افشاگری وال استریت ژورنال از برنامه جدید ترامپ | پایان جنگ بدون بازگشایی هرمز؟
رویداد۲۴ | یک روز بعد از تهدید ترامپ به بمباران همه تاسیسات غیرنظامی ایران اعم از تاسیسات نفتی، برقی و آب شیرین کنها، وال استریت ژورنال به نقل از مقامات دولت آمریکا می گوید، دونالد ترامپ به مشاورانش گفته است که حاضر است کارزار نظامی آمریکا علیه ایران را حتی در شرایطی پایان دهد که تنگه هرمز تا حد زیادی بسته باقی بماند؛ تصمیمی که احتمالاً تسلط قاطع تهران بر این آبراه را ادامهدار کرده و عملیات پیچیده بازگشایی آن را به زمانی بعد موکول میکند.
در روزهای اخیر، ترامپ و مشاورانش به این جمعبندی رسیدهاند که تلاش برای باز کردن این گلوگاه میتواند جنگ را فراتر از بازه زمانی چهار تا شش هفتهای مورد نظر او بکشاند. به همین دلیل، او تصمیم گرفته است که آمریکا به اهداف اصلی خود—تضعیف نیروی دریایی ایران و کاهش ذخایر موشکی آن—دست یابد و سپس درگیریهای فعلی را کاهش دهد و همزمان از طریق فشار دیپلماتیک، تهران را به ازسرگیری جریان آزاد تجارت وادار کند. در صورت شکست این مسیر، واشنگتن از متحدانش در اروپا و خلیج فارس خواهد خواست که نقش اصلی را در بازگشایی تنگه بر عهده بگیرند.
به گفته این مقامات، گزینههای نظامی دیگری نیز وجود دارد، اما در حال حاضر در اولویت فوری رئیسجمهور نیست.
در طول یک ماه گذشته، ترامپ نظرات متناقضی درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز بیان کرده است؛ بخشی از الگویی گستردهتر از ارائه اهداف و راهبردهای متناقض در مورد کل جنگ. او در برخی موارد تهدید کرده است که اگر این آبراه تا زمان مشخصی باز نشود، زیرساختهای انرژی غیرنظامی را بمباران خواهد کرد. در مواردی دیگر، اهمیت این تنگه برای آمریکا را کمرنگ جلوه داده و گفته است که بسته بودن آن مشکلی است که دیگر کشورها باید حل کنند.
هرچه تنگه مدت بیشتری بسته بماند، آشفتگی در اقتصاد جهانی بیشتر شده و قیمت سوخت افزایش مییابد. چندین کشور، از جمله متحدان آمریکا، از کاهش عرضه انرژی که پیشتر بهطور آزاد از این گلوگاه عبور میکرد، آسیب دیدهاند. صنایعی که به موادی مانند کود شیمیایی برای تولید غذا یا هلیوم برای ساخت تراشههای رایانهای وابستهاند، با کمبود مواجه شدهاند.
به گفته تحلیلگران، بدون بازگشت سریع به عبور و مرور ایمن، تهران همچنان قادر خواهد بود تجارت جهانی را تهدید کند، مگر آنکه آمریکا و شرکایش به توافقی دست یابند یا بهطور قهری به بحران پایان دهند.
چرا پایان ناگهانی جنگ بعید است؟
تمایل ترامپ به پایان سریع جنگ با برخی اقدامات دیگری که در نظر دارد، در تضاد است. در آخر هفته، ناو یواساس تریپولی و یگان اعزامی سیویکم تفنگداران دریایی وارد منطقه شدند. ترامپ همچنین اعزام عناصری از لشکر ۸۲ هوابرد را دستور داده و در حال بررسی اعزام ۱۰ هزار نیروی زمینی دیگر به خاورمیانه است. در عین حال، او از این جنگ بهعنوان «یک گردش» و «اقامتی دلپذیر» یاد کرده، اما همزمان در حال بررسی مأموریتی پیچیده و پرخطر برای تصرف اورانیوم ایران نیز هست.
روز دوشنبه، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، به خبرنگاران گفت که آمریکا «در مسیر بازگرداندن شرایط عادی» در تنگه قرار دارد، اما آن را در فهرست اهداف اصلی نظامی—از جمله هدف قرار دادن نیروی دریایی، موشکها، صنایع دفاعی و توانایی ساخت سلاح هستهای ایران—قرار نداد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز روز دوشنبه در گفتوگو با الجزیره گفت که کارزار فعلی برای تحقق اهداف نظامی آمریکا ظرف چند هفته به پایان خواهد رسید.
او افزود: «سپس با مسئله تنگه هرمز روبهرو خواهیم شد و این به ایران بستگی دارد… یا ائتلافی از کشورها در سراسر جهان و منطقه، با مشارکت ایالات متحده، اطمینان حاصل خواهند کرد که این تنگه به هر شکل ممکن باز بماند.»
با افزایش فشارها بر واشنگتن برای رسیدگی به وضعیت تنگه هرمز، مقامات ارشد بارها این مشکل را کماهمیت جلوه دادند. پیت هگست، وزیر دفاع، در ۱۳ مارس به خبرنگاران گفت اقدامات ایران نشانه «استیصال محض» است و «موضوعی است که ما با آن درگیر هستیم و جای نگرانی ندارد.»
برای دور زدن این مشکل، ترامپ بهطور فزایندهای از شرکتهای کشتیرانی خواست که با پذیرش ریسک از این مسیر عبور کنند. وقتی این رویکرد نتیجه نداد، او مستقیماً تهران را تهدید کرد. ترامپ هفته گذشته عبور برخی کشتیها با اجازه ایران را بهعنوان یک امتیاز تلقی کرد و همین موضوع به آغاز دور جدیدی از دیپلماسی که او امیدوار است به پایان جنگ منجر شود، کمک کرد.
اما پس از آنکه روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت که ایران اکنون توسط «رژیمی معقولتر» اداره میشود، تهدید کرد که اگر تنگه هرمز فوراً «برای کسبوکار باز» نشود، نیروگاههای برق و تأسیسات نفتی ایران—از جمله پایانه صادراتی جزیره خارگ—را هدف قرار خواهد داد.
لیویت به خبرنگاران گفت: «ترامپ بدون وقفه به مسیر خود ادامه خواهد داد و انتظار دارد رژیم ایران با دولت آمریکا به توافق برسد.»
وال استریت ژورنال مدعی است که مقامات فعلی و پیشین معتقدند که با تضعیف توان نظامی ایران، توان این کشور برای کنترل گذرگاه کاهش خواهد یافت.
ریچ گلدبرگ، از مقامات پیشین شورای امنیت ملی در دوره ترامپ، گفت: «وقتی به آن اهداف راهبردی دست پیدا کنید، طبیعتاً گام بعدی تمرکز بر تنگه هرمز خواهد بود، زیرا بخش زیادی از تهدید خارجی آنها را تضعیف کردهاید و میتوانید منابع نظامی خود را به آن مأموریت اختصاص دهید.»
با وجود تهدیدها برای بازگشایی این آبراه، ترامپ و تیمش تأکید دارند که این تنگه برای کشورهای اروپا، خاورمیانه و آسیا بسیار مهمتر از آمریکاست و برای نیازهای انرژی ایالات متحده حیاتی نیست. مقامات ارشد در واشنگتن هفتههاست از متحدان و شرکای خود خواستهاند برای مذاکره یا عملیات جهت تضمین عبور حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از این مسیر برنامهریزی کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، روز دوشنبه در گفتوگو با فاکسنیوز پیشنهاد داد که آمریکا یا یک گروه چندملیتی میتواند نفتکشها را اسکورت کند. اظهارات او نشاندهنده فوریتی برای بازگشایی فوری تنگه نبود.
او گفت: «بازار بهخوبی تأمین شده است و ما شاهد افزایش تدریجی تعداد کشتیهایی هستیم که روزانه عبور میکنند، زیرا برخی کشورها فعلاً با ایران به توافقهایی دست یافتهاند. اما در طول زمان، آمریکا کنترل تنگه را دوباره به دست خواهد گرفت و آزادی کشتیرانی برقرار خواهد شد؛ چه از طریق اسکورت آمریکا و چه با یک ائتلاف چندملیتی.»
در این ماه، نزدیک به ۴۰ کشور—از جمله بریتانیا، فرانسه و کانادا—تعهد دادهاند که «آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب بهمنظور تضمین عبور ایمن از تنگه» اعلام میکنند.
حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت از این تنگه عبور میکند و طبق دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ حدود ۸۴ درصد نفت خام و ۸۳ درصد گاز طبیعی مایع عبوری از این مسیر به بازارهای آسیایی ارسال شده است.
کنترل ایران بر این آبراه باعث شد قیمت شاخص نفت آمریکا روز دوشنبه برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد. برخی تحلیلگران مالی پیشبینی میکنند در صورت ادامه اختلال در این مسیر به دلیل جنگ، قیمتها حتی ممکن است تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه افزایش یابد.
