حمیدرضا دهقانی‌پوده کیست؟ | سفیر جدید ایران در امارات، دیپلماتی با ریشه در پرونده فلسطین
رویداد۲۴ | حمیدرضا دهقانی‌پوده از دیپلمات‌های باسابقه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و از چهره‌های تخصصی این وزارتخانه در حوزه خاورمیانه، فلسطین و کشورهای عربی است. او طی حدود دو دهه گذشته در سمت‌هایی مانند ریاست مرکز مطالعات خاورمیانه و خلیج فارس، ریاست اداره اول خاورمیانه و شمال آفریقا، سفیر و نماینده دائم ایران نزد سازمان همکاری اسلامی در جده، دستیار وزیر خارجه و مدیرکل خاورمیانه و شمال آفریقا و سپس سفیر ایران در قطر فعالیت کرده است.
مهم‌ترین تحول در کارنامه او اکنون رخ داده است: روز گذشته، دهقانی‌پوده به‌عنوان سفیر جدید ایران در امارات متحده عربی منصوب شد و پیش از عزیمت به ابوظبی با مسعود پزشکیان دیدار کرد. ایرنا در معرفی او سوابق سفارت در قطر، نمایندگی ایران نزد سازمان همکاری اسلامی، دستیاری وزیر و مدیریت کل خاورمیانه و شمال آفریقا را ذکر کرده است.
ایران بارها در طول جنگ خاک امارات را هدف موشک های خود قرار داده و امارات نیز خاک خود را برای حمله به ایران در اختیار اسرائیل و آمریکا قرار داده بود. روابط دو کشور در تیره ترین حالت خود در طول تاریخ قرار دارد و حالا حمیدرضا دهقانی پوده قرار است برای یک ماموریت دیپلماتیک سه ساله راهی ابوظبی شود.
حمیدرضا دهقانی پوده کیست؟
در فهرست پایان‌نامه‌های دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، نام حمیدرضا دهقانی‌پوده به‌عنوان دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد آمده است. پایان‌نامه او با عنوان «داوری در حقوق ایران» و با راهنمایی سیدمصطفی محقق داماد ثبت شده است. این پایان‌نامه مربوط به سال ۱۳۷۳ است.
مسیر حرفه‌ای بعدی او نیز تا حد زیادی با همین حوزه پیوند خورد: حقوق بین‌الملل، مسئله فلسطین و منازعات خاورمیانه.
او بعدها کتاب‌هایی درباره مسئله فلسطین منتشر کرد؛ از جمله «تحولات سیاسی فلسطین از دیدگاه حقوق بین‌الملل» که در سال ۱۳۹۰ منتشر شده و موضوعاتی مانند اعلامیه بالفور، طرح تقسیم فلسطین، عضویت فلسطین در سازمان ملل، قدس، آوارگان، شهرک‌سازی، محاصره غزه و گزارش گلدستون را بررسی می‌کند.
همچنین کتاب «تحلیلی بر مذاکرات فلسطینی ـ اسرائیلی؛ چشم‌انداز آینده» از دیگر آثار منتسب به اوست که روند مذاکرات صلح از کنفرانس مادرید تا مذاکرات پس از سال ۲۰۰۰ را بررسی می‌کند.
تا اواخر دهه ۱۳۸۰، دهقانی‌پوده دیگر صرفاً یک کارمند یا دیپلمات معمولی وزارت خارجه نبود و به‌عنوان یکی از کارشناسان اصلی دستگاه دیپلماسی ایران در حوزه خاورمیانه شناخته می‌شد.
در سال ۱۳۸۸، او رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه و خلیج فارس دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه شد. در همین دوره مقالاتی از او در موضوعاتی مانند فلسطین، اسرائیل، تحولات خاورمیانه، روابط ایران و کشورهای عربی و سیاست آمریکا در منطقه دیده می شود. برای نمونه، در فصلنامه سیاست خارجی مقاله‌ای با عنوان «قطعنامه تقسیم فلسطین؛ مبنای راه‌حل دو دولت و ملاکی برای راه‌حل همه‌پرسی» به نام او ثبت شده است.
به نظر می رسد حوزه تخصصی او بیشتر خاورمیانه، فلسطین و حقوق بین‌الملل بوده است.
۱۳۸۹؛ انتقال به جده
نقطه مهم بعدی در کارنامه دهقانی‌پوده، سال ۱۳۸۹ است. در شهریور ۱۳۸۹ گزارش شد که او به‌عنوان سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان همکاری اسلامی (OIC) منصوب و راهی جده شد. پیش از او مصطفی بروجردی این مسئولیت را بر عهده داشت.
این مأموریت از این جهت اهمیت داشت که OIC یکی از مهم‌ترین مجامع چندجانبه جهان اسلام است و پرونده‌هایی مانند فلسطین، اسلام‌هراسی، تحولات کشورهای مسلمان، حقوق مسلمانان و همکاری کشورهای اسلامی در آن مطرح می‌شود.
دهقانی‌پوده در دوران حضور در جده درباره موضوعاتی مانند مسئله فلسطین، برنامه هسته‌ای ایران و بحران مسلمانان میانمار فعال بود.
۱۳۹۴؛ بازگشت به مرکز سیاست خاورمیانه وزارت خارجه
پس از دوره نمایندگی ایران در سازمان همکاری اسلامی، دهقانی‌پوده دوباره در ساختار وزارت خارجه در حوزه خاورمیانه فعال شد.
در سال ۱۳۹۴، او ریاست اداره اول خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت امور خارجه را برعهده داشت. حمیدرضا دهقانی پوده در مراسم روز ملی فلسطین در تهران در سال ۱۳۹۴ به نمایندگی از وزارت خارجه سخنرانی کرد.
سال ۱۳۹۷ آغاز دهقانی‌پوده به سمت دستیار وزیر امور خارجه و مدیرکل خاورمیانه و شمال آفریقا رسید. این سمت از مهم‌ترین جایگاه‌های کارشناسی وزارت خارجه در پرونده‌های منطقه‌ای محسوب می‌شود.
دهقانی پوده، در بهمن ۱۳۹۸ در شورای راهبردی روابط خارجی درباره طرح «معامله قرن» سخنرانی کرد
سفارت در قطر؛ مهم‌ترین مأموریت دوجانبه
بعد از مدیریت حوزه خاورمیانه، دهقانی‌پوده به قطر رفت و سفیر جمهوری اسلامی ایران در دوحه شد.
این مأموریت از نظر سیاسی مهم بود، چون قطر در همان سالها نقش قابل توجهی در میانجیگری میان ایران و غرب، مذاکرات منطقه‌ای و پرونده‌های مربوط به آمریکا و گروه‌های فلسطینی داشت.
در دوران سفارت او، قطر میزبان مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در سال ۱۴۰۱ بود. دهقانی‌پوده در آن زمان ورود علی باقری و هیئت مذاکره‌کننده ایرانی به دوحه را خوشامد گفت.
همچنین در سفر ابراهیم رئیسی به قطر در اسفند ۱۴۰۰، دهقانی‌پوده از مقام‌های فعال در تشریح برنامه سفر و همکاری‌های دو کشور بود. در آن سفر ۱۴ تفاهم‌نامه در حوزه‌هایی از جمله حمل‌ونقل، تجارت، برق، فرهنگ و آموزش میان دو کشور امضا شد.
یک نکته جالب درباره سابقه او در قطر
دهقانی‌پوده در دوره سفارتش در قطر فقط یک سفیر تشریفاتی نبود. او در مقاطع حساس روابط ایران و قطر، از جمله مذاکرات ایران و آمریکا در دوحه، سفر رئیسی به قطر، روابط اقتصادی تهران ـ دوحه و پرونده ایرانیان زندانی در قطر حضور رسانه‌ای داشت.
از این جهت، انتخاب او برای مأموریت جدید در امارات قابل توجه است؛ زیرا قطر و امارات هر دو از کشورهای کلیدی خلیج فارس در سیاست خارجی ایران هستند و روابط تهران با ابوظبی در در سال اخیر پیچیدگی‌های جدیدی پیدا کرده است.
۱۴۰۵؛ مأموریت تازه در ابوظبی
به نظر می رسد امروز مهم‌ترین اتفاق جدید در کارنامه دهقانی پوده رخ داده است.
۱۴ مهر ۱۴۰۵، وزارت خارجه او را به‌عنوان سفیر جدید ایران در امارات متحده عربی منصوب کرد. او پیش از عزیمت به ابوظبی با مسعود پزشکیان دیدار کرد.
این انتصاب در شرایطی رخ داده که روابط ایران و کشورهای عربی خلیج فارس، به‌ویژه پس از دوره‌ای از تنش و سپس تلاش برای تنش‌زدایی، اهمیت ویژه‌ای در سیاست خارجی تهران پیدا کرده است.
به همین دلیل، انتخاب یک دیپلمات با سابقه طولانی در پرونده عربی، فلسطین، قطر، سازمان همکاری اسلامی و مدیریت خاورمیانه برای ابوظبی را نمی‌توان صرفاً یک جابه‌جایی اداری معمولی دانست.
