به حمایت سیاسی از خود اوکراین لطمه بزند.
او میگوید: «تلاش برای نزدیکتر شدن به اسرائیل در جنگ علیه ایران، بخش مهمی از استدلال اوکراین را تضعیف میکند؛ زیرا اسرائیل عملاً در تلاش است همان کاری را با فلسطینیها انجام دهد که روسیه تلاش کرده با اوکراین انجام دهد؛ یعنی آنها را بهعنوان یک ملت محو کند.»
داس افزود: «این موضوع بالقوه میتواند حمایت نسبتاً خوب دوحزبی از اوکراین را که تاکنون وجود داشته، کاهش دهد.»
