پشت پرده رایزنیهای صداوسیما در مجلس؛ ماجرای جمعآوری امضا برای ابقای جبلی چیست؟
رویداد۲۴| بحث درباره آینده ریاست پیمان جبلی بر صداوسیما در روزهای اخیر وارد مرحله تازهای شده است؛ اینبار نه با انتشار یک گزینه جدید برای ریاست سازمان، بلکه با سخنان یک نماینده مجلس درباره تلاش برای جمعآوری امضا از نمایندگان در حمایت از رئیس فعلی رسانه ملی.
مجتبی زارعی، نماینده تهران، در مطلبی که در شبکه اجتماعی منتشر کرده، نوشته است معاونت پارلمانی صداوسیما با نمایندگان تماس گرفته و از آنها خواسته است بیانیهای در حمایت از سازمان را در سامانه نمایندگان مجلس امضا کنند. او این اقدام را «زشت» توصیف کرده و گفته است با فرد تماسگیرنده برخورد کرده است.
زارعی در روایت خود حتی از «تهدید و تطمیع» سخن گفته، هرچند این بخش ادعای شخصی اوست و تاکنون سند مستقلی برای اثبات آن منتشر نشده است. به گفته او، این بیانیه حدود ۱۰ روز پیش در سامانه مجلس قرار گرفته و خود از نمایندگان خواسته است آن را امضا نکنند.
جبلی رفتنی است؟
اهمیت این ادعا از آنجا بیشتر میشود که پیمان جبلی در ماههای اخیر در آستانه پایان نخستین دوره ریاست خود بر صداوسیما قرار گرفته است.
جبلی در مهر ۱۴۰۰ با حکم رهبر جمهوری اسلامی برای یک دوره پنجساله به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد. حالا با نزدیکشدن به پایان این دوره، گمانهزنی درباره تمدید یا عدم تمدید حکم او افزایش یافته است. محمدرضا باهنر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز اخیراً گفته بود تصورش این است که دوره ریاست جبلی تمدید نمیشود. این اظهارنظر بهسرعت در رسانههای مختلف بازتاب پیدا کرد.
در مقابل، برخی گزارشهای رسانهای با استناد به منابعی در داخل صداوسیما از احتمال پایین تغییر رئیس سازمان سخن گفتهاند؛ به این ترتیب، در فضای رسانهای فعلی دو روایت متضاد درباره آینده جبلی وجود دارد: روایت تغییر و روایت ادامه کار او.
اگر در چنین شرایطی معاونت پارلمانی سازمان واقعاً برای حمایت از ادامه ریاست جبلی در حال رایزنی با نمایندگان باشد، موضوع دیگر صرفاً یک نامه اداری یا بیانیه داخلی نخواهد بود؛ بلکه میتواند بخشی از تلاش برای ساختن یک پشتوانه سیاسی برای مدیریت فعلی صداوسیما تلقی شود.
چرا جمع آوری امضا در مجلس مهم است؟
اگر روایت زارعی درباره تماس معاونت پارلمانی صداوسیما با نمایندگان درست باشد، پرسش اصلی این است که چنین نامهای با چه هدفی تهیه شده است.
نمایندگان مجلس اختیار مستقیم برای تعیین رئیس صداوسیما ندارند؛ ریاست این سازمان مطابق ساختار حقوقی جمهوری اسلامی با حکم رهبر جمهوری اسلامی تعیین میشود؛ بنابراین جمعآوری امضای نمایندگان، حتی در صورت گسترده بودن، به معنای رأی مجلس برای ابقای جبلی نیست.
اما چنین نامهای میتواند یک پیام سیاسی داشته باشد و نشان دهد که بخشی از نمایندگان مجلس از ادامه فعالیت رئیس فعلی سازمان حمایت میکنند و عملکرد او را در شرایط فعلی قابل دفاع میدانند.
به همین دلیل، اقدام معاونت پارلمانی صداوسیما، در صورت تأیید، بیش از آنکه یک فرآیند رسمی برای تعیین رئیس سازمان باشد، میتواند نوعی رایزنی سیاسی و ایجاد پشتوانه در میان نمایندگان تلقی شود.
تکاپوی «پایداری» برای ماندگاری در رسانه ملی
مناقشه بر سر آینده جبلی در شرایطی شکل گرفته که صداوسیما سالهاست با انتقادهایی درباره سیاسیکاری، یکسویه بودن پوشش اخبار و تبدیل شدن رسانه ملی به تریبون جریانهای خاص سیاسی مواجه است.
این انتقادها البته به منتقدان بیرون از ساختار سیاسی محدود نمیشود. حتی محمدرضا باهنر در اظهارنظر اخیر خود درباره آینده جبلی، تأکید کرده بود صداوسیما نباید به «بلندگو و رسانه یک طیف خاص» تبدیل شود و باید «رسانه ملی» باشد.
این مسئله اهمیت ادعای مطرحشده از سوی زارعی را دوچندان میکند: اگر سازمانی که قرار است رسانه همه جامعه باشد، برای حفظ مدیر خود به دنبال جمعآوری امضا از نمایندگان باشد، این پرسش مطرح میشود که آیا این اقدام صرفاً یک حمایت سازمانی است یا بخشی از مناسبات سیاسی حاکم بر رسانه ملی؟
بحث درباره سیاسیبودن صداوسیما در سالهای اخیر، بدون توجه به رقابت و نفوذ جریانهای مختلف اصولگرا در این سازمان نیز قابل بررسی نیست. در این میان، جبهه پایداری و جریان سیاسی نزدیک به سعید جلیلی یکی از طیفهایی است که منتقدان، نقش و حضور آن در فضای رسانهای و سیاسی صداوسیما را مورد توجه قرار دادهاند.
جبهه پایداری در مجلس نیز فعال و پر سروصدا است، به واسطه حضور وحید جلیلی در رسانه ملی نقش قابل توجهی در مدیریت سازمان صداوسیما دارد. همین همپوشانی میان نیروهای سیاسی حاضر در مجلس و جریانهای همسو با گفتمانهای تندرو در رسانه ملی، باعث شده است موضوع میزان نفوذ این طیفها در تصمیمسازی و جهتگیریهای صداوسیما همواره محل بحث باشد.
در چنین شرایطی، اگر بخش قابل توجهی از نمایندگان حامی این نامه از جریانهای نزدیک به پایداری یا دیگر طیفهای اصولگرای تندرو باشند، میتواند تصویری روشنتر از پشتوانه سیاسی مدیریت فعلی صداوسیما ارائه دهد؛ موضوعی که برای قضاوت درباره ماهیت این رایزنیها نیازمند انتشار اسامی امضاکنندگان است.
یک مناقشه قدیمیتر؛ صداوسیما چقدر «ملی» است؟
این ماجرا یک پرسش قدیمیتر را نیز دوباره مطرح کرده است: صداوسیما در برابر انتقادهای سیاسی و اجتماعی تا چه اندازه پاسخگوست و نقش مجلس در نظارت بر آن چیست؟
ساختار حقوقی صداوسیما با بسیاری از دستگاههای اجرایی متفاوت است و رئیس آن مستقیماً با حکم رهبر جمهوری اسلامی منصوب میشود. به همین دلیل، مجلس نمیتواند مانند یک وزارتخانه درباره ادامه کار رئیس سازمان تصمیم بگیرد.
اما نمایندگان بارها درباره عملکرد رسانه ملی اظهارنظر کردهاند و از طریق تذکر، طرح موضوع در کمیسیونهای مرتبط و موضعگیری سیاسی تلاش کردهاند بر عملکرد آن اثر بگذارند.
در چنین ساختاری، اگر واقعاً نامهای برای حمایت از جبلی در میان نمایندگان در حال گردش باشد، اهمیت آن بیشتر سیاسی و نمادین است تا حقوقی.
با این حال، مسئله اصلی فراتر از سرنوشت یک مدیر است. پرسش اساسی این است که در آستانه تصمیمگیری درباره آینده صداوسیما، چه جریانی پشت مدیریت فعلی ایستاده، چه گروههایی از ادامه کار جبلی سود سیاسی میبرند و آیا رسانهای که عنوان «ملی» را یدک میکشد، در عمل توانسته است خود را از منازعات جناحی و سهمخواهیهای سیاسی دور نگه دارد یا نه.
