بنبست تهران | نیویورکر میگوید ترامپ جنگ با ایران را باخته است
رویداد۲۴| مجله نیویورکر در تازهترین شماره خود یادداشتی از ایشان تارور، ستوننویس حوزه سیاست بینالملل، منتشر کرده که در آن نتیجه شش ماه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را یک «شکست راهبردی عمیق» برای واشنگتن توصیف میکند.
تارور استدلال میکند که تقریباً هیچیک از اهداف اولیهای که دونالد ترامپ برای ورود به جنگ مطرح کرده بود ــ از متوقف کردن برنامه هستهای ایران تا نابودی توان موشکی و تضعیف ساختار جمهوری اسلامی ــ محقق نشده است. در مقابل، تهران توانسته با بستن تنگه هرمز، ادامه حملات به اهداف آمریکا و حفظ ساختار قدرت، هزینه جنگ را برای واشنگتن و اقتصاد جهانی بالا ببرد.
متن زیر مشروح گزارش نیویورکر درباره جنگ ایران است:
به ملوانان ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» فکر کنید. در حالی که کارزار آمریکا علیه ایران همچنان ادامه دارد، مأموریت آنها روی این ناو ماهها بیشتر از زمان پیشبینیشده طول کشیده و گزارشهای متعددی درباره بدتر شدن شرایط منتشر شده است؛ از کاهش ذخایر غذا و آب آشامیدنی گرفته تا افت روحیه نیروها.
هفته گذشته، روزنامه Military Times با استناد به بستگان شماری از نیروهای نظامی گزارش داد دستکم دو نفر از افراد مستقر روی ناو لینکلن تلاش کردهاند خود را به دریا بیندازند.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، پس از بازدید از ناو در آخر هفته گذشته، اذعان کرد که شرایط «بهطور خاص دشوار و طاقتفرسا» بوده است، اما همزمان گفت «بخش زیادی» از این وضعیت دشوار، «خبر قدیمی» است و مشکلات مورد اشاره پیشتر برطرف شدهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، کل این بحث را «اخبار جعلی» خواند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفت شرایط «بهطور کامل وارونه جلوه داده شده» و به خبرنگاران گفت ایالات متحده میتواند محاصره دریایی جاری علیه بنادر ایران را «برای مدت نامحدود» ادامه دهد.
به مردم ایران نیز فکر کنید؛ مردمی که از اواخر فوریه، زمانی که ترامپ همراه با اسرائیل جنگی را برای سرنگونی جمهوری اسلامی آغاز کرد، هدف یکونیم میلیون پوند مهمات قرار گرفتهاند؛ مهماتی که در حدود ده هزار سورتی پرواز توسط نیروهای مستقر روی ناو لینکلن بر ایران ریخته شده است.
شش ماه بعد، بهسختی میتوان نتیجه این درگیری را چیزی غیر از یک شکست راهبردی عمیق برای ایالات متحده دانست.
بمبارانهای آمریکا و اسرائیل رهبر هشتادساله ایران، و شماری از نزدیکان او را هدف قرار داد، نیروی هوایی و نیروی دریایی ایران را تضعیف کرد، مدارس، دانشگاهها و مراکز درمانی را هدف قرار داد و در هفتههای نخست کارزار بیش از سه هزار غیرنظامی را کشت.
حکومت باقیمانده ایران، در مقابل، خود را در موضع دفاعی مستحکم کرد و از توانمندیهای نامتقارن خود برای بستن تنگه راهبردی هرمز استفاده کرد؛ ابزاری که پیشتر به این شکل به کار نگرفته بود. تهران با استفاده از موقعیت جغرافیایی خود، تلاش کرد هزینهای به اقتصاد جهانی تحمیل کند و فشار بر واشنگتن را افزایش دهد.
اکنون هیچیک از اهداف اولیهای که ترامپ مطرح میکرد، از جمله تعطیل کردن برنامه هستهای ایران و نابودی توان موشکی بالستیک این کشور، تحقق پیدا نکرده است.
در عوض، ایالات متحده حالا درگیر یافتن راهی برای گرفتن ابزاری از ایران است که فقط بهدلیل مداخله ترامپ وارد بازی شده است: تنگه هرمز.
بیشتر بخوانید: کاخ سفید دوباره شمشیر تحریم را کشید؛ اینبار شرکای ایران هم هدف هستند
با وجود ابتکارهایی که اخیراً از سوی ترامپ و متحدانش مطرح شده، نفت و دیگر کالاهای حیاتی همچنان آزادانه از این آبراه عبور نمیکنند و قیمت بنزین بالا مانده است.
ایران همچنان نفتکشها را هدف قرار میدهد و انتظار دارد حتی پس از رسیدن به یک توافق دیپلماتیک، نوعی کنترل بر تنگه را حفظ کند.
ترامپ در آغاز جنگ به شهروندان ایران گفته بود «کمک در راه است»، اما آنچه نصیب آنها شده، ویرانی، فشار اقتصادی بیشتر و بازگشت سرکوب از سوی حکومتی بوده که بیش از هر چیز دیگر، میداند چگونه خود را حفظ کند.
رهبری ایران همچنان سرسخت و چالشگر است
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، روز سهشنبه گفت تنگه تا زمانی بسته خواهد ماند که داراییهای مسدودشده ایران در خارج آزاد شود، تحریمهای نفتی لغو شوند و عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل بهطور کامل متوقف شود.
ولی نصر، استاد مطالعات خاورمیانه و روابط بینالملل در دانشگاه جانز هاپکینز، به من گفت: «ایران از جنگ بسیار قدرتمندتر بیرون آمده است؛ نه فقط از نظر ثبات رژیم، بلکه بهطور کلی از نظر اعتمادبهنفس.»
او افزود: «پس نیمه پر لیوان برای ایران کاملاً قابل مشاهده است. حتی اگر از واژههای قطعی مثل “برنده” و “بازنده” استفاده نکنیم، کاملاً روشن است که نیمه لیوان برای آمریکاییها خالیتر است.»
ترامپ با اعتمادبهنفس زیادی وارد جنگ شد
سهولت نسبی عملیات او برای کنار زدن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، احتمالاً او را متقاعد کرده بود که برتری قدرت آمریکا تقریباً مطلق است.
درگیریهایی که پس از جنگ غزه شکل گرفت نیز بسیاری از آسیبپذیریهای ایران را آشکار کرده بود؛ نیروهای نیابتی ایران در سوریه سرنگون شدند و در لبنان تضعیف شدند و اطلاعات اسرائیل بارها عملیات موفق ترور و خرابکاری در داخل ایران انجام داد.
اما ترامپ بیش از حد اعتمادبهنفس داشت و حالا خود را در جنگی گرفتار میبیند که هیچیک از همسایگان ایران نمیخواستند او آغازش کند.
قدرت آمریکا نیز بهشکل محسوسی کاهش یافته است
ایالات متحده بخش بزرگی از ذخایر مهمات هدایتشونده دقیق و سامانههای دفاع هوایی خود را مصرف کرده و مجموعه پایگاههای نظامیاش در منطقه نیز زیر آتش قابل توجه ایران قرار گرفتهاند؛ حملاتی که به زیرساختهای غیرنظامی و انرژی در سراسر منطقه نیز آسیب رساندهاند.
برخی کشورها مانند امارات متحده عربی هیچ علاقهای به تهران ندارند، اما در عین حال تشخیص میدهند که رویکرد جنگطلبانه کنونی ترامپ لزوماً به نفع آنها نیست.
ائتلاف دفاعی سهجانبه جدید میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ــ هرچند ترامپ بهطور علنی از آن استقبال کرده ــ نشانهای است از منطقهای که در حال فکر کردن به فراتر از ایالات متحده است و در برابر عدم قطعیت ناشی از ایرانِ مقاوم و اسرائیلِ تهاجمی، گزینههای جایگزین برای خود میسازد.
الکس وطن خواه مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، به من گفت: «تغییر بزرگتر این است که پایتختهای خلیج فارس دیگر با خیال راحت پشت سیاست فشار حداکثری قرار نمیگیرند. آنها بیش از گذشته به دنبال استقلال از هر دو سوی واشنگتن و تهران هستند.»
ولی نصر نیز گفت: «حالا همه، آمریکا را کمتر از آن چیزی میبینند که قبلاً بود.»
او مشکلات ترامپ را بخشی از «سقوط شتابان قدرت و اعتبار آمریکا» میداند و میگوید: «وقتی این جنگ تمام شود، آمریکا خواهد دید که جمع کردن بقیه جهان حول هر سیاست منسجمی بسیار دشوارتر شده است.»
بیشتر بخوانید: اروپا هم به اهداف نظامی ایران اضافه شد | مقامهای ایرانی به فایننشال تایمز: داراییهای نظامی آمریکا در جنوب شرق اروپا در تیرساند
جنگ همین حالا هم در داخل ایالات متحده بسیار نامحبوب است و به باری بر دوش جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای تبدیل شده است.
الی گرانمایه، پژوهشگر ارشد سیاستگذاری در شورای روابط خارجی اروپا، به من گفت: «ترامپ خودش را در جنگی برای آمریکا گرفتار کرده که قابل بردن نیست.»
او افزود: «به نظر میرسد اکنون گرفتار مغالطه هزینه ازدسترفته شده است؛ چون آمریکا منابع، مهمات و اعتبار زیادی در این جنگ خرج کرده، احساس میکند پیش از یک پیروزی تعیینکننده نمیتواند عقبنشینی کند.».
اما به نظر میرسد تهران باور دارد که هم میتواند ترامپ را فریب دهد و هم بیش از او دوام بیاورد.
گرگوری برو، کارشناس ایران و انرژی در گروه اوراسیا، گفت: «ایران حالا مطمئن است که میتواند بمبارانهای آمریکا را تحمل کند و این مسئله تهدیدهای نظامی احتمالی آینده آمریکا را بهشدت تضعیف میکند.»
او افزود: «علاوه بر این، آمریکا اکنون بهطور کلی از اقدام تهاجمیتر علیه ایران بازداشته شده و از خطر واکنش گسترده ایران هراس دارد.»
این هفته، مهلت شصتروزهای که در ماه ژوئن بهعنوان بخشی از یک تفاهم اولیه برای حل اختلافات گستردهتر میان آمریکا و ایران تعیین شده بود، بدون هیاهوی خاصی به پایان رسید.
این موضوع نشانهای بود از شکنندگی و، صادقانه بگویم، غیرجدی بودن دور دیپلماتیک میان دو طرف. ترامپ روز سهشنبه در دفتر بیضی خشمگین شد و از ایران خواست «پرچم سفید تسلیم» را بالا ببرد. او همچنین عمان، واسطه مهم دیپلماتیک، را به حمله نظامی تهدید کرد؛ آن هم بهدلیل مذاکرات موازی مسقط با ایران درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز.
ترامپ همچنین به کره جنوبی حمله لفظی کرد و تصمیمی شگفتآور برای کاهش رزمایشهای نظامی با سئول را با این استدلال توجیه کرد که کره جنوبی در حمایت از جنگ او در خاورمیانه همکاری لازم را نکرده است؛ و سپس، در شاید آشکارترین نشانه سرخوردگی او، رئیسجمهور نقشهای عجیب در شبکه ترور سوشال منتشر کرد که در آن تنگه هرمز بهعنوان «قلمرو ایالات متحده» برچسب خورده بود. اما ترامپ نمیتواند با نامگذاری «خلیج آمریکا» از این فاجعه فرار کند. این ضربهای است که برخی تحلیلگران همین حالا آن را با فجایع جنگ ویتنام و عراق مقایسه میکنند و به نظر میرسد رهبری ایران از ادامه این بازی لبه پرتگاهی استقبال میکند.
قالیباف در پاسخ به تهدیدهای تازه مقامهای دولت ترامپ درباره فشار حداکثری، در شبکههای اجتماعی نوشت: «منتظر نباشید این گروه دلقک، خرگوشی از کلاه بیرون بیاورد و گندی را که خودتان زدهاید جمع کند.»
ایرانیان عادی که بسیاری از آنها برای تغییر در سیاست داخلی و بهبود روابط با غرب ناامیدانه چشمانتظارند، همچنان باید صبر کنند.
گیسو نیا، وکیل ایرانی-آمریکایی حقوق بشر، از نبود هرگونه «راهبرد سیاسی گستردهتر» از سوی ترامپ برای حمایت از اپوزیسیون ایران و جامعه مدنی تحت فشار انتقاد کرد.
او به من گفت هیچ برنامهای وجود نداشت «که بتواند انگیزهای برای ریزش نیروها ایجاد کند یا واقعاً این رژیم را بشکند؛ همان چیزی که تمام آن معترضان دنبالش بودند و برایش جان خود را به خطر انداختند.»
نیا گفت: «در نهایت روشن شد که تنها راهبرد این دولت، بمباران کشور بود.»
و این راهبرد شکست خورده است.
