علت تلخی دهان چیست؟
تلخی دهان گاهی بعد از بیدار شدن از خواب یا خوردن بعضی غذاها اتفاق میافتد و معمولاً موقتی است؛ اما اگر این حالت مرتب تکرار شود یا برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، ممکن است به یکی از مشکلات دهان و دندان، کمآبی بدن، خشکی دهان، مصرف برخی داروها یا رفلاکس معده مربوط باشد.
در واقع، تلخی دهان همیشه به معنی وجود یک بیماری جدی نیست. برای پیدا کردن علت، باید به علائم دیگری که همراه آن ظاهر میشوند، زمان بروز تلخی و داروهای مصرفی نیز توجه کرد.
مهمترین علتهای تلخی دهان
۱. خشکی دهان و کمآبی بدن
یکی از دلایل شایع تغییر مزه دهان، کاهش میزان بزاق است. وقتی دهان بیش از حد خشک میشود، ترکیب و غلظت مواد موجود در بزاق تغییر میکند و ممکن است فرد مزه تلخ یا ناخوشایندی را در دهان احساس کند.
کمآبی بدن، تنفس از راه دهان و بعضی داروها میتوانند باعث خشکی دهان شوند. خشکی دهان همچنین ممکن است با بوی بد دهان و تغییر حس چشایی همراه باشد.
۲. مشکلات دهان و دندان
رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان میتواند باعث تجمع پلاک و باکتریها شود و مزه ناخوشایندی در دهان ایجاد کند. پوسیدگی دندان، التهاب لثه و عفونتهای دهانی نیز از عواملی هستند که باید در صورت تداوم تلخی دهان بررسی شوند. مسواک زدن منظم، تمیز کردن زبان و استفاده از نخ دندان به حفظ سلامت دهان کمک میکند؛ با این حال، اگر تلخی دهان همراه با درد دندان، تورم لثه، خونریزی یا بوی بد مداوم باشد، بهتر است معاینه دندانپزشکی انجام شود.
۳. رفلاکس معده
بازگشت اسید معده به مری میتواند باعث ایجاد مزه تلخ یا اسیدی در دهان شود. این حالت ممکن است بعد از غذا خوردن، هنگام دراز کشیدن یا در ساعات شب بیشتر احساس شود.
سوزش سر دل، احساس برگشت اسید یا غذا به دهان و درد یا سوزش در قسمت بالای شکم از علائمی هستند که میتوانند همراه رفلاکس دیده شوند.
اگر تلخی دهان مرتب همراه با علائم رفلاکس تکرار میشود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
۴. مصرف بعضی داروها
برخی داروها میتوانند حس چشایی را تغییر دهند یا با ایجاد خشکی دهان باعث احساس مزه تلخ شوند. داروهای مختلفی از جمله بعضی داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون، آنتیهیستامینها و داروهای ضداحتقان میتوانند با خشکی دهان ارتباط داشته باشند.
اگر بعد از شروع یک داروی جدید متوجه تلخی دهان شدهاید، دارو را خودسرانه قطع نکنید. بهتر است درباره این عارضه با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
۵. گرفتگی بینی و تنفس از راه دهان
سرماخوردگی، آلرژی و مشکلات سینوسی میتوانند حس بویایی و در نتیجه درک مزه غذاها را تغییر دهند. از طرف دیگر، گرفتگی بینی ممکن است باعث شود فرد بیشتر از راه دهان نفس بکشد و در نتیجه دهان خشک شود.
خشکی دهان نیز میتواند به ایجاد مزه تلخ یا ناخوشایند کمک کند.
۶. تغییر حس چشایی
گاهی مشکل اصلی در دهان نیست، بلکه حس چشایی تغییر کرده است. این وضعیت که به آن اختلال چشایی یا Dysgeusia گفته میشود، میتواند در اثر خشکی دهان، عفونتها، بعضی داروها، مشکلات دهان و دندان یا رفلاکس ایجاد شود. به همین دلیل، اگر تلخی دهان بدون علت مشخص ایجاد شده و ادامه پیدا میکند، بررسی علائم همراه اهمیت دارد.
۷. سیگار و محصولات دخانی
مصرف دخانیات میتواند حس چشایی را تحت تأثیر قرار دهد و در کنار مشکلات دهان و خشکی دهان، باعث ایجاد مزه نامطبوع شود. ترک یا کاهش مصرف دخانیات علاوه بر سلامت عمومی، برای سلامت دهان نیز اهمیت دارد.
تلخی دهان صبحها نشانه چیست؟
تلخی دهان هنگام صبح همیشه به معنی بیماری نیست. در طول خواب، تولید بزاق کاهش پیدا میکند و اگر فرد با دهان باز بخوابد یا دچار گرفتگی بینی باشد، خشکی دهان میتواند بیشتر شود.
با این حال، اگر تلخی دهان صبحگاهی مرتب تکرار شود و همراه با سوزش سر دل، ترش کردن یا برگشت اسید باشد، رفلاکس معده نیز میتواند یکی از علتهای احتمالی باشد.
برای رفع تلخی دهان چه کار کنیم؟
راه برطرف کردن تلخی دهان به علت آن بستگی دارد. اگر مشکل به کمآبی یا خشکی دهان مربوط باشد، تأمین مایعات کافی و رعایت بهداشت دهان میتواند کمککننده باشد.
برای مراقبت بهتر از دهان میتوان این کارها را انجام داد:
- دندانها را بهطور منظم مسواک بزنید.
- از نخ دندان استفاده کنید.
- زبان را نیز هنگام مسواک زدن تمیز کنید.
- در طول روز به اندازه کافی مایعات مصرف کنید، مگر اینکه پزشک به دلیل بیماری خاص محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده باشد.
- مصرف دخانیات را کنار بگذارید.
- اگر دارویی باعث خشکی دهان یا تغییر مزه شده است، با پزشک یا داروساز درباره آن صحبت کنید.
- در صورت وجود علائم رفلاکس، درباره تغییر عادتهای غذایی و درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.
برای خشکی دهان، درمان اصلی به علت بستگی دارد و در برخی موارد لازم است دارویی که باعث خشکی دهان شده با نظر پزشک تغییر کند.
چه زمانی تلخی دهان نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر تلخی دهان کوتاهمدت باشد و علت مشخصی مانند خوردن یک ماده غذایی خاص داشته باشد، معمولاً جای نگرانی زیادی نیست. اما در صورت تداوم یا تکرار این علامت، بهتر است علت آن بررسی شود.
بهخصوص اگر تلخی دهان همراه با علائمی مانند درد یا تورم دهان، مشکلات دندان و لثه، خشکی شدید دهان، مشکل در بلع، کاهش وزن بیدلیل یا علائم مداوم رفلاکس باشد، مراجعه به پزشک یا دندانپزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند.
تلخی دهان یک علامت با علتهای مختلف است و نمیتوان آن را همیشه به یک بیماری خاص نسبت داد. خشکی دهان، کمآبی بدن، مشکلات دهان و دندان، مصرف بعضی داروها، گرفتگی بینی و رفلاکس معده از علتهای شایع آن هستند.
اگر تلخی دهان موقتی است، توجه به آب کافی و بهداشت دهان میتواند کمککننده باشد؛ اما اگر این حالت مداوم یا تکرارشونده است، بهجای خوددرمانی بهتر است علت اصلی توسط پزشک یا دندانپزشک مشخص شود.
