از شادمهر و کینگ رام تا معین و بیژن مرتضوی؛ خوانندههایی که در صف بازگشت به ایراناند
رویداد۲۴- یک توییت کوتاه از بهمن بابازاده کافی بود تا بحث «بازگشت خوانندگان خارجنشین» دوباره به صدر گفتوگوهای فضای مجازی برگردد؛ بحثی که همزمان با گمانهزنی، انتقاد و امیدواری، به یکی از پرواکنشترین موضوعات این روزها تبدیل شده است.
بهمن بابازاده، خبرنگار حوزه موسیقی، در توییتی که به سرعت پربازدید شد، نوشت: «چهار خواننده ایرانی خارج از ایران (دو نام خیلی سرشناس و دو چهره قدیمی) در آستانه بازگشت واقعی به ایران هستند. موضوع دیگر حضور در برنامههای پلتفرمی نیست. موضوع برگشتن واقعی به کشور است. قرارها گذاشته شده، حرفها زده شده، تضمینها داده شده. در هیچ دورهای تا این حد جدی نبوده...»
همین چند خط، کافی بود تا بار دیگر پروندهای قدیمی در حوزه فرهنگ باز شود؛ پرونده بازگشت هنرمندانی که سالهاست خارج از ایران فعالیت میکنند و هر از گاهی خبرهایی درباره احتمال بازگشتشان مطرح میشود، اما کمتر به سرانجام رسیده است.
دوگانه آشنا؛ «اولویت نیست» یا «نشانه گشایش»؟
بازتاب این توییت، بیش از هر چیز، شکاف نگاهها در افکار عمومی را نشان میدهد. بخشی از کاربران با نگاهی انتقادی، این پرسش را مطرح میکنند که در شرایطی که کشور با بحرانهای متعدد اقتصادی و اجتماعی دستوپنجه نرم میکند و هنوز سایه اتفاقات ماههای گذشته و تنشهای منطقهای بر سر جامعه سنگینی میکند، طرح چنین موضوعی چه اولویتی دارد.
در مقابل، گروهی دیگر این خبر را نه صرفاً یک اتفاق هنری، بلکه یک «سیگنال» تلقی میکنند؛ نشانهای از اینکه شاید در حوزه اجتماعی و فرهنگی، نوعی بازنگری در حال شکلگیری است. از نگاه این دسته، بازگشت چهرههای شناختهشده میتواند حامل پیامی فراتر از موسیقی باشد؛ پیامی درباره امکان کاهش محدودیتها و باز شدن فضا.
گمانهزنی شروع شد؛ از شادمهر تا کینگ رام
در غیاب هرگونه اطلاعات رسمی، فضای مجازی خیلی زود کار خود را کرد و گمانهزنیها درباره اسامی احتمالی آغاز شد. در این میان، نام شادمهر عقیلی بیش از دیگران تکرار میشود؛ خواننده و آهنگسازی که در دهه ۷۰ و اوایل ۸۰ یکی از چهرههای بیبدیل موسیقی پاپ ایران بود و پس از مهاجرت، فعالیت خود را در خارج از کشور ادامه داد. بازگشت احتمالی او، اگر واقعیت داشته باشد، بدون تردید یکی از مهمترین تحولات موسیقی پاپ در سالهای اخیر خواهد بود.
در کنار او، نام کینگ رام نیز مطرح شده؛ چهرهای از نسل جدید موسیقی که با فضای رپ و همکاری با گروههای مطرح این ژانر شناخته میشود. مطرح شدن نام او، نشان میدهد که گمانهزنیها تنها محدود به چهرههای کلاسیک و قدیمی نیست و حتی طیفهای جدیدتر موسیقی نیز در این بحث دخیل شدهاند.
گزینههای کمحاشیهتر؛ معین و بیژن مرتضوی
با این حال، آنجا که بابازاده از «دو چهره قدیمی» سخن گفته، تحلیلها به سمت نامهایی مانند معین و بیژن مرتضوی نیز رفته است؛ هنرمندانی که هم سابقه طولانی در موسیقی دارند و هم در سالهای گذشته، بارها از تمایل خود برای بازگشت به ایران سخن گفتهاند.
برخی تحلیلگران معتقدند این دسته از هنرمندان، به دلیل نوع فعالیت و فاصله نسبی از مواضع سیاسی تند، ممکن است مسیر هموارتری برای بازگشت داشته باشند. به همین دلیل، احتمال تحقق چنین سناریویی از نگاه برخی ناظران، واقعبینانهتر ارزیابی میشود. ناگفته نماند که کنشگریهای برخی از این هنرمندان در روزهای اخیر نیز در ایجاد این شایعات موثر بوده است؛ مثلا استوری شادمهر برای دختران مدرسه میناب یا ابراز نگرانی معین از تهدید زیرساختهای ایران.
سکوت رسمی؛ ابهام پابرجاست
با وجود بالا گرفتن بحثها، آنچه بیش از همه به ابهام دامن زده، سکوت نهادهای رسمی است. تا این لحظه، هیچیک از مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واکنشی به این خبر نشان ندادهاند. پیگیریهای رویداد۲۴ نیز به نتیجه نرسیده؛ نه تأییدی در کار است و نه تکذیبی.
با این حال، سابقه کاری بهمن بابازاده در حوزه موسیقی باعث شده بسیاری از فعالان این حوزه، اصل خبر را چندان دور از واقعیت ندانند. او پیشتر نیز در موارد متعددی خبرهایی منتشر کرده که بعدها تأیید شدهاند. به همین دلیل، تردیدها بیشتر متوجه «جزئیات» ماجراست، نه اصل آن.
خرداد؛ موعد احتمالی یک اتفاق؟
در این میان، آنطور که خبرنگار رویداد۲۴ کسب اطلاع کرده، اگر این روند به نتیجه برسد، زمانبندی اولیه برای تحقق آن خردادماه خواهد بود. با این حال، هنوز هیچ نشانه قطعی درباره نحوه اجرای این تصمیم یا حتی نهایی شدن آن وجود ندارد.
فارغ از اینکه این خبر در نهایت به واقعیت تبدیل شود یا نه، واکنشها به آن نشان میدهد که جامعه ایران همچنان به شدت نسبت به نشانههای تغییر حساس است. بازگشت چند خواننده، در ظاهر یک اتفاق فرهنگی است، اما در لایههای عمیقتر، به عنوان نشانهای از جهتگیریهای کلانتر تعبیر میشود.
شاید به همین دلیل است که این توییت کوتاه، چنین بازتاب گستردهای پیدا کرده؛ چون برای بخشی از جامعه، نه فقط درباره موسیقی، بلکه درباره «امکان تغییر» حرف میزند.
