آنونس کاخ سفید برای نطق تاریخی ترامپ | پیام رئیس‌جمهور آمریکا به ایران و جهان چیست؟

رویداد۲۴| حساب رسمی کاخ سفید از «سخنرانی حماسی و تاریخی» دونالد ترامپ خبر داده و این پیش‌خبر بازار گمانه‌زنی‌ها را داغ کرده است. شرایط کنونی و فضای متشنج و ملتهب بین ایران و آمریکا نیز سبب می‌شود که توجه ایرانی‌ها بیش از دیگران به این موضوع جلب شود به خصوص که تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد رئیس‌جمهور آمریکا از واژه‌هایی مانند «تاریخی» و «بی‌سابقه» فقط برای توصیف یک نطق، استفاده نکرده و احتمالا در پی ساختن یک لحظه سیاسی مهم است؛ لحظه‌ای که قرار است هم افکار عمومی داخلی را بسیج کند و هم پیام مشخصی به بیرون از مرز‌ها بفرستد.

در چنین فضایی، رسانه‌های بین‌المللی تلاش کرده‌اند از دل تحولات اخیر، تصویری از آنچه ممکن است فردا از زبان ترامپ شنیده شود ترسیم کنند.

اقتصاد؛ محور ثابت روایت ترامپ

گزارش‌های اخیر رسانه‌هایی مانند رویترز و وال‌استریت‌ژورنال نشان می‌دهد که تیم ترامپ قصد دارد همچنان اقتصاد را در مرکز روایت سیاسی خود نگه دارد. تحلیلگران در این دو رسانه نوشته‌اند که کاخ سفید می‌کوشد با برجسته‌سازی شاخص‌های رشد، اشتغال و کنترل تورم، تصویری از «بازگشت قدرت اقتصادی آمریکا» ارائه دهد؛ روایتی که برای رأی‌دهندگان مستقل و طبقه متوسط اهمیت حیاتی دارد.

به تعبیر رویترز، ترامپ در سخنرانی‌های کلیدی خود معمولاً تلاش می‌کند «موفقیت اقتصادی» را به هویت ملی گره بزند؛ یعنی از آمار اقتصادی پلی بسازد به سمت مفهوم «عظمت آمریکا». الگویی که احتمالا در سخنرانی فردا ترامپ نیز تکرار خواهد شد.

سیاست خارجی؛ پیام به رقبا و اطمینان به متحدان

رسانه‌های اروپایی و آمریکایی بر این باورند که ترامپ احتمالا تلاش می‌کند در حوزه سیاست خارجی نیز تصویر «آمریکای مقتدر، اما کنترل‌گر» را بازسازی کند. آنطور که بی‌بی‌سی نوشته، کاخ سفید در ماه‌های اخیر میان دو ضرورت در نوسان بوده است: از یک سو نشان دادن قاطعیت در برابر رقبایی، چون چین و روسیه، و از سوی دیگر پرهیز از درگیر شدن در بحران‌های پرهزینه جدید.

نیورک تایمز نیز در تحلیل‌های اخیر خود تأکید کرده که تیم ترامپ می‌داند هرگونه تنش نظامی مستقیم می‌تواند به سرعت فضای داخلی را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، احتمال می‌رود در سخنرانی پیش رو، لحن او درباره رقبا تند، اما حساب‌شده باشد؛ تأکید بر قدرت بازدارندگی، بدون اعلام یک اقدام غافلگیرکننده نظامی.

ترامپ از ایران هم می‌گوید؟

در قبال خاورمیانه و ایران، اما گمانه‌ها متنوع است. یک گمانه این است که ترامپ با استفاده از ادبیات فشار حداکثری، سیگنال‌های جدید بفرستد و بر تنش موجود دامن بزند. گمانه دیگر، اما این است که بار دیگر بر «دیپلماسی از موضع قدرت» تمرکز کند تا هم پیام داخلی بدهد و هم متحدان اروپایی را از خود نراند.

منظور از سخنرانی حماسی چیست؟

استفاده کاخ سفید از واژه «حماسی» قطعا بی‌دلیل نیست. ترامپ قبلا نشان داده که مایل است سخنرانی‌هایش را با نماد‌های تاریخی و ارجاع به مفاهیم هویتی پیوند بزند. به باور تحلیلگران در پولیتیکو او به‌خوبی می‌داند چگونه از زبان ملی‌گرایانه برای تقویت پایگاه اجتماعی‌اش بهره ببرد.

از این منظر، «حماسی» بودن سخنرانی می‌تواند به معنای تأکید بر روایت تاریخی از آمریکا باشد: کشوری که از بحران‌ها عبور کرده، دشمنان را مهار کرده و اکنون در مسیر «بازتعریف رهبری جهانی» قرار دارد. چنین روایتی بیش از آنکه صرفاً اطلاع‌رسان باشد، کارکرد بسیج‌کنندگی دارد.

یک سخنرانی و یک دنیا مستمع

سخنرانی فردا، هرچه باشد، تنها برای مخاطب داخلی طراحی نشده است. تجربه نشان داده هر نطق کلیدی ترامپ همزمان چند لایه پیام دارد. او حتما برای جلب توجه مردم آمریکا از ثبات و رونق می‌گوید، خطاب به متحدانش از تداوم رهبری واشنگتن و خطاب به رقبا نیز از خطوط قرمز ایالات متحده خواهد گفت.

این سخنرانی «تاریخی» اگرچه در قالب یک نطق رسمی ارائه می‌شود، اما در عمل بخشی از یک استراتژی ارتباطی بزرگ‌تر است؛ استراتژی‌ای که هدف آن تثبیت تصویر ترامپ به‌عنوان رهبری است که هم در داخل دست بالا را دارد و هم در خارج از مرز‌ها تعیین‌کننده است.

آیا باید منتظر اعلامی بزرگ بود؟

با وجود هیاهوی رسانه‌ای، بسیاری از تحلیلگران غربی معتقدند احتمال اعلام یک تصمیم کاملاً غافلگیرکننده پایین است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که ترامپ گاه با بزرگ‌نمایی لفظی، سطح انتظار را بالا می‌برد، اما در نهایت، چارچوب سیاست‌ها را در همان مسیر پیشین ادامه می‌دهد.

بنابراین، شاید «تاریخی» بودن سخنرانی بیش از آنکه به معنای تغییر ریل سیاست باشد، به معنای تلاش برای تثبیت روایت سیاسی کاخ سفید باشد؛ روایتی که اقتصاد را ستون فقرات قدرت آمریکا می‌داند و سیاست خارجی را در خدمت همین تصویر بازتعریف می‌کند.

فردا مشخص خواهد شد که آیا ترامپ صرفاً یک نمایش پرطمطراق رسانه‌ای ارائه می‌دهد یا واقعاً قصد دارد صفحه تازه‌ای در سیاست آمریکا ورق بزند؛ اما آنچه مسلم است، این نطق نه یک سخنرانی معمولی، بلکه بخشی از پازل بزرگ‌تری در آرایش سیاسی واشنگتن است.