تاریخ انتشار: ۱۱:۵۷ - ۱۳ مهر ۱۴۰۵
تعداد نظرات: ۲۵ نظر
رویداد۲۴ در گفت‌و‌گو با نقی شعبانیان معاون توسعه جنگل بررسی می‌کند؛

چرا چیتگر خشک شد؟ | «۶۹ درصد درختان خشک شده‌اند و احیای جنگل ۱۰ سال زمان می‌برد»

۴۱ درصد درختان چیتگر کاملاً خشک شده و ۲۸ درصد دیگر در وضعیت بحرانی قرار دارند. نقی شعبانیان، معاون توسعه جنگل و کمربند سبز سازمان بوستان‌ها و فضای سبز تهران می‌گوید کاهش بارندگی و کمبود آب تنها بخشی از ماجراست و ضعف مدیریت فنی و پرورشی جنگل‌کاری‌های قدیمی نیز در این بحران نقش داشته است؛ جنگل‌هایی که برخی از آنها بیش از ۶۰ سال قدمت دارند و احیای‌شان دست‌کم یک دهه زمان خواهد برد.
چیتگر

 

رویداد۲۴ | چیتگر، یکی از مهم‌ترین ریه‌های سبز غرب تهران، در دوره مدیریت شهری علیرضا زاکانی خشک شده است. تصاویر جدیدی از پارک جنگلی چیتگر منتشر شده که نشان دهنده بروز یک فاجعه زیست محیطی در مناطق جنگلی غرب تهران است. معاون جنگل‌های سازمان پارک‌ها و بوستان‌های شهرداری تهران می‌گوید حدود ۴۱ درصد درختان کاملاً خشک شده و ۲۸ درصد دیگر نیز در وضعیت بحرانی قرار دارند.

بخش مهمی از چیتگر در دهه ۴۰ ایجاد شده و حالا درختان آن بیش از ۶۰ سال عمر دارند؛ جنگل‌کاری‌ای که به گفته کارشناسان، برای ادامه حیات به مدیریت فنی و پرورشی مستمر نیاز داشته است. حالا درختانی که دهه‌ها بخشی از ظرفیت زیست‌محیطی تهران بوده‌اند، یکی پس از دیگری از بین می‌روند و احیای این عرصه، حتی در صورت اجرای یک برنامه اصولی، پروژه‌ای حداقل ۱۰ ساله خواهد بود.

اما چرا این اتفاق افتاده است؟

«نقی شعبانیان» معاون سابق امور جنگل سازمان منابع طبیعی و معاونت توسعه جنگل و کمربند سبز سازمان بوستان‌ها و فضای سبز تهران در گفت‌و‌گو با رویداد۲۴ درباره علل این واقعه توضیح داده و مدعی است که اثر آلودگی ناشی از انفجار انبارهای نفت توسط آمریکا را نباید نادیده گرفت. اما خود این مقام مسئول اذعان می کند که برنامه های آبیاری و جنگل داری چیتگر به دلایلی کارآمد نبوده و حالا قوه قضاییه هم به پرونده خشک شدن جنگل های چیتگر ورود کرده است.

شعبانیان با اشاره به قدمت چیتگر می‌گوید: بخش مهمی از این جنگل‌کاری در دهه ۴۰ ایجاد شده و اکنون درختان آن به سنین بالای ۶۰ سال رسیده‌اند. به گفته او، جنگل‌کاری‌هایی با این سن نمی‌توانند بدون برنامه فنی و پرورشی مستمر دوام بیاورند و لازم است عملیات مدیریتی آنها در دوره‌های مشخص و براساس طرح‌های مصوب انجام شود.

جنگل‌کاری را نمی‌توان فقط با آبیاری مدیریت کرد

شعبانیان معتقد است یکی از مشکلات اصلی در سال‌های گذشته این بوده که نگهداری جنگل‌کاری‌ها بیش از اندازه به آبیاری و نگهداشت پیمانکاری تقلیل یافته است.

او تأکید کرد: مدیریت جنگل فراتر از آبیاری است و جنگل‌کاری باید از نظر انتخاب گونه، تراکم، عملیات پرورشی، آب و خاک، بیماری‌ها و آفات به‌صورت تخصصی مدیریت شود.

به گفته او، اگر یک جنگل‌کاری برای دهه‌ها بدون مداخله فنی مناسب رها شود، درختان به تدریج از نظر فیزیولوژیک ضعیف می‌شوند و در چنین شرایطی آفات و بیماری‌ها فرصت بیشتری برای گسترش پیدا می‌کنند.

بارندگی تهران از ۲۵۰ میلی‌متر به حدود ۹۵ میلی‌متر رسید

یکی از تغییراتی که وضعیت چیتگر را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده، تغییر شرایط بارندگی تهران است.

شعبانیان می‌گوید: میانگین بارندگی در تهران در دوره‌ای حدود ۲۵۰ تا ۲۸۰ میلی‌متر بوده، اما طی شش تا هفت سال اخیر این میزان به کمتر از ۱۰۰ میلی‌متر و حدود ۹۵ میلی‌متر رسیده است.

در چنین شرایطی، جنگل‌کاری‌های قدیمی که با شرایط اقلیمی متفاوتی ایجاد شده‌اند، تحت فشار مضاعف قرار می‌گیرند.

نسخه جدید آبرسانی چیتگر چیست؟

از سوی دیگر، به گفته این مقام مسئول، در همین دوره توسعه آبیاری نیز با محدودیت منابع مواجه شده است. برنامه شهرداری برای عبور از بحران آب، ایجاد شبکه کامل آبرسانی و مکانیزه کردن آن است.

شعبانیان می‌گوید: در صورت اجرای درست شبکه و مکانیزه شدن آبیاری، امکان صرفه‌جویی قابل توجه در مصرف آب وجود دارد؛ با این تفاوت که برای جنگل‌کاری نباید صرفاً به آبیاری سطحی توجه کرد.

هدف، به گفته او، رساندن آب به عمق خاک است تا ریشه‌ها به سمت عمق هدایت شوند و درختان به مرور در برابر کم‌آبی مقاوم‌تر شوند. بر همین اساس، توسعه شبکه آبرسانی در بخش‌هایی از چیتگر در دستور کار قرار گرفت و پروژه‌هایی برای این منظور تعریف شده است.

چیتگر یک جنگل تک‌کشتی و آسیب‌پذیر است


بیشتر بخوانید:

تهران در مشت چین | افشاگری جدید اعضای شورای شهر تهران درباره قرارداد میلیارد دلاری زاکانی با چینی‌ها

ریه‌های تهران در چنگ ماهان | ماجرای قرارداد شهرداری تهران با هواپیمایی ماهان برای واگذاری ۳۰ هزار متر زمین شهرک غرب چیست؟


عامل دیگری که شعبانیان بر آن تأکید دارد، ترکیب گونه‌ای چیتگر است.

بخش قابل توجهی از این جنگل‌کاری از گونه‌هایی مانند کاج تهران و سرو نقره‌ای تشکیل شده است. به گفته معاون جنگل‌های سازمان پارک‌ها و بوستان‌های شهرداری تهران، تک‌کشتی بودن جنگل‌کاری‌ها آنها را در برابر آفات و بیماری‌ها آسیب‌پذیرتر می‌کند.

البته او تأکید دارد که آفات و بیماری‌ها ذاتاً پدیده‌ای جدا از اکوسیستم جنگل نیستند، بلکه زمانی تبدیل به بحران می‌شوند که درختان به دلایل مختلف ضعیف شوند.

به همین دلیل، از نگاه او باید میان «عامل اولیه تضعیف درختان» و «آفات و بیماری‌های ثانویه» تفاوت قائل شد.

۴۱ درصد خشک شده؛ ۲۸ درصد در آستانه از دست رفتن

شعبانیان یکی از مهم‌ترین اعداد درباره وضعیت فعلی چیتگر را نیز اعلام کرد: حدود ۴۱ درصد درختان کاملاً خشک شده‌اند و حدود ۲۸ درصد دیگر در شرایطی هستند که به تعبیر او «نفس‌های آخر» خود را می‌کشند.

با این حال، شهرداری طی سال‌های گذشته همزمان با خشک شدن بخشی از درختان، اقدام به کاشت درختان جدید کرده است و همین مسئله باعث شده روند کلی سبزینگی پارک به اندازه میزان خشکیدگی درختان قدیمی کاهش پیدا نکند. اما این موضوع از نظر مدیریت جنگل به معنای حل بحران نیست؛ چراکه درختان جدید برای رسیدن به بلوغ و ایجاد کارکرد‌های اکولوژیک درختان قدیمی، به زمان نیاز دارند.

هرچند گفته می شود برنامه فعلی شهرداری برای چیتگر، کاشت ۳۰ هزار نهال در سال جاری است و سال گذشته هم حدود ۲۸ هزار نهال در این محدوده کاشته شده است.

چرا درختان قطع شدند؟

شعبانیان می گوید قطع درختان در اختیار مستقیم شهرداری نبوده و سازمان منابع طبیعی باید مطابق ضوابط قانونی درختان را بررسی، علامت‌گذاری و مجوز‌های لازم را صادر کند.

او همچنین از این مسئله به‌عنوان یکی از گلوگاه‌های سرعت عملیات یاد کرد؛ زیرا سازمان منابع طبیعی نمی‌تواند خارج از فرآیند قانونی حتی یک درخت را قطع کند.

به گفته او، بیماری و خشکیدگی در برخی نقاط با سرعت بیشتری از فرآیند اداری پیش می‌رود و همین موضوع ضرورت همکاری میان دستگاه‌ها را افزایش داده است.

ورود دادستانی به پرونده چیتگر

موضوع خشکیدگی درختان چیتگر اخیراً مورد توجه دستگاه قضایی نیز قرار گرفته است. شعبانیان از بازدید دادستانی تهران از بخش‌هایی از پارک خبر داد و گفت در این بازدید، برنامه‌های مربوط به قطع، خروج درختان آلوده، احیا و توسعه شبکه آبرسانی مورد بررسی قرار گرفت.

به گفته او، تأکید دادستانی بر تسریع در خروج درختان خشک و آلوده از عرصه و همچنین سرعت دادن به فرآیند توسعه و مکانیزه شدن شبکه آبرسانی بوده است.

شعبانیان البته درباره اینکه آیا برای پیمانکار یا دستگاه خاصی جریمه یا برخورد قضایی تعیین شده است، اعلام کرد از جزئیات اقدامات قانونی اطلاعی ندارد.

احیای چیتگر؛ پروژه‌ای که حداقل ۱۰ سال زمان می‌برد

شاید مهم‌ترین بخش برنامه جدید مدیریت چیتگر، تغییر نگاه از اقدامات مقطعی به برنامه‌ریزی بلندمدت باشد.

شعبانیان می‌گوید:برای جنگل‌کاری‌های تهران طرح‌های فنی و پرورشی ۱۰ ساله تهیه می‌شود و برای هر سال، قطعه، گونه، زمان کاشت، فاصله کاشت، شیوه کاشت و برنامه آبیاری مشخص خواهد شد.

به گفته او، در پایان دوره ۱۰ ساله نیز طرح باید بازبینی شود تا نقاط قوت و ضعف آن مشخص و برنامه بعدی اصلاح شود.

او تأکید دارد: احیای چیتگر پروژه‌ای یک‌ساله نیست و نمی‌توان با مداخلات شدید و ناگهانی انتظار داشت جنگل در مدت کوتاهی به شرایط مطلوب بازگردد.

آلودگی ناشی از انفجار انبارهای نفتی، علت العلل خشکی چیتگر؟

در کنار خشکسالی و کم‌آبی، آلودگی هوای تهران نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر بر وضعیت درختان عنوان شده است. شعبانیان می‌گوید:ذرات معلق و آلاینده‌هایی که روی برگ درختان می‌نشینند، می‌توانند روزنه‌های برگ را تحت تأثیر قرار دهند و تبادلات گازی و فتوسنتز را مختل کنند.

با این حال، اومی گوید: تا کنون در باره خشکیدگی درختان چیتگر به صورت یک حادثه خاص مانند تاثیر آلودگی ناشی از انفجار انبار‌های نفتی که در سال گذشته رخ داده بود مطالعه علمی دقیقی انجام نشده، اما نمی‌توان تاثیر ان را نادیده گرفت.

از نگاه او، آنچه امروز چیتگر را به این وضعیت رسانده، حاصل برهم‌خوردن مجموعه‌ای از عوامل است: کاهش بارندگی، کمبود آب، آلودگی هوا، ضعف عملیات فنی و پرورشی و تک‌کشتی بودن جنگل‌کاری؛ و در ادامه نیز آفات و بیماری‌ها بر درختان ضعیف‌شده فشار وارد کرده‌اند.

توقف توسعه تا زمانی که آب تأمین شود

اکنون سیاست جدید مدیریت جنگل‌کاری‌های تهران، دست‌کم در مناطقی که آب کافی ندارند، توقف توسعه و تمرکز بر حفظ عرصه‌های موجود است.

شعبانیان می‌گوید: قرار نیست صرفاً برای افزایش سطح جنگل‌کاری، درخت کاشته شود و بعد به دلیل نبود آب، بخش دیگری از نهال‌ها از بین برود.

به همین دلیل، توسعه آینده کمربند سبز تهران نیز قرار است بر اساس مطالعات عرصه، شرایط اقلیمی، ظرفیت آبی و انتخاب گونه‌های سازگار انجام شود.

او تأکید دارد: هدف اصلی در برنامه جدید، صرفاً «کاشت درخت بیشتر» نیست؛ بلکه ایجاد جنگل‌کاری‌هایی پایدار و تاب‌آور است که بتوانند در شرایط تغییر اقلیم و کمبود آب تهران دوام بیاورند.

مسئله فقط خشک شدن چند هزار درخت نیست؛ مسئله کارنامه یک مدیریت شهری است که باید پاسخ دهد چرا یکی از مهم‌ترین عرصه‌های تنفسی تهران به نقطه‌ای رسیده که برای نجاتش باید یک برنامه یک‌دهه‌ای تعریف کرد. چیتگر فقط قربانی خشکسالی و جنگ نیست؛ این پرونده، نمره مردودی کارنامه مدیریت شهری زاکانی در حفظ سرمایه‌های طبیعی پایتخت است که اثر آن قرار نیست تا دهه ها از تهران برداشته شود.

خبر های مرتبط
خبر های مرتبط
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۲۵
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۲:۱۴ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
1
30
ساخت و سازهای بی رویه، ردپای رانت و خشکاندن عمدی هم نقش مهمی در این زمینه داشته اند
آریو برزن
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۳:۲۹ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
3
43
در تمام امور...تاکید میکنم در تمام امور جز ویرانی و نابود سازی و فساد و رانت هیچ ثمره ای نداشته اند...
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۳:۴۰ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
1
24
حیف وصد حیف
سیامک
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۵:۰۲ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۳
0
18
ممنون از این تدابیر جالب!!!!!
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۰۱ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۴
1
17
اونهای که باید خشک کردن برای ساخت وساز
حسین
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۷:۰۰ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
6
بسیاری از مدیران، با اثرِ مُهر روی پیشانی به کارها و مشغله های دیگری میپردازند که جزو وظیفه شان نیست و از کار اصلیشان باز میمانند‌.
ه.د
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۹:۱۹ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
من معتقدم اینها همه اش پوشش هست، هدف خلق ثروت هنگفت برای جریان خاص بود، چیتگر را قالیباف و احمدی نژاد خشک کردند تا با برج سازی جریان خاص به ثروت های هنگفت برای اهداف خود برسد، الان هم زاکانی در ادامه همان مسیر را ادامه می دهد و علاوه بر چیتگر آرام آرام در حال اجرای همین پروژه در سرخه حصار هستند که چندسال دیگر نتیجه اش معلوم خواهد شد
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۹:۲۳ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
امیدوارم خداوند هرچی نیروی تاریکی که بروی زمین اومده واسه ویرانی رو نابود کنه خودشون رو خشک کنه واسه همیشه
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۹:۳۹ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
7
آخه پیشرفت کرده ایم! اینم یکی از پیشرفت هامون دیگه! پیشرفت در نابودی و ویرانی مملکت.
حمید
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۰:۲۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
9
تو ایران مرده و زنده بودن آدمها مهم نیست اونها که درختن
نادر
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۰:۴۷ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
7
پارک سرخه حصار هم ۵۰ درصد خشک شده و رسیدگی نمیشه
محمد حبیبی
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۲:۲۷ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
6
از خود عکسها مشخصه چرا خشک شده همون ساخت و ساز معلومه چی هست ؟ و فروش چوب درختان در جیب آقایان
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۳:۴۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
کل ایران همین وضعیت هست تا وقتی امثال زاکونی راس کارن همینه
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۴:۱۵ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
6
آب زاینده رود سی سه پل اصفهان که هزارسال قدمت دارند ودرخت وپارک وباغ ومزارع اصفهان چراخشک کردن حالا چیتکر که ۶۰ساله هست راول کن
مجید
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۵:۱۰ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
چرا چرند میبافی....پوست درختان رو میکندین تا خشک بشن... تمام درختان تا ارتفاع حدودی 2متر..که دسترسی آسانتری داشت پوست کنده شده بودند...و اشخاصی شبانه می‌آمدند و درختهای خشک شده رو از ریشه در میاوردن...انبار نفت مال سال پیشه... قضیه کندن پوست درختان لا اقل دو ساله پیش که من و چند تا از دوستانم از نزدیک شاهدش بودیم..عمدی خوشکوندین که زمین هاش رو بفروشید...چون نزدیک به ایران مال و ....هست
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۵:۵۱ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
لطفاً درختان نارمک و سرخه ‌حصار هم در حال تمام شدن هستند یه کاری و چاره ای بکنید
فرامرز
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۷:۳۳ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
4
حذب الهی به جای پرچم شبها مرگ بر این مرگ بر پدر مادر شون پرچم بگیرند برند درخت کاری کنند مرگ بر روحانی و ظریف برای واتس تمومن نمیشه
عبتس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۸:۲۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
4
1
چ رسانه ... هستی، از هرچیزی چماقی برای زدن زاکانی، لااقل بررسی منصفانه ت رو از کمی قبلتر شروع کن
سلطان
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۸:۴۷ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
3
1
باند منح‌وس اصلاح طلبان عامل خشکی
این خشکاندن درختان از زمان نجفی قاتل شروع شد
ربطی به زاکانی ندارد
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۱۸:۵۹ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
5
انشالله کی برجها رو شروع به ساخت میکنید؟
دوستدار طبیعت
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۰:۳۰ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
7
فقط چیتگر نیست کل پارک‌های تهران در معرض خشکسالی هستند ، عربستان بیابان را به جنگل تبدیل کرده ما جنگل را به بیابان !!!
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۱:۲۵ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۵
0
6
وضع پارک جنگلی لویزان از این هم بدتره
آقای زاکانی علیرغم ادعاهای زیاد، مدیریت بسیار ناموفقی رو به نمایش گذاشتند
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۰:۴۲ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۶
0
1
قوه قضاییه خواب بود
چرا زودتر ورود نکرد به موضوع
ناشناس
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۰۵:۵۱ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۶
0
1
تمام کارهای دولت همینجوری هست یک نمونه از هزاران کارهای اشتباه دولت هست یارو مدیریت نمیدونه چیه میره پشت میز فقط فکر اختلاس و چپاول هستن کوفت بخورید بسته
حامد
|
Iran (Islamic Republic of)
|
۲۳:۴۶ - ۱۴۰۵/۰۷/۱۶
0
1
سیاست های کلی نظام هستن
نظرات شما
captcha