چرا پلمپ کتلتفروشی «دستپخت بی بی» غلط بود؟ | دردسرهای یک هزینهتراشی بیجا
رویداد۲۴ | مازیار وکیلی: برخی اخبار و اتفاقات به قدری عجیباند که خواننده را گیج و مبهوت میکنند. خبر پلمب رستورانی به نام «دستپخت بی بی« از آن دست خبرهاست. یک ویدیو بدون منظور با یک ترانه غیرسیاسی که به کسب و کار این رستوران (یعنی پختن کتلت و کوکو و غذای خانگی) مربوط بود، خیلی زود معنایی متفاوت پیدا کرد؛ معنایی که باعث شد ابتدا صفحه اینستاگرام این رستوران مسدود و سپس خود مغازه هم پلمب شود.
خبر ساده و واضح بود؛ دستگاههای امنیتی و انتظامی یک رستوران را به خاطر آنچه برخی «بازی با کلمات بی بی و کتلت» میدانند، تعطیل کرده است. واژههایی که ظاهرا معنایی سیاسی پیدا کرده اند. این رستوران مدتهاست با نام «دستپخت بی بی» در ونک پارک تهران فعالیت میکند، به تازگی یک استوری تبلیغاتی منتشر کرد که در تگ لاین آن یک عبارت ساده بود: «هیچ چیز مثل کتلت بی بی نمیشود.» تبلیغ به همراه آهنگ بی بی گل معین در صفحه اینستاگرامی این رستوران منتشر و اندکی پس از آن در فضای مجازی وایرال شد. کمی بعد در کمال تعجب حساب کاربری رستوران به دستور مقامهای قضایی با عنوان اتهامی «انتشار محتوای مجرمانه» مسدود شد.
ماجرا به برداشت های سیاسی از این پست ساده برمیگردد. در حالی که واژه «بی بی» در ادبیات فارسی به مادربزرگ اطلاق می شود و این رستوران هم همان طور که از لوگوی آن فهم می شود، رستورانی با دستپختهای یک مادربزرگ است. اما ظاهراً این روزها استفاده از واژه «بی بی» در دستگاههای امنیتی ایران معنای تازهای دارد و اولین برداشت از آن مخفف نام «بنیامین نتانیاهو نخست وزیر فعلی اسرائیل» است.
کتلت هم تا همین اواخر صرفاً به یک غذای ایرانی متشکل از گوشت و پیاز و سیب زمینی بود اما بعد از اقدامات تروریستی اسرائیل و آمریکا بر علیه مقامهای نظامی ایران معنای دیگری پیدا کرده است.
بستن رستوران «دستپخت بی بی» در وهله نخست به این معناست که دستگاههای امنیتی هیچ گونه کژتابی را تحمل نمی کنند. اما سوال اینجاست که آیا این آستانه تحمل پایین به نفع کشور است؟
رستوران بی بی چه بود و چرا چنین سرنوشتی پیدا کرد؟
رستوران بی بی یک کسب و کار کوچک خانوادگی است که توسط یک مادر و پسر تاسیس و اداره میشود. رستورانی که از یک سال و نیم پیش که آغاز به کار کرده تا به امروز بدون هیچ مشکلی به کار و فعالیت خود ادامه داده است. اما انتشار آن ویدیوی کذایی باعث شد ناگهان همه چیز تغییر کند و یک کسب و کار ساده خانوادگی تبدیل به کانون توجه مردم و بحثهای سیاسی روز شود.
در پی وایرال شدن پست تبلیغاتی این رستوران و بالا رفتن حساسیتها در افکار عمومی، پیج اینستاگرامی این رستوران قبل از مسدود شدن واکنشی منطقی نشان داد و نوشت «ما یک سال و نیم است که اینجا فعالیت میکنیم و تا الان مشکلی نبود، نمیدانم چرا یکهو دیده شدیم و تا دیده شدیم آمدند سراغمان.»
این تعجب و شگفتی صاحب رستوران نشان میدهد که هدف آنها به هیچ وجه سیاسی نبوده است. حتی صاحب رستوران بعدها با انتشار متنی در صفحه رستوران از مردم خواست که به شوخی با رستورانشان پایان دهند تا از حساسیتها از بین برود. تمام این موارد نشان میدهد که قصد و نیتی از سوی مسئولان و دست اندر کاران این رستوران در کار نبوده است و هدف خاصی از انتشار این ویدیو نداشتند. اما برداشت مردم در کنار اقدام عجولانه دستگاه امنیتی و انتظامی باعث شد تا یک کسب و کار کوچک خانوادگی که احتمالاً تنها منبع درآمد این خانواده بود تبدیل به سوژه سیاسی و تعطیل شود.
دستگیری نواب ابراهیمی سرآغاز سیاسی شدن یک غذا
در دی ما سال ۱۴۰۱ بود که خبری منتشر شد مبنی بر این که نواب ابراهیمی آشپز-بلاگر ایرانی به دلیل آموزش طبخ یک غذا دستگیر شده است. اینستاگرام نواب ابراهیمی بیش از دو میلیون و هفتصد هزار فالوئر داشت. بازداشت او موجی از واکنشها را به دنبال داشت. آنگونه که روزنامه همشهری خبر داده بود «او در سالگرد ترور سردار سلیمانی طرز تهیه یک غذا را در اینستاگرام خود آموزش داده که این موضوع به مثابه توهین تلقی شده است.»
مریم امیرجلالی بازیگر ایرانی هم در دی ماه ۱۴۰۰ با جنجال مشابهی روبه رو شد هرچند با محدودیت مشابه روبه رو نشد.
چرا برخورد قهری با رستوران بی بی اشتباه بود؟
دستگاههای امنیتی و قضایی کشور در برخورد با رستوران بی بی دچار یک خطای عجیب شده اند. برخورد با یک پدیده اجتماعی و ضریب دادن به آن با تبدیل کردنش به یک مسئله امنیتی، باید بسیار حساب شده باشد. محاسبات پیش از برخورد باید شامل پرسیدن سوالاتی از این دست باشد که آیا پدیده اجتماعی که مورد توجه دستگاه امنیتی و انتظامی قرار گرفته، ارزش برخورد قهری را دارد یا نه؟
در مورد رستوران بی بی، پاسخ منفی است. بازی توهین آمیز اپوزیسیون جمهوری اسلامی با واژه کتلت چنان وقیحانه و فاقد ارزش است که هرگونه ضریب دادن به آن باید با احتیاط صورت بگیرد. برخورد امنیتی با یک کسب و کار که به وضوح هیچ نیت سویی نداشته، نه تنها مقابله با این گونه واژهسازیها نیست، بلکه به جلب توجه آن نیز منجر خواهد شد.
شاید بهتر بود دستگاه امنیتی و انتظامی پیش از برخورد قهری با کسب و کار مردم در زمانه جنگ، به هزینه و فایده آن فکر می کرد. پلمب یک رستوران و بستن صفحه اینستاگرام آن، نه تنها به احترام سردار سلیمانی چیزی اضافه نمیکند بلکه با تولید خشم و نفرت در سطح جامع باعث تخفیف جایگاه ایشان میشود.
