روایت کاظم جلالی از ۵ سفر محرمانه شهید لاریجانی به روسیه

رویداد۲۴| ۱۳ خردادماه، زادروز تولد شهید علی اردشیر لاریجانی است. مردی که به تعبیر اصولگرایان، شهادتش در جنگ رمضان، پس از شهادت رهبری، خیلی دل‌ها را سوزاند. از همین رو، پای صحبت کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه و یکی از همکاران قدیمی شهید لاریجانی در مجلس نشسته‌ایم تا از روایت‌ها و خاطراتشان بگوید.

او در این گفت‌و‌گو که مشروح آن در روز‌های آینده منتشر می‌شود، هم از یکشنبه سیاه مجلس روایت کرد و هم از ماجرای تصویب برجام. سفر‌های شهید لاریجانی به روسیه و ماجرای تحقیق و تفحص‌ها از زندان کهریزک و کوی دانشگاه هم از دیگر موضوعاتی بود که در این گپ‌وگفت یک‌ساعته مطرح شد.

سفیر ایران در روسیه، درباره ماجرای ریاست شهید لاریجانی در مجلس هشتم گریزی به رقابت او و حدادعادل زد و در گفت‌و‌گو با خبرگزاری خبرآنلاین بیان کرد: «زمانی که شهید لاریجانی به ریاست مجلس رسیدند، آقای دکتر حدادعادل یک دسته‌گل بسیار بزرگ و فاخر به عنوان تبریک برای ایشان فرستادند. شاید کمتر کسی این را بداند، اما همان زمانی که رأی آوردند، دکتر حدادعادل که شخصیتی اخلاقی و متواضع هستند، برای ایشان دسته‌گلی فرستادند و آرزوی موفقیت کردند.»

وی همچنین درباره ملاقات‌های شهید لاریجانی با رئیس‌جمهور روسیه گفت: «تقریباً عمده ملاقات‌های ایشان با آقای پوتین سه ساعت یا بیشتر از سه ساعت طول می‌کشید. فقط یک ملاقات زیر سه ساعت بود و آن هم به این دلیل که آقای پوتین باید حدود یک ساعتی با رئیس‌جمهور دیگری در دنیا تماس می‌گرفتند و در میانه ملاقات گفتند که در ساعت مشخصی یک گفت‌وگوی تلفنی دارند و این نشان می‌داد که زمان ملاقات باید محدود باشد.»

در ادامه بخشی از گفت‌وگوی کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه را در خبرگزاری خبرآنلاین می‌خوانید؛

* آشنایی شما با شهید لاریجانی از کجا شروع شد؟

چون ایشان مسئول بودند و ما هیچ‌کاره بودیم، همه ما ایشان را خیلی می‌شناختیم؛ مثل اینکه ما الآن خیلی از مسئولان کشور را می‌شناسیم. اما آنجایی که آشنایی متقابل با ایشان پیدا کردم، زمانی بود که با صدا و سیما کار می‌کردم.

یک زمانی من مجری ـ کارشناس برنامه در صدا و سیما بودم. برنامه‌ای به نام «اندیشه‌ها» در شبکه ۴ سیما بود و من آن را در سال‌های ۱۳۷۴، ۱۳۷۵ و ۱۳۷۶ کار می‌کردم. برنامه دیگری هم بود به نام «جهان سیاست» که به شکل زنده از شبکه ۲ تلویزیون پخش می‌شد و من مسئول اجرای آن بودم.

به سبب همین برنامه‌ها با آقای دکتر لاریجانی آشنا شدیم. بعد که وارد مجلس ششم شدم، ایشان رئیس سازمان صدا و سیما بودند و از آنجا، طی دوران مجلس ششم و هفتم، ارتباطات ما بیشتر و نزدیک‌تر شد. در مجلس هشتم، ایشان از قم کاندیدا شدند و به مجلس آمدند و از آنجا دیگر ارتباطات ما قوی‌تر شد.

دکتر حدادعادل در تمام دورانی که نماینده بودند، برای موفقیت مجلس تلاش می‌کردند

* در مجلس هشتم چه اتفاقی افتاد که از ایشان حمایت کردید و نوع برخورد با آقای حدادعادل پس از ریاست در مجلس هشتم چطور بود؟

به هر حال در مجلس سلیقه‌های متفاوتی وجود دارد. جناب دکتر حدادعادل شخصیت اخلاقی ارزنده و ارزشمندی هستند و خود من نیز شاید زودتر از آقای لاریجانی با دکتر حدادعادل کار می‌کردم و در خدمت ایشان بودم. یک زمانی در مدرسه فرهنگ، دکتر حدادعادل تاریخ تدریس می‌کردم؛ لذا به ایشان نزدیک بودیم.

بعد‌ها برداشت‌ها به این سمت رفت که تغییراتی در هیأت رئیسه مجلس ایجاد شود و دکتر لاریجانی کاندیدا شدند. من فکر می‌کنم آن دوران، از این جهت یکی از دوره‌های خوب بود که هر دو بزرگوار، به دلیل ارتباطی که از سابق وجود داشت، نمی‌خواهم بگویم هیچ دلخوری‌ای وجود نداشت، چون شاید زیاده‌گویی باشد، اما هیچ تنش و گلایه‌ای را خارج از محدوده خودشان بروز ندادند.

زمانی که شهید لاریجانی به ریاست مجلس رسیدند، آقای دکتر حدادعادل یک دسته‌گل بسیار بزرگ و فاخر به عنوان تبریک برای ایشان فرستادند. شاید کمتر کسی این را بداند، اما همان زمانی که رأی آوردند، دکتر حدادعادل که شخصیتی اخلاقی و متواضع هستند، برای ایشان دسته‌گلی فرستادند و آرزوی موفقیت کردند. در تمام دورانی هم که نماینده بودند، برای موفقیت مجلس تلاش می‌کردند. اگرچه رقابت‌های درون‌گروهی وجود داشت و من آن را انکار نمی‌کنم. خود ما فراکسیون داشتیم و رقابت می‌کردیم.

آقای دکتر لاریجانی نیز حتی در محافل خصوصی که ما حضور داشتیم، بسیار حرمت جناب حدادعادل را نگه می‌داشتند و نسبت به شخصیت ایشان احترام ویژه‌ای قائل بودند. من این موضوع را در جلسات، سخنان و رفتار ایشان نسبت به دکتر حدادعادل به‌وضوح می‌دیدم.

فکر می‌کنم دلخوری دکتر حدادعادل دلخوری‌ای کلی بود

* دلخوری که اشاره کردید، دلخوری آقای حدادعادل از شهید لاریجانی بود یا از اصولگرایان؟

باید از خودشان پرسید، اما فکر می‌کنم دلخوری کلی بود. انسان، و به طور کلی هر کسی در هر جایگاهی قرار بگیرد، طبیعی است که دلخوری‌هایی برایش به وجود بیاید. اما آنچه من در شخصیت دکتر حدادعادل دیدم و در سالیانی که به ایشان ارادت دارم، این است که خیلی بزرگوارانه از این مسائل عبور می‌کنند و هیچ چیزی را در دل خود نگه نمی‌دارند و در صدد این نیستند که روزی یا جایی انتقام بگیرند یا اقدامی انجام دهند. من چنین چیزی را در شخصیت ایشان ندیده‌ام. ایشان بسیار شخصیت اخلاقی و بزرگی دارند.

به یاد دارم همان زمان، در مصاحبه‌ای که کرده بودم، می‌گفتم که‌ای کاش مجلس دو رئیس داشت. البته این موضوع را به طنز مطرح کردم، اما واقعیت این است که می‌خواستم بگویم شایستگی هر دو بزرگوار آن‌قدر زیاد است که‌ای کاش می‌توانستیم دو نفر را در جایگاه ریاست مجلس داشته باشیم.

* آقای لاریجانی سفر‌های محرمانه به روسیه داشتند؟ سطح برخورد‌ها با ایشان در جلسات به چه صورت بود؟

سفر‌های ایشان، به جز دو مورد که خبری کردیم، بقیه محرمانه بود. یعنی هم ما و هم طرف روس، سفر‌های ایشان را رسانه‌ای نکردیم. فقط دو سفر ایشان اعلام شد.

* یعنی سفر محرمانه زیاد داشتند؟

بله، آقای لاریجانی در همین یک سال و نیم اخیر، هفت سفر به روسیه داشتند که دو سفر آن قبل از دبیری ایشان در شورای عالی امنیت ملی بود؛ به عنوان نماینده و فرستاده ویژه رهبری شهید. بعد از آنکه دبیر هم شدند، پنج سفر به روسیه داشتند. از این سفرها، دو مورد رسانه‌ای شد.

در یکی از این سفرها، طرف روس با من تماس گرفت و ابراز علاقه کرد که سفر رسانه‌ای شود و آقای لاریجانی هم مخالفتی نکردند و خبر آن منتشر شد. اما سفر آخری که در ۱۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ صورت گرفت، به شکل دیگری رسانه‌ای شد. ما دیدیم وقتی هواپیمای ایشان حرکت کرد، سه یا چهار هزار نفر در فلایت‌رادار آن را تماشا می‌کنند. زمانی که هواپیما در مسکو نشست، این رقم به ۳۴ هزار نفر رسیده بود. برای فلایت‌رادار، این عدد بسیار بالایی است.

بعد هم یک‌سری شایعات شکل گرفته بود. در ماشینی که ایشان سوار شدند، به ایشان گفتم که این سفر را باید رسانه‌ای کنیم. پرسیدند چرا؟ گفتم با توجه به حوادث ۱۸ و ۱۹ دی، الآن عده‌ای از ضدانقلاب‌ها تلاش می‌کنند این خبر را به شکل دیگری جلوه دهند. برخی نوشته بودند که رهبری شهید به روسیه رفته‌اند یا برخی مدعی بودند که پول‌ها را به روسیه برده‌اند و این خبر‌های عجیب زیاد شده بود. ایشان گفتند: «باشد، شما هماهنگ کنید که اگر قرار است، خبری شود این کار صورت بگیرد.»

در ۱۰ بهمن، زمانی که ایشان با آقای پوتین ملاقات داشتند، در پایان جلسه من گفتم اگر اجازه دهید ما یک خبر کوتاه، با هماهنگی، منتشر کنیم. به این ترتیب همان دو سفر رسانه‌ای شد.

عمده ملاقات‌های شهید لاریجانی با آقای پوتین سه ساعت یا بیشتر از سه ساعت طول می‌کشید

سطح برخورد‌ها هم بسیار خوب بود. تقریباً عمده ملاقات‌های ایشان با آقای پوتین سه ساعت یا بیشتر از سه ساعت طول می‌کشید. فقط یک ملاقات زیر سه ساعت بود و آن هم به این دلیل که آقای پوتین باید حدود یک ساعتی با رئیس‌جمهور دیگری در دنیا تماس می‌گرفتند و در میانه ملاقات گفتند که در ساعت مشخصی یک گفت‌وگوی تلفنی دارند و این نشان می‌داد که زمان ملاقات باید محدود باشد.

معمولاً در این ملاقات‌ها، افرادی که از هر دو طرف حضور دارند، از طریق دستیاران به پایان جلسه اشاره می‌کنند. دستیار آقای پوتین گاهی با چشم یا دست به من که سفیر بودم علامت می‌داد که ملاقات را تمام کنند و من هم به افرادی که کنارم بودند در گوششان می‌گفتم یا برایشان می‌نوشتم که باید جلسه زودتر تمام شود.

اما درباره ملاقات آقای لاریجانی با آقای پوتین، حتی یک مورد هم ندیدیم که تذکری برای خاتمه جلسه داده باشند. آقای شهید لاریجانی فردی اخلاقی بودند و به آقای پوتین می‌گفتند: «ببخشید که وقت شما را گرفتیم.» برخی از این دیدار‌ها هر دو ماه یک‌بار یا هر ماه یک‌بار برگزار می‌شد و همه اینها در دوران دبیری ایشان انجام شد.

آقای پوتین همواره به شهید لاریجانی می‌گفتند که شما هم‌صحبت بسیار خوبی هستید

آقای پوتین همواره می‌گفتند: «شما هم‌صحبت بسیار خوبی هستید و من از هم‌صحبتی با شما لذت می‌برم. این مطالب را نفرمایید.» من بار‌ها این موضوع را از آقای پوتین شنیدم. یک بار هم دستیار آقای پوتین به من گفت که مذاکرات دفعه قبل بسیار خوب بوده و آن را تحسین کرد.

آخرین نکته اینکه آقای لاریجانی رئیس‌جمهور نبودند و معمولاً رؤسای جمهور برای شهادت یک رئیس‌جمهور پیام تسلیت صادر می‌کنند. تقریباً ساعت ۱۴:۳۰ ر بود که با آقای اوشاکوف، دستیار آقای پوتین، تماس گرفتم و گفتم خبر‌هایی که ما داریم حاکی از آن است که دکتر لاریجانی به شهادت رسیده‌اند. شاید نیم ساعت بعد ایشان تماس گرفت و گفت پیام تسلیت آقای پوتین برای شهادت ایشان آماده است. من گفتم فعلاً پیام را منتشر نکنید و اجازه دهید ابتدا رسانه‌های ایران خبر شهادت را اعلام و تأیید کنند.

در ۹ می، آقای پوتین مصاحبه‌ای درباره مسائل هسته‌ای ایران داشتند. موضوع مصاحبه مستقیماً مرتبط نبود، اما ایشان بلافاصله از دکتر لاریجانی نام بردند و با عباراتی مانند اینکه ایشان مذاکره‌کننده بسیار خوبی بودند، شنونده بسیار خوبی بودند و واکنش‌های بسیار به‌جایی نشان می‌دادند، از شهید لاریجانی تجلیل کردند.