سه خلبان ایرانی اسیر در قطر کیستند؟
رویداد۲۴ | نامه رسمی فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح به ریاست کمیته بینالمللی صلیب سرخ، ماجرای مبهم و پیچیده سرنوشت سه خلبان ایرانی را پس از ماهها سکوت، وارد فاز جدیدی کرد.
ماجرا از جایی آغاز شد که چندی پیش پیکر یک خلبان به نام مجید کاظمی از سوی قطر به ایران تحویل داده شد و ماجرای مقابله این خلبان جنگنده سوخو-۲۴ بر سر زبانها افتاد. همزمان معاون نیروی هوایی ارتش از موفقیت خلبانان در هدف قرار دادن پایگاه آمریکایی و عبور از سامانه پاتریوت خبر داد و اعلام کرد قطر همچنان اطلاعات دقیقی درباره سرنوشت سه خلبان دیگر ارائه نکرده است.
حالا سردار سیدمحمد باقرزاده در نامه به ریاست کمیته بینالمللی صلیب سرخ اعلام کرده که سه خلبان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به نامهای جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران بهروشیان، پس از سقوط جنگندههایشان در خاورمیانه، زنده به دست نیروهای قطری افتادهاند و هماکنون در اسارت این کشور به سر میبرند.
بیشتر بخوانید: خلبان مجید کاظمی کیست؟ | روایت آخرین پرواز سوخو ۲۴ و مأموریتی که نیمهتمام ماند
به گفته وی، با وجود گذشت نزدیک به شش ماه از این واقعه، دولت قطر مانع از هرگونه تماس، دیدار یا دسترسی مسئولان و خانوادهها به این افراد شده است.
ریشه حادثه و پرواز در ارتفاع زیر ۳۰ متر
ماجرا به ۱۱ اسفندماه ۱۴۰۴ بازمیگردد؛ زمانی که دو فروند بمبافکن سوخو-۲۴ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی در جریان پاسخ به حملات موشکی و هوایی ایالات متحده و اسرائیل، عازم یک مأموریت رزمی به سمت پایگاه هوایی العدید آمریکا در قطر شدند.
پایگاه العدید بزرگترین تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه و مقر سنتکام شناخته میشود. معاون هماهنگکننده نیروی هوایی ارتش با اشاره به ابعاد این عملیات توضیح داد که خلبانان با آگاهی کامل از مخاطرات سنگین و رینگ پدافندی دشمن، طول مسیر را در ارتفاع کمتر از ۳۰ متر و برفراز سطح آب پرواز کردند تا از دید رادارهای پیشرفته و سامانه پاتریوت پنهان بمانند.
براساس گزارشها، با وجود موفقیت اولیه در اجرای عملیات و وارد آمدن خسارات به هدف، دو هواپیما در مسیر بازگشت هدف قرار گرفتند و سرنوشت چهار خدمه آنها برای ماهها نامعلوم ماند. یکی از خلبانان به نام مجید کاظمی در این حادثه به شهادت رسید که پیکر مطهر او پس از گذشت پنج ماه و انجام آزمایشهای ژنتیکی، در ۸ مرداد ۱۴۰۵ به کشور بازگردانده و در شیراز تشییع و به خاک سپرده شد. اما سرنوشت سه خلبان دیگر همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
نامه ستاد کل نیروهای مسلح و استناد به صلیب سرخ
سردار باقرزاده در نامه خود به مریانا اسپولیاریک، رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، با ابراز نگرانی شدید از وضعیت سلامتی خلبانان، اقدام دوحه در نقض حقوق اسیران جنگی را محکوم کرد.
فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین با استناد به مواد ۷۰ و ۷۸ کنوانسیون سوم ژنو یادآور شد که اسرا حق دارند اخبار اسارت خود را به اطلاع خانوادهها و صلیب سرخ برسانند، شکایات خود را مطرح کنند و در صورت بیماری یا مجروحیت شدید به کشور متبوع خود بازگردانده شوند.
ستاد کل نیروهای مسلح از صلیب سرخ جهانی خواسته تا هرچه سریعتر امکان مصاحبه حضوری با این سه خلبان، بررسی شرایط سلامت آنان و زمینهسازی برای آزادیشان را فراهم آورد.
در این میان، پرونده عبدالمجید دشتیان، خلبان اهل برازجان در استان بوشهر، بازتاب بیشتری در رسانهها داشته است.
یکی از نزدیکان عبدالمجید دشتیان در روایتی از وضعیت او به فرزاد صیفیکاران، خبرنگار بیبیسی گفت: «به ما گفتند او زنده است و از روز اول از طریق وابسته نظامی ایران در قطر اطلاع پیدا کردیم که آنها در بیمارستان العدید هستند. بعد از ۲ روز از بیمارستان به محل نامعلومی منتقل شدند و احتمال میدهیم آنها را به نیروهای آمریکایی تحویل دادند.» خانوادههای این خلبانان در طی این شش ماه خواستار پیگیریها شدند و سرانجام نام آنان از سوی مقامات نظامی اعلام شد.
تکذیب رسمی دوحه و پاسخ مجدد ایران
ساعاتی پس از انتشار نامه فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر ادعای اسارت یا بازداشت خلبانان ایرانی در این کشور را تکذیب کرد. ماجد محمد الانصاری اظهار داشت که نیروهای امداد و نجات قطر پس از حادثه اقدام به انجام عملیات جستوجو کردهاند و تنها بقایای پیکر یکی از خلبانان را یافتهاند.
الانصاری مدعی شد که دوحه در ماه آوریل از تهران خواسته بود تا تیمی را برای نظارت و دریافت اطلاعات عملیات جستوجو اعزام کند، اما پاسخی از سوی طرف ایرانی دریافت نکرده است.
این اظهارات سخنگوی وزارت خارجه قطر با واکنش سردار باقرزاده مواجه شد. فرمانده کمیته جستوجوی مفقودین با رد ادعاهای دوحه تأکید کرد که دولت قطر به جای تکذیب موضوع و هدر دادن وقت، باید اجازه دهد تیم کارشناسی و حقیقتیاب نیروی هوایی ارتش ایران که از چند ماه پیش آماده اعزام است، وارد قطر شده و ابعاد ماجرا را از نزدیک بررسی کند.
ابهامات یک پرونده
در حال حاضر، پرونده سه خلبان ایرانی در نقطهای قرار گرفته که روایتهای رسمی دو طرف کاملاً در تعارض با یکدیگر است. مقامات نظامی کشور این روزها بر زنده بودن خلبانان و نگهداری آنان در قطر یا تحویل احتمالیشان به نیروهای آمریکایی تأکید دارند. حال باید دید با ورود کمیته بینالمللی صلیب سرخ و اعزام تیم حقیقتیاب مستقل میتوان سه خلبان ارتش از جمله جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران بهروشیان را به کشور بازگرداند یا احتمالاً خبر بدی پشت این بیخبریها و ابهامات نهفته است.
