مخالفان مذاکره یا «سربازان اسرائیل»؟ | راند تازه درگیری حلقه قالیباف و پایداری به نقاط حساسی رسید
رویداد۲۴| تازهترین پرده از تنشهای دنبالهدار میان حلقه نزدیکان محمدباقر قالیباف و جریان جبهه پایداری، دیگر در چارچوب رقابتهای مرسوم انتخاباتی یا اختلافنظرهای تاکتیکی بر سر قوانین مجلس نمیگنجد. این بار، میدان نبرد به حساسترین پرونده امنیتی و دیپلماتیک کشور، یعنی مذاکرات پیرامون آتشبس، تفاهم اسلامآباد و سرنوشت تنگه هرمز کشیده شده و ادبیاتی به کار رفته که نشان میدهد طرفین از خط قرمزهای پیشین عبور کردهاند.
چنانکه مشاور راهبردی رئیس مجلس، منتقدان خود را «سربازان پوششی اسرائیل» میخواند و از همکاری آنها با نتانیاهو برای ایجاد شکاف در ایران سخن میگوید. همزمان شاهد اظهارات جنجالی محمود نبویان، نماینده نزدیک به جبهه پایداری درباره تفاهم اسلامآباد و حمله رسانههای نزدیک به قالیباف به او هستیم؛ همه اینها نشان میدهد پشت این منازعه، اختلافی جدیتر بر سر مسئولیت شکست مذاکرات گذشته، مالکیت روایت رسمی از جنگ و تعیین مسیر آینده سیاست خارجی ایران قرار دارد؛ اختلافی که در آستانه احتمال دور تازه درگیری با آمریکا و اسرائیل، معنایی فراتر از رقابتهای معمول اصولگرایان پیدا میکند.
فایل صوتی «عقل سرخ» چه بود و رجانیوز چگونه پای محسن رضایی را وسط کشید؟
بیشتر بخوانید:ماجرای فایل صوتی جنجالی مشاور قالیباف چیست؟ | از قطعی بودن جنگ تا مقصرنمایی اصلاحطلبان
ماجرا از انتشار یک فایل صوتی تحلیلی توسط مهدی محمدی، مشاور راهبردی رئیس مجلس در کانال شخصیاش آغاز شد و با تیتر تند «رجانیوز»، ارگان رسانهای جبهه پایداری، به یک رویارویی تمامعیار تبدیل شد؛ رویاروییای که در آن مشاور ارشد قالیباف، منتقدان را نه یک رقیب جناحی، بلکه «سربازان پوششی اسراییل» و «همکار نتانیاهو برای اجرای پروژه شکاف در ایران» خطاب کرد.
مهدی محمدی که در ماههای اخیر و پس از آغاز درگیریهای نظامی، کانال «عقل سرخ» را به محلی برای انتشار تحلیلهای راهبردی و بهروزرسانیهای مربوط به جنگ و مذاکرات تبدیل کرده است، در ۲۵۰اُمین فایل صوتی خود با عنوان «مذاکرات؛ تفاهم اسلامآباد و مسئله تضمین اجرای تعهدات»، به تشریح چارچوب کلان دیپلماسی تهران پرداخت.
در این فایل صوتی، محمدی استدلال میکند که در روند مذاکرات اخیر - از جمله گفتوگوهای مربوط به تفاهم اسلامآباد در خردادماه ۱۴۰۵- هیچ خطای راهبردی رخ نداده و منطق حاکم بر شروط فعلی ایران برای توقف تنشها و بازگشایی مسیرهای دریایی، امتداد همان نگاه قبلی است. از نگاه او، مسئله اصلی نه تغییر ماهیت شروط، بلکه یافتن سازوکاری برای وادار کردن آمریکا به اجرای تعهدات و ارائه تضمینهای عملی پیش از هرگونه گام متقابل از سوی ایران است.
اما این تحلیل، درست در مقطعی منتشر شد که سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی - که از مرداد ۱۴۰۵ در این جایگاه قرار گرفته - در اظهارات عمومی خود ادبیاتی متفاوت را به کار برده بود. رضایی در سخنرانیهای اخیرش صراحتاً از «بایگانی شدن دیپلماسی گذشته» و «عدم بازگشت به اوضاع اسلامآباد» سخن گفته و تأکید کرده بود که ایران به جای سه شرط قبلی، اکنون هفت شرط کاملاً متفاوت از نظر جنس و ادبیات روی میز گذاشته و تا زمانی که آمریکا پیشقدم نشود و این شروط را عملی نکند، نه مذاکرهای در کار خواهد بود و نه تنگه هرمز بازگشایی میشود.
این دوگانه روایی، بهترین فرصت را در اختیار رجانیوز قرار داد. ارگان رسانهای جبهه پایداری که در هفتههای اخیر به شدت از مواضع محسن رضایی در قبال میانجیها و فعالسازی کانالهای غیرغربی استقبال کرده بود، بلافاصله فایل صوتی مهدی محمدی را به عنوان «کنایه مستقیم مشاور قالیباف به دبیر شورای عالی امنیت ملی» بازتاب داد. تیتر رجانیوز این پیام را به بدنه سیاسی مخابره میکرد که حلقه قالیباف در حال زیر سؤال بردن خطمشی جدید شورای عالی امنیت ملی و دفاع از کارنامه مذاکراتی گذشته است.
«انحطاط اخلاقی و فرومایگی سربازان پوشش اسرائیل»؛ اتهامی فراتر از یک دعوای جناحی
واکنش مهدی محمدی به این تیتر، فراتر از یک تکذیبیه ساده یا توضیح رسانهای بود. او در متنی تند نوک پیکان حمله را مستقیماً به سمت رسانه جبهه پایداری گرفت. او نوشت: «عادت و خلق من در همه این سالها بیاعتنایی به تخریبها و ناجوانمردیها بوده است. اما در مقابل این یک مورد که نشانه انحطاط اخلاقی و فرومایگی سربازان پوشش اسرائیل در ایران است سکوت را روا ندانستم.»
در این واکنش، یک عبارت کلیدی بیش از هر چیز دیگری جلب توجه میکند: «انحطاط اخلاقی و فرومایگی سربازان پوششی اسراییل». محمدی در ادامه این متن، از تعابیری همچون «سربازان بیمواجب نتانیاهو در ایران» و «شورش علیه امر رهبری درباره وحدت» استفاده کرد و با لحنی تهدیدآمیز نوشت: «جماعتی که اکنون به همکار نتانیاهو برای اجرای پروژه شکاف در ایران بدل شده و علیه امر رهبری درباره وحدت شورش کردهاند باید بدانند با این تهمتها و تحریفها صرفاً آبروی خود را میبرند و مشت خود را باز میکنند.»
بیشتر بخوانید: دعوای مصلحت یا جنگ قدرت؛ پشت پرده دوگانه «تفاهم-سوتفاهم» جلیلیون و قالیبافچیها چیست؟
متهم کردن یک جریان داخلی به «سرباز پوششی اسرائیل بودن»، بیسابقه نیست، اما اتهامی هم نیست که در جدالهای معمول جناحی و بر سر اختلافنظرهای سلیقهای به کار برود. این واژگان بار امنیتی سنگینی دارند و نشان میدهند که در نگاه حلقه نزدیک به محمدباقر قالیباف، تحرکات رسانهای و سیاسی جبهه پایداری دیگر به عنوان یک «اختلاف درونگفتمانی» در اردوگاه اصولگرایی تحلیل نمیشود. به باور این طیف، زمانی که کشور در وضعیت جنگی و تقابل مستقیم با واشنگتن و تلآویو قرار دارد، دوقطبیسازی میان نهادهای عالی تصمیمگیر (مانند ریاست مجلس و دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی) دقیقاً همان پازلی است که اتاق فکر اسرائیل برای فرسایش انسجام داخلی در جمهوری اسلامی طراحی کرده است.
نبویان هم وارد میدان شد
برای درک ابعاد واقعی این شکاف، باید مواضع اخیر محمود نبویان، نماینده مجلس و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، را نیز در کنار اظهارات رضایی و واکنش محمدی قرار داد. نبویان در روزهای اخیر تفاهم ۱۴ بندی اسلامآباد را با لحنی تند مورد انتقاد قرار داد و گفت: «ظاهراً تفاهم ۱۴ بندی پایان جنگ با قاتل رهبر شهید (اسلامآباد)، آنچنان حیثیتی و مقدس شده که با وجود نقض عهد دشمن از روز اول و خروج از آن، وجود اشکالات فراوان به متن آن و نظر صریح رهبری (علیالاصول)، برخی دست از تفاخر به آن برنمیدارند و خندهدارتر آن که مدعی تبعیت از رهبری هم هستند.»
نبویان بدون نام بردن از فرد یا نهادی، مدافعان تفاهم را به چالش کشید و عملاً آنها را به نادیده گرفتن اشکالات توافق و بیتوجهی به نظر رهبری متهم کرد. واکنش به مواضع نبویان نشان داد که اختلاف بر سر اسلامآباد به یک جدال گستردهتر در اردوگاه اصولگرایان تبدیل شده است. روزنامه خراسان - رسانه نزدیک به قالیباف - در واکنش به اظهارات او، سخنانش را خلاف واقع و خلاف امنیت ملی توصیف کرد و بهشدت به او تاخت. روزنامه قدس نیز از تفاهم اسلامآباد دفاع کرد و به انتقاد از نبویان پرداخت.
از ماجرای احمدینژاد تا پرونده نفوذ؛ کار از تعارف گذشته است
برای فهم عمق این شکاف، باید به حافظه تاریخی سیاست ایران و سابقه مواجهه جریان قالیباف با ریشه فکری جبهه پایداری بازگشت. جبهه پایداری در سال ۱۳۹۰ از دل اختلافات درونجناحی دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد متولد شد. در سالهای اخیر، به ویژه پس از افشاگریهای متعدد درباره پروندههای نفوذ سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل در لایههای مختلف و همچنین مواضع جنجالی و ساختارشکنانه محمود احمدینژاد در سالهای پس از قدرت، حساسیت نسبت جریانهایی که با ادبیات رادیکال و رویکرد سوپر انقلابی، انسجام ملی را هدف میگیرند، به شدت افزایش یافته است.
نزدیکان قالیباف در دو سال گذشته بارها در محافل سیاسی و رسانهای این تحلیل را مطرح کردهاند که برخی چهرهها و تریبونهای تندرو، چه از سر غفلت و چه با هدایت پنهان، در حال تکرار الگوی «جریان انحرافی» دوران احمدینژاد هستند؛ الگویی که در ظاهر با شعارهای انقلابیتر از نظام وارد میدان میشود، اما در عمل با تخریب چهرههای کلیدی و ایجاد تردید در تصمیمات کلان کشور، کارکردی همراستا با دشمن خارجی پیدا میکند.
بیشتر بخوانید: درخواست نبویان از محسن رضایی برای تغییر ترکیب مذاکرهکنندگان؛ جبهه پایداری به دنبال حذف قالیباف است؟
از همین رو، وقتی مشاور راهبردی رئیس مجلس به جای استفاده از تعابیر رایجی مثل «تندروها» یا «مخالفان دولت و مجلس»، از کلیدواژه امنیتی «سربازان پوششی اسراییل» استفاده میکند، این پیام را مخابره میکند که پرونده این تقابل در ذهن تیم قالیباف، از سطح «سوءتفاهم سیاسی» به سطح «پروژه نفوذ و عملیات روانی دشمن» ارتقا یافته است. از منظر این جریان، کسی که در میانه بحران تنگه هرمز و مذاکرات آتشبس، تلاش میکند میان یک فرمانده ارشد نظامی و رئیس قوه مقننه شکاف بسازد، خواسته یا ناخواسته نقش پیادهنظام نتانیاهو را در تهران ایفا میکند.
جنگ روایتها بر سر مذاکرات؛ چرا پایداریها روی خط محسن رضایی سرمایهگذاری کردهاند؟
این جدال لفظی تنها یک دعوای شخصی میان مهدی محمدی و نویسندگان رجانیوز نیست؛ بلکه بازتاب یک رقابت عمیق بر سر مالکیت روایت رسمی در شرایط جنگی است. از زمان انتصاب محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی، جبهه پایداری تلاش کرده است تا او را به عنوان نماد «تغییر ریل راهبردی» و عبور از رویکردهای مذاکراتی گذشته معرفی کند.
در تحلیل رسانههای نزدیک به پایداری، مواضع صریح رضایی درباره بسته ماندن تنگه هرمز تا زمان تحقق هفت شرط ایران و بیاعتبار خواندن چارچوبهای قبلی، به معنای شکست خط فکری کسانی است که در مقاطعی از تفاهم اسلامآباد دفاع میکردند. پایداریها با برجسته کردن این دوگانه، به دنبال تحقق دو هدف همزمان است. نخست، به حاشیه راندن نقش محمدباقر قالیباف و تیم مشورتیاش در معادلات کلان امنیت ملی و دیپلماسی؛ و دوم، تثبیت این روایت که هرگونه انعطاف یا گفتوگو با واسطهها از اساس خطا بوده است. درخواست اخیر نبویان از محسن رضایی برای تغییر در تیم مذاکره کننده را نیز باید در همین راستا دید و بررسی کرد.
در مقابل، راهبرد مهدی محمدی و تیم قالیباف بر «پیوستگی تصمیمات نظام» استوار است. آنها معتقدند که سیاست خارجی و دفاعی ایران در یک بستر واحد و با هماهنگی کامل سطوح عالی حاکمیت پیش میرود و تغییر تاکتیکها یا افزایش شروط در میدان، به معنای تخطئه گامهای قبلی نیست. در این چارچوب، فایل صوتی شماره ۲۵۰ محمدی تلاشی بود برای جلوگیری از مصادره به مطلوب شدن مواضع محسن رضایی توسط جریان پایداری.
آخرین پرده از رویارویی قالیبافیها و پایداری
بیشتر بخوانید:
سوپر رادیکالیسم علیه رادیکالیسم | ماجرای دعوای بر سر «لوبیای سحرآمیز» چیست؟
از احمدینژاد تا رسایی | عبور پایداری از رهبری با رمز نقد درونگفتمانی
نه به توافق و آتشبس! | جلیلیون علیه قالیباف؛ نبردی که میتواند سرنوشت ایران را عوض کند
آنچه این دور از درگیریها را از تمام تنشهای پیشین میان قالیباف و پایداری متمایز میکند، زمان و مکان وقوع آن است. این بار دعوا نه بر سر لیستهای انتخاباتی مجلس است و نه بر سر استیضاح یک وزیر. محل نزاع، قلب استراتژی امنیت ملی ایران در یکی از حساسترین مقاطع تاریخی آن است.
استفاده از عبارت «انحطاط اخلاقی و فرومایگی سربازان پوششی اسراییل» توسط فردی که به عنوان مغز متفکر رسانهای و راهبردی رئیس مجلس شناخته میشود، نشان میدهد که صبر حلقه قالیباف در برابر تخریبهای دنبالهدار ارگان جبهه پایداری لبریز شده است. از سوی دیگر، رجانیوز نیز در روزهای گذشته با طرح پرسشهایی درباره منابع مالی تبلیغات علیه خود، نشان داده که قصد عقبنشینی ندارد و این تقابل را یک نبرد حیثیتی میداند.
به نظر میرسد در راند جدید این درگیری، مرزهای سنتی اصولگرایی را درنوردیده است. وقتی حرف از «همکاری با نتانیاهو» به میان آمده، دیگر نمیتوان انتظار داشت که با میانجیگریهای مرسوم یا جلسات هماهنگی، آتش این اختلاف خاموش شود. دو جریان، یکی با تکیه بر جایگاه ریاست مجلس و روایت «عقلانیت راهبردی و وحدت» و دیگری با سنگر گرفتن پشت مواضع انقلابی و تفسیر خاص از «دیپلماسی جدید»، وارد فازی شدهاند که هر کلمه در آن میتواند یک بحران سیاسی جدید را در تهران پدید آورد.