مذاکرات روسیه و اوکراین در بنبست ژنو؛ صلح هنوز گروگان اختلاف بر سر زمین و امنیت است
رویداد ۲۴| گفتوگوهای چندروزه ژنو را میتوان یکی از جدیترین تلاشهای اخیر برای مهار جنگ اوکراین دانست؛ تلاشی که اگرچه از نظر فنی وارد جزئیات نظامی شده، اما در سطح سیاسی هنوز با موانع جدی روبهرو است. کاهش زمان مذاکرات در روز پایانی، برای بسیاری از تحلیلگران نشانهای از سختتر شدن روند گفتوگوها تلقی شد؛ بهویژه در شرایطی که هر طرف تلاش میکند بدون عقبنشینی راهی برای تثبیت موقعیت خود پیدا کند.
بیشتر بخوانید:
اظهارات اولیه استیو ویتکاف درباره فضای نسبتاً مثبت مذاکرات، بیشتر بازتاب نگاه واشینگتن به ضرورت ادامه مسیر دیپلماتیک بود تا نشانهای از حصول توافق نزدیک. در مقابل، توصیف مذاکرات به عنوان «دشوار» از سوی مسکو و کییف نشان میدهد که اختلافها همچنان ماهوی و ساختاری است، نه صرفاً تاکتیکی.
به نظر میرسد پیشرفتهای محدود در حوزه نظامی، از جمله بحث درباره خطوط تماس یا سازوکارهای نظارت بر آتشبس، بیشتر جنبه تکنیکی دارد. چنین پیشرفتهایی معمولاً آسانتر حاصل میشود، زیرا طرفها میتوانند درباره سازوکارهای اجرایی گفتوگو کنند بدون آنکه مجبور شوند درباره مسائل حاکمیتی یا سیاسی عقبنشینی کنند.
در مقابل، چالش اصلی همچنان بر سر سرنوشت مناطق مورد مناقشه و شرایط آتشبس احتمالی باقی مانده است. این اختلافها ریشه در اهداف راهبردی دو طرف دارد: از یک سو، مسکو به دنبال تثبیت دستاوردهای میدانی است و از سوی دیگر، کییف تلاش میکند از هر توافقی که به معنای پذیرش تغییر مرزها باشد، فاصله بگیرد.
اظهارات ولادیمیر مدینسکی درباره ادامه مذاکرات، نشانهای از تمایل مسکو به حفظ کانال دیپلماتیک است؛ حتی اگر نتیجه کوتاهمدت حاصل نشود. در سوی دیگر، تأکید ولودیمیر زلنسکی بر دشوار بودن مسیر گفتوگو، بیشتر به مصرف داخلی و حفظ انسجام سیاسی در اوکراین نیز مرتبط است.
در این میان، موضع محتاطانهتر رستم عمروف نشان میدهد که کییف تلاش میکند ضمن حفظ امید به روند دیپلماتیک، از افشای جزئیات احتمالی که میتواند حساسیت داخلی ایجاد کند، خودداری کند.
تا این لحظه، مذاکرات ژنو بیش از آنکه گامی به سمت پایان جنگ باشد، نشاندهنده ورود طرفها به مرحلهای از گفتوگوهای فرسایشی است؛ مرحلهای که در آن، مذاکره بیشتر برای مدیریت جنگ و کنترل هزینههاست تا رسیدن سریع به صلح.
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، احتمالاً شاهد دورهای متعدد گفتوگو خواهیم بود که هرکدام تنها بخش کوچکی از اختلافها را کاهش میدهد، نه اینکه به توافق نهایی منجر شود.
