زنان همچنان پیش می‌روند و راه خود را باز می‌کنند/ اعتراض به حجاب اجباری نمادی از بی‌توجهی به مطالبات است

رویداد۲۴-نیره توکلی جامعه‌شناس و فعال حقوق زنان درباره حقوقی که زنان امروز مطالبه گر آن هستند، گفت: باید به مطالبات زنان پاسخ داده شود و درگیر شدن با جوانان و دخترانی که معترض هستند، جواب معکوس و منفی دارد. چون مسئله زنان اکنون حجاب اجباری نیست بلکه این موضوع نمادی است در اعتراض به درخواست‌هایی که توجهی به آن نمی‌شود.

زنان امروز، خبرسازتر از همیشه شده‌اند. آنها حقوق تازه‌ای برای خود می‌خواهند یا مطالبه گر حقی هستند که قانون آن وجود دارد اما اجرا نمی‌شود. از منع خشونت علیه زنان گرفته تا حضور در ورزشگاه آزادی و برداشتن قانون حجاب اجباری.

هرچند همه مطالبات زنان بیشتر از مواردی است که رسانه‌ای می‌شود و مسئولان و کارشناسان درباره آن صحبت می‌کنند؛ اما همین درخواست‌ها نشان می‌دهد زن امروز در جامعه مدرن با زن دیروز در جامعه سنتی فرق کرده است. اکنون واقعیت این است که ورود به دنیای مدرن باید به همه‌چیز را دوباره تعریف کرد.

اینکه زنانگی چیست و با توجه اکنون چه جایگاه و حق‌وحقوقی دارد؟ ازنظر کارشناسان زمان آن رسیده است که درباره زنان که اکنون تبدیل به یک مسئله شده باید بازنگری صورت گیرد. تا زمانی که این بازنگری در سه حوزه قدرت دینی، افکار عمومی و قدرت سیاسی انجام نشود، همواره ما با این مسئله روبرو خواهیم بود.

نیره توکلی جامعه‌شناس و فعال حقوق زنان در گفت‎وگو با رویداد۲۴ درباره حقوقی که زنان امروز مطالبه گر آن هستند گفت: محدودیت همیشه نامناسب است. از همان ابتدای انقلاب محدودیت‌هایی که به‌ویژه برای زنان ایجاد شد که با فضای آن دوران جور در نمی‌آمد. چون همان زمان مردم شعار برابری و عدالت می‌دادند. عدالت جنسیتی، رعایت حق‌وحقوق مساوی بین زنان و مردان، آزادی، دموکراسی از موارد توجه مردم بود. 

توکلی ادامه داد: در این شرایط بعد از انقلاب خیلی سریع درباره زنان قوانینی شکل گرفت که با وضع موجود هماهنگی نداشت. یعنی از زمان انقلاب اسلامی برخلاف پوششی که زنان قبل از انقلاب داشتند، محدودیت‌های نامناسبی که با فرهنگ و اعتقادات همخوان نبود، اجبار شد. 

او افزود: اکنون‌که 40 سال از وضع این قوانین می‌گذرد، به‌جای اینکه قوانین جای خود را در میان مردم باز کند و مردم نیز آن را بپذیرند و با آن سازگار شوند اما می‌بینیم که این عدم تناسب بیشتر احساس می‌شود. به‌نوعی می‌توان گفت گامی موثری برای رفع محدودیت‌ها و برقراری عدالت جنسیتی که شعار آن در انقلاب اسلامی دیده می‌شد، برداشته نشده است.  

این جامعه‌شناس اشاره کرد: درحالی‌که آمار نشان می‌دهد، زنان ما واقعا در همه زمینه‌ها توانایی خود را اثبات کردند. از تحصیلات عالیه گرفته تا حضور در مشاغل گوناگون. حتی اکنون در زمینه اقتصاد خانواده بار بسیاری را به دوش می‌کشند. آنها در عرصه‌های دولتی با همه محدودیت‌ها ازجمله نادیده گرفتن حق مدیریتی توانسته‌اند به موفقیت‌های چشم‌گیری برسند. 

او تاکید کرد: این موفقیت‌ها نشان می‌دهد زنان ما در جامعه امروز نقش تازه‌ای پیدا کردند. درنتیجه باید حق‌وحقوق جدیدی برای آنان تعریف شود. مانند قوانینی که درباره ارث، حضانت، اجازه همسر و ... برای آنان وجود دارد، باید شکل تازه‌ای به خود گیرد. 

توکلی ادامه داد: ولی می‌بینیم هرچه ضرورت این حقوق بیشتر احساس شده تفکری که بخواهد جوابگو باشد، کمتر است. مقاومت‌هایی نا به‌جایی صورت می‌گیرد و باعث می‌شود محدودیت‌ها تشدید پیدا کند. مثلا در چند سال اخیر شاهد هستیم موانعی در نظر گرفته می‌شود که اصلا قانونی نیست. مانند نوازندگی خانم‌ها در کنسرت. پیش‌ازاین زنان فقط اجازه خوانندگی نداشتند اما امروز نوازندگی هم به آن اضافه شد و این موضوع سوال برانگیز است. 

این فعال حقوق زن گفت: اکنون ما در برخی از قوانین نیاز به بازنگری و بیشتر از آن احتیاج به اجرا داریم. در کنار جای خالی برخی قوانین برای مطالبات، قوانین خوبی هم وجود دارد که متاسفانه رعایت نمی‌شود. یعنی اجرای آن کاملا به فراموشی و غفلت سپرده شده است. 

او افزود: اگر قوانین موجود پاسخگوی نیازها نباشد، زنان ما روزبه‌روز همچنان پیش می‌روند و راه خود را باز می‌کنند. هرچند انرژی و نیروی زیادی برای آن هم صرف می‌کنند. آنها برای تماشای یک مسابقه ورزشی باید کلی مراحل قانونی طی کنند. این موضوع دغدغه، اضطراب، حساسیت و نگرانی ایجاد می‌کند که باعث می‌شود تا برای رسیدن زمان و انرژی زیادی صرف شود.

توکلی اشاره کرد: امروز به دورانی رسیده‌ایم که با مسئله‌ای به نام زنان روبرو هستیم. اما بسیاری این مسئله را نمی‌بینند و می‌گویند با توجه به مشکلات و مسائل زیادی که داریم چرا باید این موضوع را مطرح کنیم. درصورتی‌که اکنون ما لایه‌ای از واقعیت‌ها را در جامعه می‌بینیم و با آن روبرو هستیم. اکنون نیمی از مردم جامعه نوع زندگی خود را مشخص و انتخاب کردند. با توجه به انتخاب آنها دیگر نمی‌توان به مسئله آنان بی‌توجه بود و گفت وقت آن هنوز فرانرسیده و ما مسائل مهم‌تری داریم. با این روند، هر بار هم خواهیم گفت الان فرصت مناسبی نیست و انگار هیچ‌گاه، وقت آن نیست. 

وی ادامه داد: درصورتی‌که مسئله زنان هیچ‌گاه تعطیل نمی‌شود و نمی‌توان آن را به زمان دیگری موکول کرد. همیشه طبق موقعیت و تناسب و زمینه شرایط باید آن را در نظر گرفت. درحالی‌که اصلا دلیلی هم ندارد که به مطالبات زنان پاسخ داده نشود. این حساسیتی است که گروهی آن را ایجاد کردند و طبق همین که چه اتفاق بزرگی قرار است رقم بخورد باعث می‌شود تا پاسخ نامناسب دهند. 

این جامعه‌شناس گفت: مطالبات زنان مانند درخواست برای مقابله با فساد، برقراری عدالت اجتماعی و... از بین نخواهد رفت. وقتی در جامعه‌ای که از عقاید مختلف، قشرهای گوناگون شکل گرفته مسئولیتی مقابل تک‌تک این افراد وجود دارد که باید به آن پاسخ داده شود. 

او اشاره کرد: ما از یک دولتی که عقاید واپس‌گرا دارد انتظار چندانی نداریم که شرایط بهتری برای زنان فراهم آورد. اما از دولتی که تصور می‌شود حامی و حمایت‌کننده است، انتظار رسیدگی وجود دارد. 

توکلی ادامه داد: متاسفانه اکنون به‌خصوص در دوره دوم دولت آقای روحانی فضایی ایجادشده که مردم را ناامید کنند. بعد از انتخابات که مردم توقع داشتند دولت روند اصلاحات تازه‌ای از پیش بگیرد اما از داخل یا خارج فضایی ایجاد شد که القای تفکر این باشد که رای دادن به هر جریان و جناحی تفاوتی ندارد و درنهایت در تصمیمات جامعه اتفاقی رخ نمی‌دهد. 

این فعال حقوق زن در پایان تاکید کرد: با همه این موارد باید به مطالبات زنان پاسخ داده شود و درگیر شدن با جوانان و دخترانی که معترض هستند، جواب معکوس و منفی دارد. چون مسئله زنان اکنون حجاب اجباری نیست بلکه این موضوع نمادی است در اعتراض به درخواست‌هایی که توجهی به آن نمی‌شود.