میراث تاریخی اصفهان از موشک جان سالم برد، از مقامات سیاسی نه! | خانه ظلالسطان یا دفتر کار استاندار؟
رویداد۲۴ | امیرحسین جعفری- عمارت رکیبخانه یا خانه ظلالسلطان، یکی از مهمترین بناهای تاریخی اصفهان است؛ نام ظلالسلطان برای اصفهانیها فقط نام یک شاهزاده نیست؛ معروف است که او یکی از بزرگترین ویرانگران میراث تاریخی این شهر بوده. حاکمی که دهها باغ، کاخ و بنای صفوی را تخریب کرد؛ از آیینهخانه و نمکدان گرفته تا بخشهایی از هفتدست و باغ سعادتآباد، تنها برای آنکه نشانی از شکوه صفویان باقی نماند_روایت هایی که البته سویه دیگری هم دارند.
حالا بیش از یک قرن بعد، خانه همان مردی که متهم به تخریب اصفهان بود، محل کار یک تخریب گر جدید شده است. انگار تاریخ در اصفهان عادت دارد خودش را تکرار کند.
ظهر ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ بود. مردم در میدان نقش جهان جمع شده بودند و تجمعی برای حمایت از رزمندگان برگزار شده بود. در همین حین، ناگهان صدای انفجاری مهیب تمام آن منطقه تاریخی را تحت تأثیر قرار داد. ساختمان استانداری اصفهان هدف حمله دشمن قرار گرفت. خوشبختانه این حادثه تلفات انسانی نداشت، اما ساختمان استانداری و ۱۱ بنای تاریخی دچار آسیب شدند.
بیشتر بخوانید:
ساختمان اصلی استانداری تا حد زیادی تخریب شد و حتی از روی ظاهر آن هم مشخص است که بازسازیاش زمان زیادی خواهد برد. تالار اشرف، چهلستون، عمارت رکیبخانه، موزه هنرهای معاصر و چند بنای دیگر بخشی از این آسیبها بودند.
از فردای آن روز، استاندار دیگر محلی برای برگزاری جلسات خود نداشت. آدرسهای مختلفی در میان مردم زمزمه میشد و هر کس میگفت استاندار را در جایی دیده است، اما در نهایت مشخص نشد او روزهای نخست پس از حمله را کجا سپری میکند.
پس از چند روز، با همکاری اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان و مدیرکل غیراصفهانی آن، امیر کرمزاده، گروهی وارد دو عمارت رکیبخانه (خانه ظلالسلطان و موزه هنرهای تزئینی) و موزه هنرهای معاصر شدند؛ گروهی که مأموریتشان مرمت این دو بنا و آماده کردن آنها برای استقرار استاندار بود.
گروه مرمتگر صرفاً با نگاه میراثی و در راستای رسالت تاریخی خود اقدام به بازسازی این بناها کرده بود، اما مهمانان جدید نگاه متفاوتی به این فرآیند داشتند. استاندار تصمیم گرفته بود به جای استقرار در یک مکان اداری یا تلاش برای ترمیم ساختمان استانداری، دو بنای تاریخی شهر که کاربری موزه داشتند را به محل کار خود تبدیل کند.
حالا استانداری اصفهان به جای ابراز ندامت از چنین اقدام غیرمعمول و غیرکارشناسی، مدعی است که مرمت سریع این دو بنای تاریخی مرهون تصمیم آنها برای انتقال دفتر و دستکشان به این اماکم است! از عجایب روزگار است که شهری مانند اصفهان، به عنوان یکی از مهمترین شهرهای تاریخی و گردشگری خاورمیانه، به جایی رسیده که استاندار برای مرمت نسبی دو بنای تاریخی آن باید منت هم بر سر مردم بگذارد که اگر تصرف عدوانی ما نبودیم، این بناها مرمت نمیشد!
در اینجا دو خطا رخ داده است؛ نخست، استفاده از یک بنای تاریخی به عنوان دفتر کار اداری و دوم، از کار انداختن دو موزه شهر که مشخص نیست چه زمانی دوباره به چرخه بازخواهند گشت.
از سوی دیگر، زیر ساختمان رکیبخانه، مخزن و گنجینهای قرار دارد که مشخص نیست وضعیت آن در زمان حضور استاندار چگونه خواهد بود. اخیراً تصویری از استاندار در عمارت رکیبخانه منتشر شده که نشان میدهد جمالینژاد دفتر کار جدید خود را در این مکان افتتاح کرده است. این حجم از بیتوجهی به میراث فرهنگی در شرایطی رخ میدهد که به گفته برخی کارشناسان، خط دو متروی اصفهان نیز با دستور همین استاندار، در حال رقم زدن تخریب بخش دیگری از آثار تاریخی این شهر است.
مسئولان پاسخ نمیدهند
بیشتر بخوانید: فرمان تخریب بهجای مرمت | سیدمحمد بهشتی: کسی که آثار تاریخی را تخریب کند، یا جاهل است یا سارق
پس از پیگیریهای متعدد خبرنگار رویداد۲۴ از مسئولان اصفهان، جمالینژاد استاندار، خسروی معاون استاندار و مشگلانی، مدیر روابط عمومی استانداری، پاسخی در این رابطه ارائه نکردند.
دفتر دارابی، معاون وزیر میراث فرهنگی نیز تنها پاسخش توصیه به گفتوگو با مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان بود.
پاسخ علیمحمد فصیحی، مدیر روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان به رویداد۲۴ عذر بدتر از گناه است. او گفته «استانداری در جنگ تحمیلی سوم آسیب دیده است. استانداری مهمترین رکن اداری یک استان است؛ بنابراین با توجه به آسیبهای سخت به بنای استانداری، آقای استاندار یک ساختمان را به صورت موقت خواستند که در آن مستقر شوند. ضمن اینکه هیچ استانداری اندازه آقای جمالی نژاد علاقهمند به میراث فرهنگی و گردشگری نیست. به محض اینکه استانداری کار بازسازیاش تمام شود به محل قبلی بازمی گردند. الان آقای استاندار زحمت کشیدند و بنا را مرمت کردند.»
به گفته فصیحی، «این دو موزه به خاطر شرایط جنگی تعطیل شدند و اگر استاندار نبود هم آنجا تعطیل بود. استاندار در کوتاهترین زمان ممکن آنجا را مرمت کرده است!»
او می گوید: بعد از بازسازی مکان قبلی هم به آنجا بازمی گردند. با همتی که در آقای استاندار میبینیم در کوتاهترین زمان ممکن آنجا بازسازی میشود و موزه هم دوباره به کاربری قبل برمی گردد. ما موزه را بهتر از قبل مرمت میکنیم. فعلاً یک بخشهایی از استانداری به این مکان میروند.
با این وجود زمزمههایی از سوی نزدیکان استانداری شنیده میشود که استاندار برای آنکه مجبور نباشد محل دیگری را برای استقرار انتخاب کند، ساختمان پشت استانداری را برگزیده که دقیقاً در محدوده این دو بنای تاریخی قرار دارد.
سؤال اینجاست؛ مگر در اصفهان ساختمان اداری مناسبی برای استاندار وجود نداشت؟
یک منبع آگاه در استانداری در توجیه تصرف اماکن تاریخی برای کاربری اداری مدعی شد که در زمان غلامحسین کرباسچی نیز این دو بنا محل استقرار استانداری اصفهان بوده است.
پاسخ غلامحسین کرباسچی به این توجیه ساده و کوتاه بود:
«تماماً دروغ است»
روز گذشته یک نشست خبری با حضور استاندار اصفهان برگزار شد که باوجود پیگیریهای خبرنگار ما، نماینده رسانه رویداد۲۴ به این نشست دعوت نشد. اقدامی که به وضوح نشان می دهد استاندار محترم تاریخی ترین شهر ایران، قصد پاسخگویی به افکار عمومی و دلسوزان میراث فرهنگی و تاریخی کشور را ندارد.
