پشت پرده پروژه ۲۷ میلیارد یورویی ناتو؛ اروپا برای جنگ آماده میشود؟
رویداد۲۴| کره شمالی با انتشار یادداشتی در خبرگزاری رسمی این کشور (KCNA)، برنامه جدید ناتو برای توسعه شبکه انتقال سوخت نظامی در اروپا را بهشدت مورد انتقاد قرار داده و مدعی شده است این طرح نشان میدهد ناتو از یک ائتلاف دفاعی به «بلوک نظامی تهاجمی» تبدیل شده است. این اظهارات پس از آن مطرح شد که شورای آتلانتیک شمالی، طرح «برنامه قابلیت زنجیره تأمین سوخت ناتو» را به تصویب رساند؛ پروژهای که قرار است با سرمایهگذاری حدود ۲۷ میلیارد یورو، زیرساخت انتقال و ذخیره سوخت نظامی این ائتلاف را بهروز کند.
بر اساس اعلام ناتو، این طرح شامل توسعه خطوط لوله، مخازن ذخیره و تأسیسات جدید در کشورهای شرق و جنوبشرق اروپا است تا نیروهای این ائتلاف در صورت بروز بحران، بدون وابستگی به حملونقل جادهای یا ریلی، به سوخت دسترسی داشته باشند.
پروژهای که ریشه در جنگ سرد دارد
برخلاف آنچه در برخی گزارشها مطرح شده، شبکه سوخترسانی ناتو پروژهای کاملاً جدید نیست. این شبکه حدود ۱۰ هزار کیلومتر طول دارد و از زمان جنگ سرد برای تأمین سوخت پایگاههای هوایی و نیروهای نظامی غرب ایجاد شده بود.
اکنون ناتو قصد دارد این شبکه قدیمی را به کشورهای عضو جدید در شرق و شمال اروپا متصل و زیرساختهای آن را نوسازی کند؛ اقدامی که فرماندهان نظامی این ائتلاف آن را برای پشتیبانی از عملیات احتمالی در جناح شرقی ناتو ضروری میدانند. این شبکه هماکنون ۱۲ کشور عضو را به یکدیگر متصل میکند و شامل خطوط لوله، مخازن ذخیره، ایستگاههای پمپاژ و پایانههای ریلی و جادهای است.
ناتو چه میگوید؟
در مقابل، ناتو تأکید میکند که این پروژه پاسخی به تغییرات محیط امنیتی اروپا پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است و هدف آن افزایش «بازدارندگی و دفاع» است، نه آمادهسازی برای حمله.
این ائتلاف میگوید تجربه جنگ اوکراین نشان داده که در جنگهای مدرن، لجستیک و تأمین سوخت به اندازه تجهیزات نظامی اهمیت دارد و بدون زیرساخت مناسب، حتی پیشرفتهترین ارتشها نیز با مشکل روبهرو خواهند شد. همچنین این برنامه بخشی از بسته مالی پنجساله ناتو برای افزایش آمادگی نظامی و تقویت زیرساختهای مشترک اعضاست.
چرا کره شمالی وارد این ماجرا شده است؟
واکنش پیونگیانگ صرفاً یک موضعگیری سیاسی نیست. طی دو سال گذشته، روابط نظامی کره شمالی و روسیه به شکل بیسابقهای گسترش یافته است. دو کشور در ژوئن ۲۰۲۴ پیمان «مشارکت راهبردی جامع» امضا کردند که شامل تعهد دفاع متقابل نیز میشود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، کره شمالی تاکنون حدود ۱۴ هزار نیروی نظامی برای کمک به روسیه در منطقه کورسک اعزام کرده است. در مقابل، مقامهای اوکراینی مدعیاند مسکو در حال آمادهسازی برای پذیرش حدود ۳۰ هزار نیروی دیگر از کره شمالی است؛ ادعایی که روسیه و کره شمالی آن را تأیید نکردهاند.
اظهارات اخیر کره شمالی را میتوان بخشی از جنگ روایتها میان دو بلوک دانست. از نگاه پیونگیانگ و مسکو، گسترش زیرساختهای نظامی ناتو نشانه افزایش رویکرد تهاجمی غرب است. در مقابل، کشورهای عضو ناتو استدلال میکنند که حمله روسیه به اوکراین نشان داد اروپا باید برای دفاع از مرزهای خود آمادگی بیشتری داشته باشد.
واقعیت این است که حتی پیش از تصویب رسمی این برنامه، فرماندهان ارشد ناتو بارها هشدار داده بودند که شبکه سوخترسانی دوران جنگ سرد دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست و باید صدها کیلومتر به سمت شرق اروپا توسعه پیدا کند تا در صورت وقوع یک درگیری گسترده، انتقال سوخت به نیروهای مستقر در جناح شرقی با اختلال مواجه نشود.
اروپا در مسیر نظامیتر شدن؟
جنگ اوکراین طی چهار سال گذشته موجب افزایش بیسابقه بودجههای دفاعی در اروپا، توسعه صنایع نظامی و سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای لجستیکی شده است. طرح جدید سوخترسانی ناتو نیز در همین چارچوب ارزیابی میشود؛ پروژهای که از نگاه اعضای ائتلاف، بخشی از برنامه تقویت آمادگی دفاعی است، اما از منظر روسیه و متحدانش، نشانهای از آماده شدن غرب برای رویاروییهای نظامی آینده به شمار میرود.
به همین دلیل، واکنش تند کره شمالی بیش از آنکه صرفاً به یک پروژه فنی مربوط باشد، بازتابی از شکاف عمیق ژئوپلیتیکی میان دو بلوک رقیب است؛ شکافی که با ادامه جنگ اوکراین و گسترش همکاریهای نظامی مسکو و پیونگیانگ، هر روز ابعاد تازهتری پیدا میکند.
