محسن نامجو کیست؟/ بازگشت خواننده پرحاشیه به ایران
رویداد۲۴| مازیار وکیلی: انتشار یک ویدیو از محسن نامجو که در آن خبر بازگشت خودش را به ایران میداد، کافی بود تا یک بار دیگر نام او بر سر زبانها بیفتد. محسن نامجو را میتوان یک هوای تازه در عصر فترت موسیقی ایرانی دانست. در سالهای پس از انقلاب اسلامی که قرار بود یک دولت اسلامی تشکیل شود و حدود و ثغور هیچچیز در فرهنگ و هنر مشخص نبود، موسیقی بیشترین آسیب را در بین هنرها دید. درباره حرمت موسیقی میان علما اختلافنظر وجود داشت و طبق گفتههای ابطحی، کار تا جایی پیش رفته بود که برخی علما خواستار پخش شدن آوا به جای موسیقی در رادیو و تلویزیون بودند.
با توجه به چنین فضایی، مسئله موسیقی بقا بود، نه نوآوری و خلاقیت. چهرههای بسیاری در حوزه موسیقی حذف شدند و آن چهرههایی هم که باقی ماندند (مانند محمدرضا شجریان) تلاش کردند موسیقی را از نابودی و حذف نجات دهند؛ پس بیشتر روی همان ساختارهای موسیقی تأکید کردند و اجازه ندادند که موسیقی حذف شود.
سالها باید میگذشت و انتخاباتی مثل دوم خرداد ۱۳۷۶ رخ میداد تا موسیقی فرصت تنفس پیدا کند، موسیقی پاپ به چرخه بازار موسیقی برگردد و راهی برای خلاقیت در این هنر کهن ایرانی باز شود. با دوم خرداد ۱۳۷۶ بود که موسیقی پاپ، تلفیقی و آلترناتیو از فهرست ممنوعهها بیرون آمد و فرصتی مهیا شد تا چهرههایی مثل محسن نامجو رشد کنند و در دهه هشتاد به شکوفایی برسند.
آثار نامجو بهخاطر آشناییزدایی، دستکاری عمدی در نواهای سنتی و آمیختن عناصر متضاد مورد توجه قرار گرفت. او تلاش کرد آن وجه دیگر موسیقی ایرانی را نشان دهد؛ وجهی که قابلیت تطبیق با سازهای غربی را داشت. نامجو کوشید از دل این تلفیق، سبک خودش را خلق کند. نامجو که دل در گرو حسین علیزاده، محمدرضا لطفی و حاج قربان داشت، تلاش کرد پلی بزند میان سنت و مدرنیته.
برای همین هم هست که قضاوت درباره نامجو آسان نیست. او یا هواداران و عشاق سینهچاک دارد یا مخالفانی عصبانی. میانه درباره او معنا ندارد. برخی کارهای او بیشتر از آنکه شبیه یک آوازخوانی کلاسیک باشد، به روخوانی از متن شباهت دارند. اما هدف او از انتشار چنین آثاری دقیقاً همین بوده است. او میخواسته آشناییزدایی کند و اینکه چقدر در این کار موفق بوده را تاریخ قضاوت خواهد کرد. هرچه بود، این سبک او را تبدیل کرد به جنجالیترین چهره موسیقی ایران در دهه هشتاد که با آهنگهایش نسل سرگردان آن دوران را مفتون خودش کرد.
محسن نامجو کیست؟
محسن نامجو متولد ۱۴ اسفند ۱۳۵۴ است. محسن نامجو آموزش موسیقی را از جوانی با نتخوانی و آواز آغاز کرد و سپس ردیف موسیقی ایرانی را ابتدا نزد رضا شاکری و سپس نصرالله ناصحپور آموخت. در ۱۷ سالگی تار را نزد فرامرز شکرخواه فرا گرفت و علیرغم قبولی در رشته تئاتر، ترجیح داد موسیقی را بهصورت آکادمیک دنبال کند.
نامجو دوران سربازی را دوران شکوفایی خودش میداند و در همان دوران بود که با موسیقی راک و بلوز آشنا شد و بعد از پایان خدمت سربازی، با دوستان دوران سربازیاش که در این دو سبک فعال بودند (عبدی بهروانفر، نوید اربابیان و علی باغفر)، یک گروه راک به نام «ماد» را تشکیل دادند، کنسرتهایی برگزار کردند و به این ترتیب فعالیت خود را در عرصه موسیقی بهصورت حرفهای آغاز کردند.
خود نامجو مهمترین افتخارش در آن دوران را اینگونه بیان میکند: «از بهترین افتخارات من در دوران سربازی این بود که خدمت استاد حاج قربان سلیمانی در قوچان برسم و موسیقی مقامی خراسانی را از ایشان یاد بگیرم. اینکه در مسیر قوچان موسیقی دورز و جیم موریسون میشنیدم و بعد در خانهای روستایی از حاج قربان مقام اللهوردی یاد میگرفتم، باعث شد تا اطلاعات خوبی در من شکل بگیرد و بتوانم این دو نوع موسیقی را کنار هم قرار دهم.»
اما نام نامجو تنها با فعالیتهای موسیقاییاش شناخته نمیشود. او حواشی زیادی هم داشته است. زمانی که تصمیم گرفت از آیههای قرآن در آهنگها و اشعارش استفاده کند، خشم اقشار سنتی و محافظهکار ایرانی را برانگیخت و همین موضوع باعث شد تا برای همیشه از ایران مهاجرت کند.
اما این تنها حاشیه نامجو نبود. زمانی که امواج جنبش «میتو» به ایران رسید، او هم متهم به آزارگری علیه زنان شد، اما به جای تشریح موضوع و بیان واقعیت، به زنانی که این روایت را بیان کرده بودند حمله کرد.
این فایل عذرخواهی او را هم تحت تأثیر قرار داد تا همهچیز رنگوبوی متفاوتی بگیرد و حملات به او شدت بگیرد.
حالا این خواننده پرحاشیه به ایران برگشته است. معلوم نیست این بازگشت در راستای وعدههای دولت پزشکیان برای تسهیل در بازگشت چهرههای هنرمند است یا نه. چه آنکه حملات شدید او به رضا پهلوی در یکی دو سال اخیر، نام او را در فهرست هنرمندانی که شرایط بازگشت را دارند قرار میداد.
خود نامجو در ویدیویی که از او منتشر شده، گفته تمایل چندانی هم به ادامه فعالیت هنری ندارد تا شاید پرونده کاری او برای همیشه بسته شود. خواننده پرحاشیه دیروز، خیلی بیحاشیه به ایران بازگشته تا باقی عمر را، طبق گفته خودش، کنار خانواده و دوستانش بگذراند.
