بهمن حمله به زیرساختها به ماهشهر رسید | چرا ترامپ زیست ایرانیان را هدف گرفت؟
رویداد۲۴| صبح امروز شنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ منطقه ویژه پتروشیمی ماهشهر در استان خوزستان هدف حمله هوایی مشترک آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. مسئولان محلی از وقوع چندین انفجار مهیب در بخشهای مختلف این منطقه خبر دادند و دود غلیظ از بخشهای پتروشیمی به آسمان برخاست. در پی این تهاجم هوایی، شرکتهای پتروشیمی فجر ۱ و ۲، رجال، امیرکبیر و پتروشیمی ابوعلی مورد اصابت قرار گرفتهاند و عملیات تخلیه و امدادرسانی در جریان است. تاکنون گزارش رسمی درباره تلفات انسانی منتشر نشده، اما احتمال افزایش آمار مجروحان – ۵ نفر تا کنون - و تلفات غیرنظامیان مورد توجه است.
اطلاعیه منطقه ویژه پتروشیمی نیز اعلام کرد که پس از حمله، تمامی نیروهای فعال صنعتی تخلیه شدهاند تا از خسارات جانی جلوگیری شود، اما هنوز وضعیت دقیق خسارت زیرساختی و پیامدهای اقتصادی آن روشن نشده است.
زیرساختزدایی یا عملیات نظامی؟
پتروشیمیهای ماهشهر از مهمترین مراکز تولید ارزش افزوده غیرنفتی، اشتغال پایدار و صادرات صنعتی ایران هستند و هدف قرار گرفتن آنها نمیتواند در چارچوب یک هدف نظامی مشروع تعریف شود. حمله امروز به این مجتمعها بیش از آنکه تاکتیکی نظامی باشد، به نظر میآید بخشی از سیاست زیرساختزدایی باشد که پیامد مستقیم آن فلج کردن زیست اجتماعی و اقتصادی کشور است.
کارشناسان امنیتی و تحلیلگران حقوق بینالملل بارها تاکید کردهاند که حمله به زیرساختهای انرژی و آب و صنایع غیرنظامی نه تنها استراتژی نظامی مؤثری نیست، بلکه میتواند به بحرانهای اقتصادی، بیثباتی اجتماعی و قطع خدمات حیاتی برای مردم منجر شود.
در این چارچوب، حمله به پتروشیمیها که عملاً تولیدکننده مواد اولیه صنایع داخلی و کمککننده به رفاه عمومیاند، میتواند پیامدهایی فراتر از یک عملیات نظامی مرسوم داشته باشد و به مقابله با حقوق بشر و هنجارهای بینالمللی تعبیر شود.
صدای مردم و نسلهای گذشته؛ میراثی که مورد حمله قرار گرفت
حمله امروز در پی افزایش تهدیدات ترامپ برای حمله به نیروگاهها و برگرداندن ایران به عصر حجر، به خصوص بعد از حمله پل بی ۱ در کرج و انیستیو پاستور، نگرانیها در سطح جامعه را به طرز قابل توجهی افزایش داده است. شاهد آنکه حتی نواده عبدالحسین میرزا فرمانفرما، واقف زمین «انستیتو پاستور» (بخشی از توسعه بهداشت عمومی ایران) نیز در تویتی نوشته که پدربزرگش زمین را برای ساخت این مرکز اهدا کرد، خانوادهاش واکسیناسیون خود را در آنجا انجام دادهاند و این سایت بخش مهمی از تاریخ و هویت اجتماعی ایران بوده است.
او این حملات را نه به جنگ با یک نظام، بلکه به نابودی گذشته، حال و آینده ملت ایران تعبیر کرده است و نوشته است: این موضوع درباره نظام فعلی ایران نیست. هدف اسرائیل نابودی گذشته، حال و آینده ما به عنوان یک ملت است. … «روزی خواهد رسید که رضا پهلوی را به جرم خیانت و کمک و معاونت در جنایات جنگی محاکمه خواهیم کرد.»
این روایت شخصی یک خانواده تاریخی، تا حد زیادی نشاندهنده احساسی است که امروز بخش گستردهای از جامعه نسبت به حمله به زیرساختها دارد. اینکه زیرساختها نه فقط سازههای اقتصادی بلکه حافظه جمعی و آینده جامعهاند.
حمله به زیرساختها؛ نقض حقوق بشر و قوانین بینالمللی
حقوق بینالملل جنگی صراحتاً حمله به زیرساختهای حیاتی غیرنظامی را ممنوع کرده است. بنابر اصول پذیرفتهشده در کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای مرتبط، تخریب تأسیسات ضروری برای بقای جمعیت غیرنظامی مانند انرژی، آب، غذا و صنایع حیاتی باید از هرگونه تعرض مسلحانه محفوظ بماند.
تحلیلگران حقوقی معتقدند این حملات، حتی اگر با ادعای مقابله با توانهای اقتصادی یا لجستیکی کشور هدف صورت بگیرد، در چارچوب «هدف نظامی مشروع» نمیگنجد و باید به عنوان نقض حقوق بشر و قوانین بینالملل محکوم شود، بهویژه زمانی که پیامد مستقیم آن بیثباتی معیشتی، آلودگی و افزایش رنج غیرنظامیان باشد.
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی؛ زخم عمیقتر از ماده
حمله به پتروشیمیها به معنای قطع زنجیره تولید داخلی، کاهش تولید غیرنفتی و تهدید مستقیم به اشتغال کارگران است. این تأسیسات نه فقط مراکز تولید صنعتی هستند، بلکه بخشی از ساختار توسعه معاصر ایران به حساب میآیند. ضربه زدن به چنین زیرساختهایی، عملاً به معنای تهاجم به کیفیت زندگی مردم و تصاحب منابع اقتصادی یک کشور با هدف فشار اجتماعی است - رویکردی که پیش از این در جنگهای مدرن نیز بهعنوان «زیرساختزدایی استراتژیک» شناخته شده است، اما بهرغم مخالفت شدید حقوقدانان، همچنان آمرانه اجرا میشود.
حمله امروز به منطقه ویژه پتروشیمی ماهشهر فراتر از یک عملیات نظامی ساده است. این حمله نشانهگر تغییر راهبردی به سمت تخریب زیرساختهای غیرنظامی و فشار بر زندگی روزمره مردم است.
