از سیل عزاداران تا نمایش قدرت؛ رسانههای جهان تشییع رهبر ایران را چگونه روایت کردند؟
رویداد۲۴| تهران امروز میزبان یکی از بزرگترین مراسمهای تشییع تاریخ جمهوری اسلامی است و در کانون توجه رسانههای جهان قرار گرفته است. از نخستین ساعات بامداد، دوربین دهها شبکه تلویزیونی و صدها خبرنگار خارجی به خیابانهایی دوخته شد که مملو از عزادارانی بود که برای وداع با رهبر شهید جمهوری اسلامی گرد آمده بودند. مراسمی که در داخل ایران رنگ و بوی سوگواری و وداع داشت، در رسانههای خارجی بیشتر بهعنوان رویدادی سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی روایت شد؛ هر رسانه از زاویهای متفاوت، اما تقریباً همه با این برداشت مشترک که امروز تهران فقط محل برگزاری یک مراسم تشییع نبود، بلکه صحنه نمایش آینده نظام سیاسی ایران نیز بود.
نکته قابل توجه این است که تقریباً هیچ رسانه مهم بینالمللی به توصیف صرف مراسم اکتفا نکرد. از آسوشیتدپرس و رویترز گرفته تا گاردین، فایننشال تایمز و الجزیره، همگی تلاش کردند این مراسم را در چارچوب تحولات پس از جنگ، انتقال رهبری، آرایش قدرت در تهران و معادلات منطقهای تفسیر کنند.
آسوشیتدپرس؛ انبوه عزاداران و بزرگترین مراسم سالهای اخیر
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش خود را با تصویری از خیابانهای مملو از جمعیت آغاز کرد و از حضور انبوه عزاداران در تهران نوشت. این خبرگزاری همچنین ارزیابی کرد که ابعاد مراسم «ممکن است حتی از تشییع قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰ نیز بزرگتر باشد.»
در روایت AP، آنچه بیش از هر چیز برجسته میشود، نمایش بسیج اجتماعی و حضور گسترده مردمی است. این خبرگزاری در کنار توصیف جمعیت، به شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی و فضای احساسی مراسم نیز اشاره میکند و معتقد است این مراسم، علاوه بر جنبه مذهبی، حامل پیامی سیاسی برای رقبای خارجی ایران است.
رویترز؛ خبری که در غیبت یک نفر ساخته شد
آسوشیتدپرس جمعیت را سوژه اصلی خود قرار داد، اما رویترز تمرکز خود را بر موضوع دیگری گذاشت؛ غیبت رهبر جدید انقلاب.
این خبرگزاری ضمن اشاره به حضور گسترده مردم، نوشت که نبود رهبر جدید در مراسم به یکی از مهمترین محورهای توجه رسانهها و تحلیلگران تبدیل شده است. رویترز این موضوع را در چارچوب ملاحظات امنیتی و حساسیتهای انتقال قدرت بررسی میکند و در عین حال تأکید دارد که مراسم امروز یکی از مهمترین رخدادهای سیاسی ایران در سالهای اخیر به شمار میرود.
گاردین؛ تشییعی که فقط یک مراسم سوگواری نیست
روزنامه گاردین تلاش کرده مراسم را در متن تحولات ماههای اخیر ایران و منطقه روایت کند.
این روزنامه از جمعیت عظیم حاضر در خیابانهای تهران مینویسد و معتقد است مراسم امروز تنها یک آیین مذهبی نیست، بلکه نمایش همبستگی و مقاومت سیاسی نیز هست. گاردین به شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی، فضای احساسی مراسم و پیامهای سیاسی آن برای بازیگران منطقهای اشاره میکند و این تشییع را در امتداد تحولات پس از جنگ اخیر تحلیل میکند.
فایننشال تایمز؛ نمایش انسجام در قلب ساختار قدرت
نگاه فایننشال تایمز بیش از هر رسانه دیگری بر ساختار سیاسی جمهوری اسلامی متمرکز است.
این روزنامه مینویسد که مراسم امروز تلاشی برای نمایش وحدت رهبری ایران بود؛ مراسمی که تقریباً همه مقامهای ارشد سیاسی و نظامی در آن حضور داشتند. با این حال، این روزنامه نیز مانند رویترز غیبت رهبر جدید را یکی از مهمترین نکات مراسم میداند و معتقد است حکومت تلاش میکند همزمان با انتقال قدرت، تصویری از ثبات و انسجام سیاسی به داخل و خارج از کشور ارائه کند.
الجزیره؛ تشییع در متن بحرانهای خاورمیانه
الجزیره، برخلاف برخی رسانههای غربی، مراسم را جدا از تحولات منطقه پوشش نداد.
این شبکه گزارش خود را در کنار اخبار لبنان، غزه و تحولات امنیتی منطقه منتشر کرد و نوشت که مراسم امروز در شرایطی برگزار میشود که خاورمیانه همچنان درگیر پیامدهای جنگهای اخیر است. الجزیره همچنین به حضور هیأتهای خارجی، پوشش گسترده رسانهای و ابعاد کمسابقه مراسم پرداخت و آن را رویدادی فراتر از مرزهای ایران توصیف کرد.
روایتهای متفاوت، یک برداشت مشترک
هرچند روایت رسانههای خارجی از مراسم امروز یکسان نبود، اما در یک نکته اشتراک داشتند؛ اینکه این مراسم صرفاً بدرقه یک رهبر سیاسی نبود. برای آسوشیتدپرس، تهران صحنه حضور «انبوه عزاداران» بود؛ برای رویترز، انتقال قدرت و غیبت رهبر جدید اهمیت بیشتری داشت؛ گاردین مراسم را نمایش مقاومت و همبستگی توصیف کرد؛ فایننشال تایمز بر پیام ثبات ساختار قدرت دست گذاشت و الجزیره آن را بخشی از معادلات بزرگتر خاورمیانه دانست.
به همین دلیل، تشییع امروز در رسانههای بینالمللی بیش از آنکه بهعنوان یک آیین سوگواری روایت شود، بهعنوان رویدادی با پیامدهای سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی بازتاب یافت؛ رویدادی که از نگاه بسیاری از ناظران، میتواند یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران و منطقه باشد.
