فواید کوتاه کردن مو چیست؟ آیا کوتاهی باعث رشد و تقویت مو می‌شود؟

رویداد۲۴ سیما صابری: 

کوتاه کردن مو برای بسیاری از افراد فقط یک تغییر ظاهری است، اما از نظر سلامت ساقه مو نیز می‌تواند فوایدی داشته باشد. حذف قسمت‌های آسیب‌دیده و موخوره، کاهش شکستگی و ساده‌تر شدن مراقبت از مو از مهم‌ترین مزایای کوتاهی منظم هستند. با این حال، برخلاف یک باور قدیمی، قیچی کردن مو باعث نمی‌شود مو از ریشه سریع‌تر رشد کند یا فولیکول‌های مو قوی‌تر شوند.

مو از فولیکول‌هایی که در پوست سر قرار دارند رشد می‌کند؛ در حالی که هنگام کوتاهی تنها قسمت مرده و بیرونی مو، یعنی ساقه، بریده می‌شود. آکادمی پوست آمریکا تأکید می‌کند که کوتاه کردن منظم می‌تواند موهای دوشاخه و آسیب‌دیده را از بین ببرد و ظاهر مو را سالم‌تر کند، اما بر سرعت رشد مو اثری ندارد.

با این حال کوتاهی، به‌ویژه برای موهای بلند، رنگ‌شده، دکلره‌شده یا موهایی که مرتب در معرض حرارت قرار گرفته‌اند، می‌تواند از ادامه آسیب در طول ساقه جلوگیری کند. مطالعات مربوط به ساختار مو نشان می‌دهند هرچه از ریشه به سمت نوک مو حرکت می‌کنیم، ساقه معمولاً آسیب‌دیده‌تر است؛ زیرا مدت بیشتری در معرض شست‌وشو، نور خورشید، اصطکاک، شانه‌کردن و مواد شیمیایی قرار داشته است.

بیشتر بخوانید: جلوگیری از ریزش مو در حمام

کوتاه کردن مو چه فوایدی دارد؟

یکی از واضح‌ترین مزایای کوتاه کردن مو، حذف بخش‌های فرسوده ساقه است. قسمت انتهایی مو، به‌خصوص در موهای بلند، معمولاً قدیمی‌ترین و آسیب‌پذیرترین بخش مو است. با گذشت زمان، لایه محافظ بیرونی یا کوتیکول می‌تواند بر اثر اصطکاک، گرما، اشعه فرابنفش، رنگ و دکلره آسیب ببیند.

تحقیقات نشان داده‌اند که از دست رفتن کوتیکول می‌تواند راه را برای ایجاد شکاف‌های طولی در ساقه باز کند؛ همان چیزی که در ظاهر به شکل «موخوره» دیده می‌شود. 

کوتاه کردن قسمت‌های آسیب‌دیده نمی‌تواند ساقه تخریب‌شده را از نظر زیستی «ترمیم» کند، اما بخش دوشاخه را حذف می‌کند و مانع از آن می‌شود که شکاف به قسمت‌های بالاتر ساقه ادامه پیدا کند.

کلینیک کلیولند نیز توصیه می‌کند افرادی که می‌خواهند موهایشان را بلند کنند، کوتاهی نوک مو را کاملاً کنار نگذارند؛ زیرا موخوره می‌تواند در امتداد تار مو بالا برود و در نهایت باعث شکستگی بیشتر شود. 

آیا کوتاه کردن مو باعث تقویت مو می‌شود؟

اگر منظور از «تقویت مو» قوی‌تر شدن فولیکول و ریشه باشد، پاسخ خیر است.

کوتاه کردن ساقه مو هیچ پیام زیستی به فولیکول نمی‌فرستد و نمی‌تواند تعداد فولیکول‌ها، قطر مو یا سرعت تقسیم سلول‌های مسئول رشد مو را افزایش دهد.

اما کوتاهی می‌تواند باعث شود مو سالم‌تر و پُرتر به نظر برسد. دلیل آن ساده است: نوک موهای نازک، شکسته و چندشاخه حذف می‌شوند و انتهای مو یکدست‌تر می‌شود.

بررسی علمی منتشرشده درباره «موی سالم» نیز نشان می‌دهد صاف بودن سطح ساقه، درخشندگی و سالم بودن انتهای مو از مهم‌ترین ویژگی‌هایی هستند که باعث می‌شوند یک مو سالم‌تر به نظر برسد. 

بنابراین بهتر است به جای جمله «کوتاه کردن مو باعث تقویت مو می‌شود» بگوییم: کوتاهی منظم می‌تواند از شکستگی ساقه جلوگیری کند و ظاهر مو را سالم‌تر نگه دارد.

آیا کوتاه کردن مو باعث رشد سریع‌تر می‌شود؟

این یکی از معروف‌ترین باورهای اشتباه درباره مو است.

رشد مو در فولیکول‌های زیر سطح پوست اتفاق می‌افتد و قیچی کردن انتهای مو هیچ تأثیری بر فعالیت این فولیکول‌ها ندارد. متخصصان آکادمی پوست آمریکا صراحتاً باور «هرچه بیشتر موهایتان را کوتاه کنید، سریع‌تر رشد می‌کند» را یک باور نادرست می‌دانند. 

Cleveland Clinic می‌گوید مو به‌طور متوسط حدود ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر در سال رشد می‌کند و عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سن، تغذیه، وضعیت هورمونی و سلامت عمومی می‌توانند روی چرخه رشد آن اثر بگذارند.

پس چرا بعضی افراد احساس می‌کنند پس از کوتاهی موهایشان سریع‌تر بلند شده است؟

یکی از دلایل این است که وقتی موخوره و شکستگی کاهش پیدا می‌کند، تار مو فرصت بیشتری برای حفظ طول خود پیدا می‌کند. در واقع مو سریع‌تر رشد نکرده؛ فقط بخش کمتری از آن در اثر شکستگی از دست رفته است.

آیا کوتاهی مانع ریزش مو می‌شود؟

در بیشتر موارد، خیر.

ریزش مو با شکستن ساقه تفاوت دارد. ریزش واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که مو از فولیکول جدا می‌شود یا چرخه رشد فولیکول دچار اختلال می‌شود. ژنتیک، تغییرات هورمونی، بیماری‌های خودایمنی، برخی داروها، استرس، کمبودهای تغذیه‌ای و بیماری‌های پوست سر تنها بخشی از علل ریزش مو هستند. 

بنابراین فردی که دچار ریزش محسوس، کم‌پشتی یا ایجاد نواحی بدون مو شده است نباید انتظار داشته باشد با کوتاهی مشکلش برطرف شود.

کوتاه کردن مو فقط ممکن است شکستگی مو را کمتر نمایان کند و مراقبت از موهای ضعیف را آسان‌تر کند.

یک استثنا، فشار مکانیکی ناشی از برخی مدل‌های مو است. بافت‌ها، دم‌اسبی‌ها و مدل‌هایی که مو را به‌شدت می‌کشند می‌توانند در طول زمان باعث نوعی ریزش به نام «آلوپسی کششی» شوند. موهای خیلی بلند و سنگین نیز در بعضی مدل‌های بسته می‌توانند فشار بیشتری ایجاد کنند، اما راه اصلی پیشگیری، شل‌تر بستن مو و کاهش کشش است، نه صرفاً کوتاه کردن آن.

کوتاه کردن مو و موخوره

موخوره شاید مهم‌ترین دلیلی باشد که متخصصان مراقبت از مو، کوتاهی انتهای ساقه را توصیه می‌کنند.

مو در طول زندگی خود دائماً تحت نوعی فرسایش یا Weathering قرار می‌گیرد. آب، نور خورشید، اصطکاک، شانه کردن، سشوار، اتوی مو، دکلره و رنگ‌های شیمیایی به مرور کوتیکول مو را تخریب می‌کنند. 

وقتی کوتیکول به اندازه کافی آسیب ببیند، ساختار داخلی ساقه در معرض آسیب قرار می‌گیرد و ترک‌های طولی شکل می‌گیرند.

درمان آرایشی یا روغن‌ها ممکن است برای مدتی ظاهر نوک‌های دوشاخه را بهتر کنند، اما موخوره واقعی دوباره به هم جوش نمی‌خورد. حذف قسمت شکافته‌شده با کوتاهی، راه مستقیم خلاص شدن از آن است.

چه زمانی موها به کوتاهی نیاز دارند؟

هیچ فاصله زمانی واحدی برای همه افراد وجود ندارد. کسی که موهای طبیعی، کوتاه و بدون رنگ دارد ممکن است به کوتاهی کمتری نیاز داشته باشد، در حالی که فردی که مرتب دکلره، رنگ یا از وسایل حرارتی استفاده می‌کند احتمالاً زودتر با آسیب انتهای مو مواجه می‌شود.

چند نشانه می‌توانند نشان دهند زمان نوک‌گیری یا کوتاهی فرا رسیده است.

موخوره و دوشاخه شدن انتهای مو

اگر نوک تارهای مو به دو یا چند شاخه تقسیم شده باشد، ساقه دچار آسیب ساختاری شده است. ادامه اصطکاک و شانه‌کردن ممکن است شکاف را به سمت قسمت‌های بالاتر مو پیش ببرد.

کوتاه کردن چند سانتی‌متر از قسمت آسیب‌دیده می‌تواند مانع ادامه این شکستگی شود.

شکستگی زیاد مو

دیدن تعداد زیادی تار کوتاه و شکسته روی لباس، بالش یا هنگام شانه کردن لزوماً به معنای ریزش از ریشه نیست.

حرارت زیاد، دکلره، رنگ‌های مکرر و رفتار خشن با مو می‌توانند استحکام ساقه را کاهش دهند. مطالعات میکروسکوپی نیز آسیب قابل توجه بیشتر در ساقه موهای افرادی را نشان داده‌اند که مرتب از رنگ، دکلره یا صاف‌کننده‌های شیمیایی استفاده می‌کنند. 

در این شرایط، کوتاه کردن بخش شدیداً آسیب‌دیده همراه با کاهش عوامل آسیب‌زا منطقی‌تر از اتکا به محصولات موسوم به «ترمیم کامل مو» است.

حالت کشسان و آدامسی مو پس از دکلره

اگر موی خیس بیش از حد کش می‌آید، حالت لاستیکی پیدا کرده یا به آسانی قطع می‌شود، ممکن است ساختار ساقه در اثر مواد شیمیایی آسیب جدی دیده باشد.

کوتاه کردن قسمت‌های شدیداً آسیب‌دیده می‌تواند ظاهر مو را بهتر کند، اما مهم‌تر از آن کاهش یا توقف دکلره و حرارت و استفاده از شیوه‌های مراقبتی ملایم است.

خشک، کدر و زبر شدن نوک مو

نوک موهای بلند معمولاً بیش از بخش نزدیک به ریشه فرسوده است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند تابش خورشید نیز می‌تواند پروتئین‌ها و ساختار کوتیکول را تخریب کند و باعث خشکی، زبری، کاهش درخشندگی و ایجاد موخوره شود. 

اگر خشکی عمدتاً در چند سانتی‌متر انتهای مو دیده می‌شود، کوتاه کردن قسمت فرسوده می‌تواند ظاهر مو را به شکل محسوسی بهتر کند.

کوتاه کردن موهای فر چه فایده‌ای دارد؟

موهای فر الزاماً ناسالم‌تر از موهای صاف نیستند، اما ساختار آنها می‌تواند باعث شود در نقاط خمیدگی بیشتر در معرض شکستگی قرار بگیرند.

کوتاهی مناسب در موهای فر می‌تواند قسمت‌های آسیب‌دیده را حذف و فرم فرها را منظم‌تر کند. با این حال، وز شدن مو لزوماً به این معنا نیست که مو باید کوتاه شود. خشکی، رطوبت هوا، شیوه شست‌وشو و نوع محصولات مصرفی نیز بر وز شدن اثر دارند.

آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کند برای کاهش شکستگی، با موها به‌ویژه هنگام خیس بودن با ملایمت رفتار شود، مصرف حرارت کاهش یابد و محصولات متناسب با نوع مو انتخاب شوند. 

آیا کوتاهی مو باعث کمتر شدن چربی می‌شود؟

خیر. این یکی دیگر از باورهایی است که پشتوانه علمی مشخصی ندارد.

چربی پوست سر از غدد سباسه موجود در پوست تولید می‌شود. کوتاه یا بلند بودن ساقه مو فعالیت این غدد را متوقف نمی‌کند.

ممکن است موی کوتاه راحت‌تر شسته شود یا چربی در آن کمتر به چشم بیاید، اما کوتاهی درمان پوست سر چرب نیست.

اگر چربی شدید با خارش، قرمزی، شوره فراوان یا ریزش همراه باشد، بهتر است علت پوست سر بررسی شود.

آیا موهای کوتاه نگهداری آسان‌تری دارند؟

این بخش بیشتر از آنکه مسئله‌ای پزشکی باشد، یک مزیت عملی است.

موهای کوتاه معمولاً سریع‌تر شسته و خشک می‌شوند، گره کمتری ایجاد می‌کنند و برای بسیاری از افراد به محصولات و زمان کمتری برای حالت دادن نیاز دارند. کاهش زمان استفاده از سشوار و اتوی مو نیز می‌تواند به‌طور غیرمستقیم میزان مواجهه ساقه با حرارت را کاهش دهد.

از سوی دیگر، برخی مدل‌های موی کوتاه برای حفظ فرم ظاهری به اصلاح مکرر نیاز دارند؛ بنابراین کمتر بودن هزینه یا زمان مراقبت برای همه افراد یکسان نیست.

آیا موی کوتاه جذاب‌تر است؟

هیچ معیار علمی ثابتی وجود ندارد که نشان دهد موهای کوتاه یا بلند به‌طور کلی جذاب‌ترند. جذابیت به فرهنگ، سلیقه شخصی، فرم صورت، مدل مو و حتی مد رایج وابسته است.

موی کوتاه می‌تواند خطوط صورت، چشم‌ها و گردن را بیشتر نمایان کند و برای برخی افراد تغییر چشمگیری در ظاهر ایجاد کند؛ اما اینکه این تغییر «جذاب‌تر» باشد، یک قضاوت شخصی است و نمی‌توان آن را به‌عنوان یک واقعیت علمی درباره زنان یا مردان مطرح کرد.

برای داشتن موهای سالم فقط قیچی کافی نیست

کوتاهی منظم تنها یکی از اجزای مراقبت از مو است. آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کند برای کاهش آسیب ساقه، استفاده از حرارت شدید محدود شود، مو با خشونت شانه نشود، پس از شامپو از نرم‌کننده استفاده شود و از مدل‌هایی که به‌طور مداوم مو را می‌کشند پرهیز شود.

اگر موها ناگهان شروع به ریزش کرده‌اند، فرق سر بازتر شده، خط رویش عقب رفته یا لکه‌های بدون مو ایجاد شده‌اند، کوتاهی راه درمان نیست. متخصص پوست می‌تواند علت ریزش را مشخص کند؛ زیرا درمان ریزش موی ارثی با درمان ریزش ناشی از بیماری، استرس یا کشش مو متفاوت است.