جنگنده شکاری رهگیر آمریکا | F-14 Tomcat چیست؟

رویداد۲۴| حسین فلاحی: گرومن اف-۱۴ تامکت (F-14 Tomcat)، در دوران جنگ سرد برای دفاع از گروه‌های رزمی ناو‌های هواپیمابر نیروی دریایی ایالات متحده در برابر تهدیدات دوربرد ساخته شد. این هواپیما با برخورداری از بال‌های متغیر (با قابلیت تغییر زاویه) و ترکیب قدرتمند رادار و موشک، به یکی از شاخص‌ترین جنگنده‌های تاریخ تبدیل شد. سرعت، برد عملیاتی و طراحی چشمگیر آن، این جنگنده را برای چندین دهه به نماد هوانوردی نیروی دریایی آمریکا تبدیل کرد.

تاریخچه توسعه گرومن اف-۱۴ تامکت

اف-۱۴ تامکت نخستین پرواز خود را در سال ۱۹۷۰ انجام داد و در سال ۱۹۷۴ وارد خدمت در نیروی دریایی ایالات متحده شد. این جنگنده برای جایگزینی «اف-۴ فانتوم ۲» و تأمین دفاع ناوگان در برابر بمب‌افکن‌های پرسرعت و موشک‌های کروز طراحی شده بود.

بیشتر بخوانید: حدید ۱۱۰؛ نسخه سریع‌تر، پنهان‌کارتر و مرگبارتر پهپادهای ایرانی | پهپاد انتحاری جدید ایران چیست؟

 رکن اصلی مأموریت این هواپیما، سیستم راداری AWG-9 بود که با موشک‌های دوربرد «ای‌ام-۵۴ فینیکس» (AIM-54 Phoenix) ترکیب شده بود و به آن امکان می‌داد تا با چندین هدف در فواصل دور درگیر شود.

طراحی گرومن اف-۱۴ تامکت

یکی از ویژگی‌های شاخص تامکت، بال‌های با هندسه متغیر (بال‌متغیر) آن بود که می‌توانست برای پرواز با سرعت بالا به عقب جمع شود یا برای بهبود نیروی برآ (لیفت) در سرعت‌های پایین‌تر، به جلو باز شود. این قابلیت به هواپیما اجازه می‌داد تا میان توانایی رهگیری دوربرد و الزامات عملیاتی ناو‌های هواپیمابر، تعادل برقرار کند.

پیشرانه گرومن اف-۱۴ تامکت

هواپیمای گرومن اف-۱۴ تامکت در ابتدا از موتور‌های «پرت‌اند ویتنی TF30» استفاده می کرد. بعد‌ها مدل‌های F-14B و F-14D به موتور‌های «جنرال الکتریک F۱۱۰» مجهز شدند و به سرعتی فراتر از ماخ ۲ دست یافتند. نیروی پیشران مدل‌های D توسط دو موتور توربوفن «جنرال الکتریک F۱۱۰-GE-۴۰۰» تأمین می‌شد که ۱۳٬۸۱۰ پوند نیروی پیشران در حالت عادی (بدون پس‌سوز) و ۲۷٬۸۰۰ پوند نیرو در حالت پس‌سوز تولید می‌کردند.

این هواپیما دارای حداکثر سرعت ۲٫۳۴ ماخ، شعاع عملیاتی ۵۰۰ مایل دریایی و برد انتقالی ۱٬۶۰۰ مایل دریایی بود. نرخ صعود آن ۴۵٬۰۰۰ فوت در دقیقه و سقف پروازی عملیاتی آن اندکی بیش از ۵۰٬۰۰۰ فوت گزارش شد.

عملیات‌های اف-۱۴ تامکت

اگرچه اف-۱۴ در ابتدا به عنوان یک جنگنده رهگیر طراحی شده بود، اما بعد‌ها به پلتفرمی چندمنظوره با قابلیت انجام حملات دقیق زمینی تکامل یافت. این جنگنده در طول دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰ در عملیات‌هایی بر فراز عراق، بالکان و افغانستان شرکت کرد. اف-۱۴ در سال ۲۰۰۶ از خدمت در نیروی دریایی ایالات متحده بازنشسته و جنگنده «اف/ای-۱۸ سوپر هورنت» (F/A-۱۸E/F Super Hornet) جایگزین آن شد.

اف-۱۴ تامکت همچنان یکی از شناخته‌شده‌ترین جنگنده‌های ناوپایه در تاریخ هوانوردی محسوب می‌شود. ترکیب اویونیک پیشرفته، قدرت آتش دوربرد و طراحی متمایز بال‌متغیر، جایگاه آن را به عنوان یکی از هواپیما‌های شاخص دوران جنگ سرد تثبیت کرده است.

مشخصات فنی کلی اف-۱۴ تامکت

نوع: رهگیر دفاعی
کشور سازنده: ایالات متحده آمریکا
شرکت سازنده: گرومن
موتور: ۲ موتور جنرال الکتریک F۱۱۰-GE-۴۰۰
اویونیک: هیوز AN/AWG-۹، AN/ALR-۲۳، ریتون AN/APG-۷۱
تعداد صندلی: ۲