نوشابه رژیمی و تهدید مغز؛ افزایش ۴ برابری خطر زوال عقل با مصرف روزانه
رویداد۲۴| «یک نوشابه رژیمی، لطفاً.» به نظر میرسد انتخابی بدیهی و سالمتر باشد؛ حذف قند، اما حفظ لذت. با این حال، موضوع به این سادگی نیست. پژوهشگران در حال بررسی این احتمال هستند که آیا ما یک مشکل را با مشکلی دیگر—اینبار برای مغز—جایگزین کردهایم یا نه.
آنچه پژوهشها نشان میدهد
نوشابههای رژیمی کالری بسیار کمی دارند یا اصلاً کالری ندارند و برای ایجاد طعم شیرین، به شیرینکنندههای مصنوعی مانند آسپارتام یا سوکرالوز متکی هستند.
جاز رابینز، متخصص تغذیه جامعنگر، به اپک تایمز گفت: «آنها گزینهای محبوب برای زمانی هستند که فرد هوس یک نوشیدنی شیرین کرده، اما میخواهد مصرف کالری خود را کنترل کند.»
با این حال، یک مطالعه جدید نشان داده است افرادی که بیش از یک نوشابه رژیمی در روز مصرف میکنند، بیش از چهار برابر بیشتر در معرض ابتلا به زوال عقل قرار دارند نسبت به کسانی که یک نوشابه یا هیچ مصرف نمیکنند. همچنین، هر نوشابه رژیمی اضافی در روز با حدود ۳۹ درصد افزایش خطر همراه بوده است.
هانا گاردنر، استاد پژوهشی و یکی از نویسندگان این مطالعه، به اپک تایمز گفت: «ما نمیدانیم کدام ترکیبات ممکن است عامل این ارتباط باشند. برای درک اینکه آیا انواع مختلف نوشابههای رژیمی نقشهای متفاوتی دارند یا نه، به تحقیقات بیشتری نیاز است.»
این یافتهها بخشی از یک الگوی گستردهتر هستند. فراتر از مطالعات منفرد درباره نوشابههای رژیمی، پژوهشهای دیگری نیز به بررسی شیرینکنندههای مصنوعی بهطور کلی و تأثیرات احتمالی آنها بر سلامت شناختی در طول زمان پرداختهاند. یک مطالعه نشان داد که شیرینکنندههای کمکالری یا بدون کالری با کاهش سریعتر عملکرد شناختی در طول هشت سال مرتبط بودهاند و اثرات بلندمدت بهویژه با شیرینکنندههای مصنوعی و الکلهای قندی ارتباط داشته است.
شیرینکنندههایی مانند ساخارین، آسهسولفام، آسپارتام، نئوتام و سوکرالوز ترکیباتی مصنوعی هستند و بسیار قویتر از قند معمولی عمل میکنند؛ به این معنا که مقدار بسیار کمی از آنها برای ایجاد طعم شیرین کافی است.
با این حال، ممکن است پیامدهای ناخواستهای نیز داشته باشند. شیرینکنندههای مصنوعی میتوانند تعادل میکروبی روده را بر هم بزنند و به عدم تحمل گلوکز کمک کنند. از آنجا که روده و مغز از طریق محور روده–مغز بهطور نزدیک با یکدیگر در ارتباط هستند، این تغییرات ممکن است در طول زمان بر التهاب، پیامرسانی عصبی و عملکرد مغز تأثیر بگذارند.
مصرف بیشتر نوشابههای رژیمی همچنین با خطرات عروقی مرتبط بوده است. عملکرد ضعیف رگهای خونی میتواند جریان خون به مغز را کاهش دهد؛ جریانی که برای رساندن اکسیژن و مواد مغذی و حفظ عملکرد طبیعی شناختی ضروری است.
مفو تسوکودو، متخصص تغذیه کارکردی، به اپک تایمز گفت: «چندین سازوکار برای این موضوع مطرح شده است، مانند تأثیرات احتمالی بر حساسیت به انسولین و همچنین تغییرات در میکروبیوم روده که میتواند بر التهاب و عملکرد مغز اثر بگذارد.»
رابینز گفت مصرف گاهبهگاه نوشابه رژیمی بهتنهایی بعید است اثر مستقیمی داشته باشد؛ اما مصرف منظم و زیاد آن ممکن است مضر باشد.
آیا نوشابه معمولی گزینه بهتری است؟
خیر. اثرات منفی نوشابه معمولی بر سلامت قلبیعروقی و سوختوساز بهخوبی ثابت شده است و مغز نیز از این آسیبها در امان نیست.
هانا گاردنر گفت: «جایگزین کردن نوشابه رژیمی با نوشابه معمولی، انتخاب سالمی نیست.»
شواهد گستردهای از این دیدگاه پشتیبانی میکنند. نوشابه معمولی مقادیر بالایی از قند افزوده را وارد بدن میکند که باعث افزایش سریع قند خون و انسولین میشود. جاز رابینز اشاره کرد که مصرف زیاد قند افزوده با طیفی از پیامدها برای بدن و مغز مرتبط است؛ از جمله افزایش خطر ضعف حافظه، التهاب بیشتر و ابتلا به دیابت نوع ۲.
شواهد همچنین به ارتباط میان مصرف قند و خلقوخو اشاره دارند. تحلیلی از ۴۰ مطالعه با مشارکت بیش از یک میلیون نفر نشان داد که مصرف بیشتر قند با افزایش ۲۱ درصدی خطر افسردگی همراه است.
ارتباط روده و مغز نیز در این میان اهمیت دارد. همانند شیرینکنندههای مصنوعی، قند نیز میتواند تعادل میکروبی روده را بر هم بزند. رژیم غذایی پرقند ترکیب باکتریهای روده را تغییر میدهد، بهطوری که گونههای مفید کاهش یافته و گونههای مضر افزایش مییابند. این عدم تعادل که به آن «دیسبیوز» گفته میشود، میتواند از طریق سیگنالهای التهابی و محصولات متابولیکی بر عملکرد مغز و خلقوخو تأثیر بگذارد.
مفو تسوکودو گفت: «هم نوشیدنیهای شیرین و هم نوشیدنیهای رژیمی ممکن است از طریق مسیرهای متابولیکی و عروقی مشابه، بر سلامت مغز اثر منفی بگذارند.»
چه چیزی بنوشیم؟
جایگزینهایی که بیشترین پشتوانه علمی را دارند، در عین حال سادهترین گزینهها هستند.
جاز رابینز گفت: «آب ساده یا آب گازدار میتواند جایگزین خوبی برای نوشابه رژیمی باشد، زیرا همان حس گازدار بودن مورد علاقه بسیاری از مصرفکنندگان نوشابه را فراهم میکند.» برای افزودن طعم، میتوان برشهای لیمو یا خیار، یا مقداری توت به آب اضافه کرد، بدون آنکه قندی وارد شود.
آب نارگیل گزینه دیگری است. این نوشیدنی بهطور طبیعی آبرسان است و حاوی الکترولیتهاست؛ با این حال، قند طبیعی نیز دارد و بهتر است در حد اعتدال مصرف شود.
مفو تسوکودو افزود نوشیدنیهای گیاهی بدون شکر یا آب طعمدارشده با میوه و گیاهان نیز میتوانند به ترک تدریجی نوشیدنیهای شیرین کمک کنند. او گفت: «این نوشیدنیها در مطالعات بزرگ با نتایج بهتر در سلامت متابولیک و شناختی مرتبط بودهاند.»
راهکار عملی دیگر این است که نوشیدنیهای شیرین را با آب گازدار رقیق کنید، یا بهصورت متناوب بین نوشیدنیهای شیرین و بدون شکر مصرف کنید تا بهتدریج میزان شیرینی کاهش یابد، نه اینکه یکباره حذف شود.
منبع: اپک تایمز
