راز سفر عاصم منیر؛ پیام محرمانه واشنتگن برای تهران چه بود؟
رویداد۲۴| سفر مهم و فشرده ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان به تهران، موجی از گمانهزنیهای داغ را در میان تحلیلگران بینالمللی و رسانههای منطقهای به راه انداخته است. در شرایطی که ناظران این رفتوآمدهای دیپلماتیک را آخرین شانس برای زنده نگهداشتن «تفاهمنامه اسلامآباد» تلقی میکنند، گزارشهای اختصاصی از جلسات غیرعلنی نشان میدهد که پشت درهای بسته، گفتوگوهایی بیپرده، صریح و مملو از هشدارهای متقابل در جریان بوده است.
در میان خبرهای ریز و درشتی که از این دیدار بازتاب یافته، ادعای شبکه «الحدث» بیش از همه توجهها را به خود جلب کرده است. این رسانه منطقهای مدعی شده که فرمانده ارتش پاکستان حامل فرمول تدوینی جدیدی از سوی ایالات متحده بوده است؛ چارچوبی که بر اساس آن، واشنگتن در ازای رفع محاصره دریایی و کاهش گامبهگام تحریمها، از تهران خواسته است تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی کند و مانع عملیاتهای تلافیجویانه گروههای همپیمان خود در منطقه شود.
اهمیت سفر عاصم منیر تنها به رابطه دوجانبه تهران و اسلامآباد محدود نمیشود. پاکستان در شرایطی وارد این معادله شده که هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز میتواند مستقیماً بر امنیت انرژی و ثبات اقتصادی کشورهای منطقه اثر بگذارد. از این منظر، حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران میتواند بخشی از تلاش اسلامآباد برای ایفای نقش میانجی میان ایران و طرفهای مقابل و جلوگیری از تبدیل بنبست فعلی به یک بحران گستردهتر باشد.
در چنین شرایطی، اگر ادعای انتقال یک فرمول آمریکایی از سوی عاصم منیر درست باشد، سفر او صرفاً یک مأموریت دیپلماتیک معمولی نخواهد بود؛ بلکه میتواند نشانهای از تلاش برای باز کردن یک مسیر غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن باشد؛ مسیری که نقطه آغاز آن هرمز و موضوع اصلی آن کاهش تنش است.
گفتنی است، العربیه نیز با بیان اینکه شهباز شریف در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای در بیشکک با پزشکیان دیدار خواهد کرد، به نقل از یک منبع مطلع نوشته است: آمریکا پیشنهاد کرده که در ازای باز شدن تنگه هرمز و توقف حملات توسط عوامل، محاصره را متوقف کرده و تحریمها را رفع کند.
همزمان، برخی منابع غربی با استناد به لحن انتقادی فرستاده پاکستان تاکید کردهاند که اسلامآباد صراحتاً هر دو طرف، یعنی آمریکا و ایران، را به دلیل زیادهخواهی و عدم انعطاف، مسئول بنبست کنونی در مسیر تفاهم اولیه دانسته است.
اما در طرف مقابل، مقامات عالیرتبه ایرانی در دیدارهای فوقالعاده خود، خطوط قرمز و شرایط تهران را بدون ابهام روی میز گذاشتهاند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با یادآوری اینکه فشار و محاصره اقتصادی بیپاسخ نخواهد ماند، تاکید کرد که استمرار جنگ اقتصادی میتواند امنیت صادرات انرژی در منطقه را با مخاطرات جدیتر روبهرو سازد. مسعود پزشکیان نیز در گفتوگو با ژنرال منیر با اشاره به زیادهخواهیهای واشنگتن، تغییر رفتارهای تهدیدآمیز آمریکا را تنها راه عبور از این بنبست دانست تا مشخص شود تهران قصدی برای عقبنشینی زیر بار فشار ندارد.
در همین حال، عباس گلرو، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس، روایت متفاوت اما همجهتی از مأموریت عاصم منیر ارائه کرده است. او در گفتوگو با ایسنا گفت آمریکاییها از پاکستانیها خواستهاند با طرف ایرانی گفتوگو کنند تا تهران بار دیگر وارد «فضای سیاسی» شود و روند متوقفشده را از سر بگیرد.
گلرو صراحتاً گفت عاصم منیر «از طرف آمریکا» به ایران پیام داده که تهران به تفاهمنامه بازگردد. به گفته او، واشنگتن از یک سو تهدید و تحریم را افزایش میدهد و از سوی دیگر، به شکل مستقیم و غیرمستقیم پیامهایی برای مذاکره ارسال میکند.
رئیس کمیته روابط خارجی مجلس در عین حال تأکید کرد که باید منتظر ماند و دید پیام اصلی سفر عاصم منیر چه بوده، اما به نظر میرسد هدف اصلی این سفر، احیای روند سیاسی متوقفشده بوده است.
اکنون تمام ناظران سیاسی منتظر چرخش بعدی این بازی پیچیده دیپلماتیک هستند؛ جایی که قرار است پاسخ رسمی ایران به این طرح پیشنهادی تعیینتکلیف شود. با توجه به زمانبندی دقیق تحرکات اخیر، هفته آینده و حاشیه نشست رهبران پیمان شانگهای به ایستگاه نهایی این رایزنیها تبدیل خواهد شد؛ دیداری سرنوشتساز میان مسعود پزشکیان و نخستوزیر پاکستان که مشخص خواهد کرد آیا منطقه به سمت یک توافق شکننده حرکت میکند یا تقابلها در گذرگاههای حیاتی انرژی وارد فاز تازهای خواهد شد.
