پالسهای تازه از واشنگتن و تهران | آیا مسیر توافق ایران و آمریکا دوباره فعال شده است؟
رویداد۲۴ | در شرایطی که تنش میان ایران و آمریکا همچنان یکی از مهمترین متغیرهای بازار و سیاست منطقهای است، مجموعهای از نشانههای سیاسی و دیپلماتیک در روزهای اخیر و به ویژه امروز نشان میدهد مسیر گفتوگو میان تهران و واشنگتن بار دیگر فعال شده است. از پیامهای دونالد ترامپ درباره افکار عمومی آمریکا تا طرح تازه میانجیگری قطر، بازگشت پاکستان به نقش واسطه و اظهارات مقامهای آمریکایی درباره ترجیح راهحل دیپلماتیک، مجموعهای از پالسها نشان میدهد دو طرف، دستکم در سطح پیامرسانی، در حال آزمودن مسیر مذاکره هستند.
ترامپ و یک پیام متفاوت
یکی از مهمترین نشانههای اخیر، پیام امروز دونالد ترامپ درباره سنجش نظر مردم آمریکا درباره ادامه درگیری با ایران بود. رئیس جمهور آمریکا در شبکه اجتماعی تروث سوشال نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرده که نشان می دهد اکثریت مردم آمریکا از توافق با ایران حمایت میکنند. این توییت پالس مهمی برای آغاز مذاکرات صلح بین دو کشور است.
بازگشت قطر به بازی و طرح جدید دوحه برای میانجیگری
در کنار پیام ترامپ، یکی از مهمترین تحولات، فعالتر شدن نقش قطر در مسیر میانجیگری است. قطر پیش از این نیز در بحرانهای منطقهای نقش واسطه میان ایران و آمریکا را ایفا کرده بود و به دلیل روابط همزمان با واشنگتن و تهران، یکی از معدود بازیگرانی است که امکان انتقال پیام میان دو طرف را دارد.
گزارشها نشان میدهد دوحه در تلاش است پیشنهادهایی برای کاهش تنش و باز کردن مسیر گفتوگو ارائه دهد.
سفر اسکندر مؤمنی به پاکستان
در همین چارچوب، سفر اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، به پاکستان نیز مورد توجه قرار گرفته است. پاکستان در ماههای گذشته یکی از کانالهای اصلی ارتباط غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن بوده است. این کشور به دلیل روابط تاریخی با ایران، ارتباطات امنیتی با آمریکا و جایگاهش در منطقه، توانسته نقش واسطهای ایفا کند.
سفر یک مقام ایرانی عالی رتبه به اسلامآباد در شرایطی که پاکستان پیشتر در مذاکرات تهران و واشنگتن نقش داشته، میتواند نشانهای از فعال شدن دوباره این مسیر باشد؛ هرچند هنوز مشخص نیست آیا این سفر صرفاً در چارچوب روابط دوجانبه انجام شده یا حامل پیامهای سیاسی درباره مذاکرات است.
بقایی: پیشنهادهای جدید میانجیها روی میز است
در تهران نیز نشانههایی از باز بودن مسیر دیپلماسی دیده میشود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، با اشاره به تماسها و تلاشهای میانجیها اعلام کرده که پیشنهادهای جدیدی از سوی برخی کشورها مطرح شده است.
روبیو: آمریکا دیپلماسی را ترجیح میدهد
در سوی دیگر، اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز از تغییر نسبی در ادبیات واشنگتن حکایت دارد.
روبیو روز دوشنبه پیش از عزیمت به فیلیپین برای شرکت در نشست آسهآن گفته آمریکا همواره برای یک راهحل دیپلماتیک آماده است و ما چندین بار با ایران تلاش کردیم و به تلاش خود ادامه خواهیم داد. خوشحال خواهیم شد که ببینیم آن در باز میشود.
او گفته ایران هم همچنان سیگنالهایی مبنی بر تمایل به گفتوگو و مذاکره ارسال میکند اما ما به رفتار آنها پاسخ میدهیم و رفتار آنها این است که موشک و پهپاد علیه کشتیها شلیک میکنند، از جمله امشب.
ونس؛ از هشدار درباره جنگ تا تأکید بر مذاکره
جی دی ونس معاون اول رئیس جمهور آمریکا روز چهارشنبه در مصاحبه با پادکست «جو روگان اکسپرینس» گفته بود: «نیروی نظامی یک ابزار است، اما دیپلماسی هم یک ابزار دیگر است. از آمریکاییهایی که میگویند "نمیشود با ایرانیها مذاکره کرد" کلافه میشوم. پس راهحل شما چیست برای اینکه افراد دست از شلیک به کشتیها در تنگه هرمز بردارند؟»
ونس که در ابتدای بحران از منتقدان جدی سیاستهای گذشته آمریکا در خاورمیانه محسوب میشد، استدلال کرده بود که آمریکا باید مراقب گرفتار شدن در جنگهای طولانیمدت باشد.
او بر این باور است که قدرت نظامی آمریکا اگرچه میتواند خسارت وارد کند، اما تبدیل این قدرت نظامی به یک نتیجه سیاسی پایدار بسیار دشوار است؛ تجربهای که واشنگتن در عراق و افغانستان نیز با آن مواجه شد.
از نگاه ونس، هدف آمریکا نباید ورود به یک جنگ بیپایان باشد، بلکه باید به دنبال توافقی باشد که امنیت آمریکا را تضمین کند و هزینههای بلندمدت نظامی را کاهش دهد.
بازار چه میگوید؟ کاهش دلار؛ سیگنال احتیاط یا امید به توافق؟
یکی دیگر از نشانههایی که توجه فعالان سیاسی و اقتصادی را جلب کرده، واکنش بازار ارز است.
کاهش قیمت دلار امروز از نگاه برخی تحلیلگران اقتصادی، نشاندهنده این است که بازار نسبت به احتمال کاهش تنش و باز شدن مسیر مذاکره حساس شده است. برخی گزارشها حاکی از کاهش بیش از سه هزار تومانی قیمت دلار است.
بازار معمولاً پیش از اعلام رسمی توافقها، به تغییر لحن سیاستمداران و نشانههای سیاسی واکنش نشان میدهد. به همین دلیل گفته میشود «بازار باهوش است» و گاهی پیش از سیاستمداران، احتمال تغییر مسیر را در قیمتها منعکس میکند.
